Amaranthaceae е семејство на скриеносемени растенија во однос на неговиот типски род штир, Amaranthus. Ова семејство го вклучува поранешното семејство Chenopodiaceae и содржи околу 165 родови и 2.040 видови, што го прави најбогат со видови во рамките на својот матичен ред, каранфиловидни, Caryophyllales.
Опис Едногодишни а поретко повеќегодишни тревести растенија. Стеблата вертикални или прилегнати. Листовите последователни, целокрајни, со трновидно осилче на врвот. Цветовите еднополни, со 2 брактеоли. Брактеолите со различна големина, ципести или ципесто-кожести, на врвот обично со појак или послаб трн. Цветовите групирани во групи, а тие пак образуваат пазувни или терминални класовидни или метличести соцветија, или пак тоа се групи од цветови во пазувите на листовите. Ливчињата на перијантот најчесто 5 или 3, поретко 0-4, обично ципести, линејни, линејно-ланцетни или лопатовидни. Прашниците 0-5. Плодот со 2-3 столпчиња, едногнезден и со 1 семенов зачеток. Плодот е кутијка со тенка обвивка која пука со една напречна пукнатина или неправилно се раскинува, со една вертикално поставена лековидна семка. Хромозомски број Основниот број на хромозоми е најчесто 8–9 (ретко 6 или 17).
Таксономија мини| Модифициран и поедноставен кладограм, базиран врз филогенетско истражување на Müller & Borsch 2005, Kadereit et al. 2006, Санчез дел-Пино и сор. 2009 година Прифатени се 183 родови. Тука е даден краток синоптички список на родови. Потсемејство Род Amaranthoideae Achyranthes, Aerva, Allmania, Allmaniopsis, Amaranthus, Arthraerua, Bosea, Calicorema, Celosia, Centema, Centemopsis, Centrostachys, Chamissoa, Charpentiera, Chionothrix, Cyathula, Dasysphaera, Deeringia, Digera, Eriostylos, Evelynastra, Henonia, Herbstia, Hermbstaedtia, Indobanalia, Kyphocarpa, Lagrezia, Lecosia, Leucosphaera, Lopriorea, Marcelliopsis, Mechowia, Neocentema, Nothosaerva, Nototrichium, Nyssanthes, Omegandra, Ouret, Pandiaka, Paraerva, Pleuropetalum, Pleuropterantha, Polyrhabda, Psilotrichopsis, Psilotrichum, Ptilotus, Pupalia, Rosifax, Saltia, Sebsebea, Sericocoma, Sericorema, Sericostachys, Siamosia, Stilbanthus, Trichuriella, Volkensinia, Wadithamnus Gomphrenoideae Alternanthera, Froelichia, Froelichiella, Gomphrena, Guilleminea, Hebanthe, Hebanthodes, Iresine, Pedersenia, Pfaffia, Pseudoplantago, Quaternella, Tidestromia, Xerosiphon Betoideae Acroglochin, Aphanisma, Beta, Hablitzia, Oreobliton, Patellifolia Camphorosmoideae Bassia, Camphorosma, Chenolea, Didymanthus, Dissocarpus, Enchylaena, Eokochia, Eremophea, Eriochiton, Grubovia, Maireana, Malacocera, Neobassia, Neokochia, Osteocarpum, Roycea, Sclerolaena, Spirobassia, Threlkeldia Chenopodioideae Archiatriplex, Atriplex, Axyris, Baolia, Blitum, Ceratocarpus, Chenopodiastrum, Chenopodium, Dysphania, Exomis, Extriplex, Grayia, Halimione, Holmbergia, Krascheninnikovia, Lipandra, × Lipastrum, Manochlamys, Microgynoecium, Micromonolepis, Neomonolepis, Oxybasis, Proatriplex, Spinacia, Stutzia, Suckleya, Teloxys Corispermoideae Agriophyllum, Anthochlamys, Corispermum Polycnemoideae Hemichroa, Nitrophila, Polycnemum, Surreya Salicornioideae Allenrolfea, Arthrocaulon (одвоено од Arthrocnemum), Arthroceras (одвоено од Arthrocnemum), Halocnemum, Halopeplis, Halostachys, Heterostachys, Kalidium, Mangleticornia, Microcnemum, Salicornia, Tecticornia Salsoloideae Afrosalsola, Agathophora, Akhania, Anabasis, Arthrophytum, Caroxylon, Climacoptera, Cornulaca, Cyathobasis, Fadenia, Girgensohnia, Halanthium, Halarchon, Halimocnemis, Halocharis, Halogeton, Halothamnus, Haloxylon, Hammada, Horaninovia, Iljinia, Kaviria, Lagenantha, Nanophyton, Noaea, Nucularia, Ofaiston, Oreosalsola, Petrosimonia, Piptoptera, Pyankovia, Rhaphidophyton, Salsola, Sevada, Soda, Sympegma, Traganopsis, Traganum, Turania, Xylosalsola Suaedoideae Bienertia, Suaeda Распространетост и живеалиште Amaranthaceae е широко распространето и космополитско семејство од тропските предели до ладните умерени региони. Amaranthaceae (sensu stricto) се претежно тропски, додека поранешните Chenopodiaceae имаат свои центри на разновидност во суви умерени и топли умерени подрачја. Многу од видовите се халофити, толерираат солени почви или растат во суви степи или полупустини.
Употреба Некои видови, како што се спанаќот (Spinacia oleracea) или форми на цвекло (Beta vulgaris), се користат како зеленчук. Формите на Beta vulgaris вклучуваат сточна репка и шеќерна репка. Семето од штир, Chenopodium berlandieri Chenopodium quinoa и кањива (Chenopodium pallidicaule) се јадливи и се користат како псевдожитарки.
Голем број видови се популарни градинарски украсни растенија, особено видовите од родовите Alternanthera, Amaranthus, Celosia и Iresine. Други видови се сметаат за плевел, на пример, Amaranthus retroflexus и Alternanthera philoxeroides, а неколку се проблематични инвазивни видови, особено во Северна Америка, вклучувајќи ги Salsola tragus и Bassia scoparia. Познато е дека многу видови предизвикуваат алергии на полен.
Галерија
Наводи
Надворешни врски
The family Amaranthaceae at APWebsite. Genera of Amaranthaceae at Germplasm Resources Information Network (USDA)
Amaranthaceae at Tropicos Amaranthaceae in BoDD – Botanical Dermatology Database IUCN link: Amaranthaceae threatened species Stanley L. Welsh, Clifford W. Crompton & Steven E. Clemants (2003): Chenopodiaceae in Flora of North America Kenneth R. Robertson & Steven E. Clemants (2003): Amaranthaceae in Flora of North America Gelin Zhu, Sergei L. Mosyakin & Steven E. Clemants (2003): Chenopodiaceae in Flora of China Bojian Bao, Thomas Borsch & Steven E. Clemants (2003): Amaranthaceae in Flora of China
Категорија:Штирови Категорија:Статии со микроформати за вид Категорија:Флора на Македонија Категорија:Флора на Европа