мини|350п|Сцена од претставата „Окина“ на Но театарот на Нова година. мини|350п|Маски на Но театарот мини|300п|Но-глумец во свилена наметка со развеани широки ракави и шара плетена со златни нишки. е главна форма на класична јапонска танц-драма што се изведува од XIV век. Развиена од Канами (Kan'ami) и неговиот син Зеами (Zenami), таа е најстарата голема театарска уметност што и денес редовно се изведува. Иако термините „Но“ и „ноогаку“ (nōgaku) понекогаш се користат наизменично, ноогаку ги опфаќа и „Но“ и „кјооген“ (kyōgen). Традиционално, целосната програма за ногаку вклучува пет Но претстави ,со комични кјооген претстави измеѓу; скратена програма од две Но претстави со едно кјооген парче станала вообичаена форма денес. Опционално, претстава со окина (okina) може да биде претставена на самиот почеток на презентацијата на ноогаку.
Но често се заснова на приказни од традиционалната литература со натприродно претворање во човечка форма како херој кој раскажува приказна. Но интегрира маски, носии и разни реквизити во претстава заснована на танц, барајќи високо обучени актери и музичари. Емоциите првенствено се пренесуваат со стилизирани конвенционални гестови додека карактеристичните маски ги претставуваат улогите како духови, жени, деца и стари лица. Напишани на доцен средновековен јапонски јазик, текстот „живописно ги опишува обичните луѓе од дванаесетти до шеснаесетти век“. Имајќи посилен акцент на традицијата отколку на иновацијата, Но е крајно кодифициран и регулиран од системот на иемото (iemoto).
Историја Потекло мини|300п|Облека од караори, период Едо, XVIII век, дизајн на бамбус и хризантема на црвено-бела карирана основа. Канџи за Но [] значи „вештина“, „занает“ или „талент“, особено во областа на изведувачките уметности во овој контекст. Зборот „Но“ може да се користи сам или со гаку (; забава, музика) за да се формира зборот ноогаку (nōgaku). Но е класична традиција која денес многу ја ценат многумина. Кога терминот се користи сам, Но се однесува на историскиот жанр на театарот кој потекнува од саругаку во средината на XIV век и продолжува да се изведува и денес.
Но и кјооген “настанале во VIII век кога сангаку изведбата била пренесена од Кина во Јапонија. Во тоа време, терминот сангаку се однесуваше на различни видови на изведба со акробати, песна и танц, како и комични скечеви. Неговата последователна адаптација кон јапонското општество доведе до негова асимилација на други традиционални уметнички форми“.
Разни изведувачки уметнички елементи во сангаку, како и елементи на денгаку (рурални прослави изведени во врска со садење ориз), саругаку (популарна забава, вклучувајќи акробации, жонглирање и пантомима), ширабијооши (традиционални танци што ги изведуваат женски танчерки во Царскиот двор во XII век), гагаку (музика и танц изведувани во Царскиот двор со почеток во VII век) и кагура (антички шинто танци во народни приказни) еволуирале во Но и кјооgeн. мини|лево|300п|Најстарата светска сцена Но во Мијаџима. Студиите за генеалогијата на глумците Но во XIV век укажуваат дека тие биле членови на семејства специјализирани за изведувачки уметности; тие изведувале разни традиционални перформанси уметности за многу генерации. Социолошките истражувања на Јукио Хатори откриле дека , веројатно најстарата школа на Но, била потомок на , изведувачот што во 612 година во Кралството Кудара во Јапонија вовел гигаку, сега веќе изумрена маскирана драмска танцувачка претстава.
Друга теорија на Шинхачир Мацумото сугерирала дека Но потекнува од отпадници кои се бореле за повисок социјален статус со тоа што ќе им носеле кетеринг на оние што биле на власт, имено новата владејачка класа на самураите од тоа време. Трансферот на шогунатот од Камакура во Кјото на почетокот на периодот Муромачи ја означило зголемената моќ на класата „самурај“ и ги зајакнака односите помеѓу шоганатот и судот. Како Но станувала омилена форма на уметност на Шогунот, Но била во можност да стане дворска уметничка форма преку овој новоформираната врска. Во XIV век, со силна поддршка и покровителство од шогунот Ашикага Јошимитсу, Зеами можел да го воспостави Но како најистакната театарска уметничка форма во тоа време.
