мини|Плод од Erodium ciconium мини|Erodium lebelii мини| Erodium glandulosum - Природонаучен музеј во Тулуза Здрал () — род цветни растенија од семејството на здравците (Geraniaceae). Опфаќа околу 120 вида со поткосмополитска распространетост, домороден вид во Европа, Северна Африка, Азија, Австралија и повеќе месно во Северна и Јужна Америка. Тие се повеќегодишни, едногодишни или подгрмушки, со цветови со пет ливчиња во нијанси на бела, розова и виолетова, кои силно потсетуваат на попознатиот здравец (Geranium).
Таксономија Карл Линеj во истиот род (Geranium) ги групирал трите слични рода Erodium, Geranium и Pelargonium. Разликата меѓу нив ја направил Шарл Луј Лeритје де Брител врз основа на бројот на прашници или антери; пет кај здралот,Parnell, J. and Curtis. Webb's An Irish Flora. Cork University Press. седум кај Pelargonium и десет кај здравецот. Сепак, трите рода имаат исти одлики во однос на нивните плодови, кои личат на долги птичји клунови. Таа одлика е основа за имињата на латински: Geranium асоцира на жерав (грчки geranos), Pelargonium на штрк (pelargos) и Erodium чапја (erodios). Видовите Erodium се разликуваат и по тоа што имаат пердувести листови, додека видовите Geranium имаат палматно лобусни или поделени листови.Streeter D, Hart-Davies C, Hardcastle A, Cole F, Harper L. 2009. Collins Flower Guide. Harper Collins
Опис Општи одлики Здрал (научно: Erodium) е род на едногодишни, двегодишни или повеќегодишни тревести растенија кои припаѓаат на семејството на здравците (Geraniaceae).
Листови Распоредот на листовите покажува карактеристични разлики во зависност од животниот век на растението: Кај повеќегодишните растенија, листовите се развиваат главно при самата основа на стеблото (базални листови). Кај едногодишните или двегодишните растенија, стеблените листови се јасно развиени и се поставени спирално или наспрамно едни со други.
Самите листови се пересто насечени или двојно-пересто насечени. Површината на лиската (ламината) може да биде целосно гола или пак покриена со прилегнати влакна.
Соцветие и цвет Цветовите кај овој род можат да бидат хермафродитни (двополови) или дводомни. Тие се групирани во карактеристични штитовидни соцветија. Поради појава на редукција на цветовите во текот на еволуцијата, кај некои видови соцветието може да биде сведено на само 1 до 2 цвета. На основата на соцветието обично се присутни неколку прицветници (прицветници - заштитни ливчиња). По својата градба, цветовите се главно правилни (актиноморфни).
Генеративни органи и плод Андрецеум и нектарници: Цветот содржи 5 функционални прашници, а помеѓу нив се распоредени 5 лушпести стаминодиуми (стерилни, неразвиени прашници). Во цветот се развиени и 5 нектарни жлезди. Плодник и плод: Плодникот е составен од 5 дела. Плодот се одликува со долг клунест дел. При созревањето, од неговиот надворешен дел се одделуваат 5 долги ленти почнувајќи од самата основа. На основата на секоја лента се наоѓа по една семка. Овие плодни ленти имаат особина по одделувањето спирално да се усукуваат. Поединечните плодни делови (мерикарпиуми; латински: mericarpium) по својата површина се покриени со прилегнати или полурасперени влакна.
