мини|Дамаскин Рилец Дамаскин Рилец (световно име Димитар Дипчев; 1817, Панаѓуриште, Османлиско Царство — 1877/1878, Араповски манастир) бил православен духовник, учител и книжевник од XIX век. Бил учесник во бугарското црковно-просветно движење и велешко-струмички митрополит од 1872 до 1875 година. Своите книжевни и преведувачки дела ги потпишувал со името „Дамаскин Рилец“, според Рилскиот манастир каде што се замонашил.
Рани години и образование Димитар Дипчев бил роден во 1817 година во Панаѓуриште, во семејство на занаетчија. Основното образование го стекнал во училиштето при Рилскиот метох во Панаѓуриште, а потоа продолжил да се образува во Самоков. Околу 1836 година се замонашил во Рилскиот манастир и го добил монашкото име Дамаскин. По монашењето бил ракоположен за ѓакон, а подоцна и за свештеник. Поради местото на неговото замонашување го добил надимакот „Рилец“.
Во периодот 1838–1840 година се школувал во грчкото училиште во Мелник. Подоцна дејствувал како таксидиот на Рилскиот манастир, посетувајќи повеќе населени места. Во 1844 година бил поврзан со управувањето на Рилскиот метох во Пловдив.
Во 1849 година заминал на Богословското училиште на островот Халки, каде што продолжил со богословското образование. Во текот на школувањето пишувал и книжевни дела. Меѓу нив се Автобиографија (на грчки јазик). Описание на мојот световен живот (1850), Кратко описание на Рилскиот манастир (на грчки јазик) (1851), запис за народните обичаи (1852) и Расказ за пренесувањето на моштите на св. Иван Рилски (1854).
Учителска дејност По завршувањето на богословското образование Дамаскин Рилец започнал да дејствува како учител. Работел во Разлог, Велес и Ќустендил. Во Велес престојувал како учител во 1856 година, а во периодот 1858–1861 година бил главен учител во Ќустендил.
Неговата дејност во Велес се одвивала во услови на засилена црковно-просветна борба меѓу приврзаниците на грчката црковна јерархија и локалните словенски жители кои барале поголема употреба на словенскиот јазик и сопствено духовништво. Според податоците на Историскиот музеј во Панаѓуриште, Дамаскин Рилец се вклучил во ова движење и се залагал за богослужба, образование и проповед на јазик разбирлив за населението. Во 1858 година го напуштил Велес и заминал за Ќустендил.
Во Ќустендил продолжил со учителската работа до 1861 година, кога бил произведен во архимандрит. Неговата активност таму била поврзана со локалните црковно-просветни процеси.
Дејност во Пловдив Од 1862 до 1872 година Дамаскин Рилец бил претседател на Пловдивското епархиско настојателство и на бугарската црковна општина во Пловдив. Во овој период се вклучил во организацијата на црковно-просветниот живот и во движењето за црковна независност од Цариградската патријаршија.
Бил активен и во просветата. Под негово раководство биле поттикнувани отворањето и развојот на бугарски училишта, а бил поврзан и со црковно-просветното училиште при Араповскиот манастир, каде што и самиот предавал. Во богослужбата употребувал црковнословенски јазик, а проповедал на бугарски јазик.
Од 1869 година предавал и во Пловдивското класно училиште. Истовремено се занимавал со книжевна и публицистичка работа и објавувал прилози во периодичниот печат. Во 1868 година биле објавени две негови слова преку издавачката куќа на Христо Г. Данов, а соработувал и со цариградскиот весник „Македония“.
Велешко-струмички митрополит Во 1872 година Дамаскин Рилец бил избран за велешко-струмички митрополит во рамките на новоформираната Бугарска егзархија. Неговото претходно учителствување во Велес придонело тој да биде познат во градот и во црковно-просветните кругови.
Неговата епископска служба била отежната од сложената црковна состојба во Велес и Струмица. Особен проблем претставувал фактот што струмичката епархија не била наведена во бератот што османлиската власт му го издала во 1873 година. Во исто време, во Велес продолжиле споровите околу црковната власт и употребата на црквите.
Во текот на 1875 година Дамаскин бил отстранет од митрополитската служба во Велес. За архиерејски намесник бил испратен свештеникот Тодор Митов. Истата година Дамаскин бил поставен за член на Светиот синод на Бугарската егзархија во Цариград.
Книжевна и преведувачка дејност Дамаскин Рилец се занимавал со книжевна и преведувачка работа на грчки и бугарски јазик. Неговото книжевно наследство опфаќа автобиографски, историски, црковни и етнографски текстови. Особено значајни се неговите ракописни дела создадени во периодот на школувањето на Халки.
Се занимавал и со превод на православна црковна литература. На грчки јазик преведувал житија и служби на бугарски светители. Меѓу неговите преводи се наведува и Житието на свети Иван Рилски, составено од Неофит Бозвели.
Последни години По поставувањето во Светиот синод во Цариград, Дамаскин Рилец поради влошено здравје се повлекол во Араповскиот манастир, во близина на Станимака (денешен Асеновград). Таму починал во 1877 или 1878 година.
Категорија:Бугарски свештеници