Основањето на Но од страна на Канами и Зеами мини|десно|250п|Ашикага Јошимитсу - Шогун кој го поддржувал Но. Во XIV век, за време на периодот Муромачи (1336-1573), Канами Кијоцугу и неговиот син Зеами Мотокијо реинтерпретирале разни традиционални изведувачки уметности и го завршиле Но во значително поразлична форма од традиционалната, што во суштина го донела Но во сегашната форма. Канами бил познат глумец со голема разновидност и исполнувајќи улоги од грациозни жени и 12-годишни момчиња до силни возрасни мажи. Кога Канами за прв пат ја претставил својата работа на 17-годишната Ашикага Јошимитсу, Зеами бил дете глумец во неговата претстава, околу 12-та година. Јошимитсу се заљубила во Зеами и неговата позиција во дворецот предизвикала Но да се изведува често за Јошимитсу потоа.
Ера на Токугава За време на Едо периодот, Но продолжила да биде аристократска форма на уметност поддржана од шогунот, феудалците (даими), како и од богатите и софистицирани обични луѓе. Додека кабуки и џорури, популарни кај средната класа, се фокусирале на нова и експериментална забава, Но се обидувала да ги зачува своите утврдени високи стандарди и историска автентичност и останала претежно непроменета во текот на целата ера. За да се долови суштината на перформансите на големи мајстори, секој детал во движењата и позициите бил репродуциран од други, што главно резултирало со сè побавно, церемонијално темпо со текот на времето.
Модерно Но по ерата на Меиџи мини|лево|220п|Умевака Минору - глумец кој ја оживеал јавната изведба по реставрацијата на Меиџи Падот на шогунатот во Токугава во 1868 година и формирањето на нова модернизирана влада резултирало со крај на финансиската поддршка од владата, па така Но доживеал голема финансиска криза. Набргу по реставрацијата на Меиџи, и бројот на изведувачи на Но и сцените на Но значително се намалиле. Поддршката од империјалната влада на крајот се вратила делумно поради апелот на Но до странските дипломати. Компаниите кои останале активни низ целата ера на Меиџи, исто така, значително го прошириле опсегот на Но со угостување на пошироката јавност, настапувајќи во театри во поголемите градови како Токио и Осака.
Во 1957 година, јапонската влада го назначила ноогаку за важна нематеријална културна сопственост, што овозможило одредена правна заштита на традицијата, како и на нејзините најуспешни практичари. Националниот театар Но, основан од владата во 1983 година, изведувал редовни претстави и организирал курсеви за обука на глумци во главните улоги на ноогаку. Но бил запишан во 2008 година на Претставничкиот список на нематеријалното културно наследство на човештвото од УНЕСКО како театар „Ноогаку“.
Иако термините ноогаку и Но понекогаш се користат наизменично, дефиницијата на јапонската влада за театарот „ноогаку“ опфаќа и претстави на Но и кјооген. Кјооген се изведува меѓу Но претставите во истиот простор. Во споредба со Но, „кјооген помалку се потпира на употребата на маски и е изведен од смешните претстави на сангаку, како што се гледа во неговиот комичен дијалог“. мини|200п|Современа Но глумица Кинуе Ошима, 2010 година.
Жените во Но За време на периодот Едо, еснафскиот систем постепено се заострувал, што во голема мера ги исклучуваше жените од Но, освен некои жени (како што се куртизаните) кои изведуваа песни во маргинални ситуации. Подоцна, во Меиџи ерата, изведувачите на Но предавале на богати луѓе и благородници, а тоа довело до повеќе можности за жените изведувачи затоа што жените инсистирале да бидат наставнички. Во раните 1900-ти, откако им било дозволено на жените да се приклучат на музичкото училиште во Токио, биле ублажени правилата со кои се забранувало пристапувањето на жените во разни училишта и здруженија во Но. Во 1948 година, првите жени се приклучиле на Здружението на изведувачи на Ноогаку. Во 2004 година, првите жени се приклучиле на Здружението за јапонски играња на Но. Во 2007 година, Националниот театар „Но“ започнал да презентира редовни програми од жени изведувачи. Во 2009 година имало околу 1200 машки и 200 жени професионални изведувачи на Но.