Видови Од јуни 224, Светскиот список на избрани растителни семејства прифаќа 121 вид: Erodium absinthoides Willd. Erodium acaule (L.) Bech. & Thell. Erodium adenophorum Blatt. Erodium aethiopicum (Lam.) Brumh. & Thell. Erodium aguilellae López Udias, Fabregat & G.Mateo Erodium alnifolium Guss. Erodium alpinum (Burm.f.) L'Hér. Erodium amanum Boiss. & Kotschy Erodium angustilobum Carolin Erodium anthemidifolium M.Bieb. Erodium arborescens (Desf.) Willd. Erodium asplenioides (Desf.) Willd. Erodium astragaloides Boiss. & Reut. Erodium atlanticum Coss. Erodium aureum Carolin Erodium aytacii Yild. & Dogru-Koca Erodium beketowii Schmalh. Erodium birandianum Ilarslan & Yurdak. Erodium boissieri Coss. Erodium botrys (Cav.) Bertol. Erodium brachycarpum (Godr.) Thell. Erodium carolinianum Erodium carvifolium Boiss. & Reut. Erodium castellanum (Pau) Guitt. Erodium cazorlanum Heywood Erodium cedrorum Schott Erodium celtibericum Pau Erodium cheilanthifolium Boiss. Erodium chevallieri Guitt. Erodium chilense I.M.Johnst. Erodium chium (L.) Willd. Erodium chrysanthum L'Hér. ex DC. Erodium ciconium (L.) L’Hér. Erodium cicutarium (L.) L’Hér. Erodium corsicum Léman Erodium crassifolium L'Hér. Erodium crenatum Pomel Erodium crinitum Carolin Erodium crispum Lapeyr. Erodium cyconioides Tzvelev Erodium cygnorum Nees Erodium cyrenaicum (Pamp.) Guitt. Erodium danicum K. Larsen Erodium daucoides Boiss. Erodium dimorphum Wendelbo Erodium flexuosum P.H.Davis & J.Roberts Erodium foetidum (L.) L'Hér. Erodium fumarioides Steven Erodium gaillardotii Boiss. Erodium garamantum (Maire) Guitt. Erodium gaussenianum P.Monts. Erodium geoides A.St.-Hil. Erodium glandulosum (Cav.) Willd. Erodium glaucophyllum (L.) L'Hér. Erodium gruinum (L.) L'Hér. Erodium guinochetianum Guitt. Erodium guttatum (Desf.) Willd. Erodium hakkiaricum P.H.Davis Erodium hartvigianum Strid & Kit Tan Erodium hendrikii Alpinar Erodium hesperium (Maire) H.Lindb. Erodium heteradenum (Pau & Font Quer) Guitt. Erodium heterosepalum Blatt. Erodium hoefftianum C. A. Meyer Erodium iranicum El-Oqlah Erodium jahandiezianum Emb., Maire & Weiller Erodium janszii Alarcón & al. Erodium keithii Guitt. & Le Houér. Erodium laciniatum (Cav.) Willd. Erodium lebelii Jord. Erodium leucanthum Boiss. Erodium macrophyllum Hook. & Arn. Erodium maculatum Salzm. ex C.Presl Erodium malacoides (L.) L’Hér. Erodium manescavi Coss. Erodium maritimum (L.) L’Hér. Erodium masguindalii Pau Erodium medeense Batt. Erodium meynieri Maire Erodium micropetalum Boiss. & Hausskn. Erodium microphyllum Pomel Erodium moschatum (L.) L’Hér. Erodium mouretii Pitard. Erodium munbyanum Boiss. ex Munby Erodium nanum Blatt. Erodium nervulosum L'Her. Erodium neuradifolium Delile ex Godr. Erodium oreophilum Quézel Erodium oxyrhinchum M.Bieb. Erodium paui Sennen Erodium pelargoniflorum Boiss. & Heldr. Erodium praecox (Cav.) Willd. Erodium pulverulentum (Cav.) Willd. Erodium recoderi Auriault & Guitt. Erodium reichardii (Murray) DC. Erodium rodiei (Braun-Blanq.) Poirion Erodium rupestre Pourr. ex cav. Erodium rupicola Boiss. Erodium ruthenicum M.Bieb. Erodium salzmannii Delile Erodium sanguis-christi Sennen Erodium saxatile Pau Erodium schemachense Grossh. Erodium sebaceum Delile Erodium sibthorpianum Boiss. Erodium somanum Pesmen Erodium sosnowskianum Fed. Erodium stellatum Delile Erodium stephanianum Willd. Erodium stevenii M.Bieb. Erodium subintegrifolium Eig Erodium sublyratum Samp. Erodium tataricum Willd. Erodium telavivense Eig Erodium texanum A. Gray Erodium tibetanum Edgew. & Hook.f. Erodium tordylioides (Desf.) L'Hér. Erodium touchyanum Delile ex Godr. Erodium toussidanum Guitt. Erodium trichomanefolium L'Hér. Erodium trifolium (Cav.) Cav. Erodium vetteri Barbey & Fors.-Major
Во хибриди спаѓаат:
Erodium × anaristatum Andreas Erodium × bolosii Romo Erodium × fallax Jord. Erodium × viscosum Salzm. ex Delile
Одгледување Во одгледувањето, видовите Erodium обично се среќаваат во алпинеуми или алпски градини.
Хибридната сорта E. × variabile „Roseum“ (E. corsicum × E. reichardii), компактна, раширена повеќегодишно растение со светлорозови цветови во лето, ја добила наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво.
Употреба Видови како што се E. cicutarium и E. moschatum се јадат.
Наводи
Надворешни врски
Категорија:Статии со микроформати за вид Категорија:Здрал Категорија:Родови на здравцовидните Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