Џо-ха-кјуу Концептот на Џо-ха-кју (Jo-ha-kyū) диктира го буквално секој елемент на Но, вклучувајќи го и составување програма за претстави, структурирање на секоја претстава, песни и танци во рамките на драмите и основните ритми во рамките на секоја изведба на Но. Џо значи почеток, ха значи кршење, а кјуу значи брзо или итно. Терминот потекнува од гагаку, древна дворска музика, што укажувала на постепено зголемување на темпото и била усвоена во различни јапонски традиции, вклучително и Но, церемонија на чај, поезија и аранжман за цвеќе.
Џо-ха-кјуу е вклучена во традиционалната програма со пет драми на Но. Првата претстава е Џо, втората, третата и четвртата драма - ха, а петтата е кјуу. Всушност, петте категории дискутирани подолу биле создадени така што програмата би претставувала Џо-ха-кјуу кога е избрана по една претстава од секоја категорија и се изведува по ред. Секоја претстава може да се подели на три дела, вовед, развој и заклучок. А игра започнува во бавно темпо на џо, добива малку побрзо во ха, а потоа заврши со кјуу.
Изведувачи и улоги мини|250п|Канзе Сакон(観 世 左近, 1895 – 1939), раководител на училиштето Канзе. мини|310п|лево|Глумецот од XX век Канзе Сакон со Но маски Глумците ја започнувале својата обука како мали деца, традиционално на возраст од три години.
Обука Зеами изолирал девет нивоа или видови на Но кои дејствувале од пониски степени што ставале акцент на движењето и насилството до повисоки степени што претставувале отворање на цвет и духовна моќ.
Од 2012 година, постојат пет постоечки училишта на глума на Но, наречени Канзе (観 世), Хаш (宝 生), Компару (金 春), Конгоо (金剛) и Кита (多) училишта кои тренираат сјајни глумци. Секое училиште има свое семејство иемото кое го носи името на училиштето и се смета за најважно. Иемото има моќ да создава нови претстави или да модифицира стихови и режими на изведба. Ваку глумците се обучуваат во училиштата Такајасу (高 安), Фукуу (福王) и Хашу (宝 生). Постојат две училишта кои обучуваат кјооген, Оокура (大 蔵) и Изуми (和 泉). 11 училишта обучуваат инструменталисти, секое училиште специјализира во еден до три инструменти.
Здружението на изведувачи на Ноогаку (Nōgaku Kyōkai), на кое се регистрирани сите професионалци, строго ги штити традициите пренесени од нивните предци. Сепак, неколку тајни документи на училиштето Канзе напишани од Зеами, како и материјали од Конпару Зенчику, се распространети низ заедницата на научници на јапонскиот театар.
Улоги Постојат четири главни категории на Но изведувачи: шите, уаки, кјооген и хајаши. десно|мини|450п|Но сцена. Центар: шите; напред десно: уаки; десно: осум члена џиутаи (хор); заден центар: четири хајаши-кати (музичари); назад лево: два кокен (сценски раце). Шите (仕 手, シ テ). Шите е главниот протагонист, или водечката улога во драмите. Во претстави каде што шите се појавува прво како човек, а потоа како дух, првата улога е позната како мае-шите, а подоцна како ночи-шите Шитетсуре (仕手 連 れ, シ テ ヅ レ). Придружник на шите. Понекогаш срамежливото име е скратено како тсуре (連 れ, ツ レ), иако овој термин се однесува и на шитетсуре и на вакитсуре. Коокен (後 見) се сценски раце, обично од едно до три лица. Џиутаи (地 謡) е хорот, кој обично се состои од шест до осум луѓе. Ваки (脇, ワキ) ја извршува улогата што е пандан или фолија на шите. Уакисуре (脇 連 れ, ワ キ ヅ レ) или Уаки-тсуре е придружник на уаки. Кјооген (狂言) го изведува аикигенот (間 狂言), кои се паузи со музика за време на претставите. Глумците на Кјооген играат и во одделни претстави помеѓу поединечните претстави на Но. Хајаши (囃子) или Хајаши-ката (囃子方) се инструменталисти кои се свират на четирите инструменти што се користат во Но театарот: или на и . Флејтата што се користи за Но е специфично наречена .