Московско метро (руски: Московский метрополитен) — метро кое ја опслужува Москва, главниот град на Русија и соседните градови во Московската област Красногорск, Реутов, Љуберци и Котелники. Отворено во 1935 година со една пруга од 11 километри и 13 станици, московско метро беше првиот подземен железнички систем во Советскиот Сојуз. Почнувајќи од 2021 година, московското метро, со исклучок на линиите на Московскиот централен прстен, Московските централни пречници и Московската едношинка, има 16 линии и 275 станица (306 со централниот прстен) и должината на неговата рута е 470,1 километри, што го прави петти најдолг во светот и најдолг надвор од Кина. Системот е главно под земја, со најдлабокиот дел од 74 метри под земја кај станицата Парк на Победата, една од најдлабоките подземни станици во светот. Тој е најпрометниот метро систем во Европа и се смета за туристичка атракција сама по себе.
Опис на системот Московското метро, државно претпријатие, е долго 470 километар и се состои од петнаесет линии и 275 станици. Поголемиот дел од железничките линии се движат радијално од центарот на Москва до оддалечените области. Линијата Колцева (линија 5) формира круг долг 20 километри што овозможува патување меѓу овие пречници, а новиот Московскиот централен прстен (линија 14) формира подолг круг од 54 километри што служи за слична намена на средната периферија. Повеќето станици и линии се под земја, но некои линии имаат наградни и покачени делови.
Московското метро го користи рускиот колосек од 1.520 милиметри (60 инчи), како и другите руски железници, и трета шина со напојување од 825 волти, освен линиите 13 и 14. Просечното растојание помеѓу станиците е 1,7 километри; најкраткиот (502 метри долг) дел е помеѓу Виставочна и Международна, а најдолгиот (6,62 километри долг) е помеѓу Крилатское и Строгино. Долгите растојанија меѓу станиците имаат позитивен ефект на голема брзина на движење од 41,7 километри на час.
Московското метро се отвора во 05:25 часот и се затвора во 01:00 часот. Точното време на отворање варира на различни станици во зависност од пристигнувањето на првиот воз, но сите станици истовремено ги затвораат своите влезови во 01:00 за одржување, а исто така и коридорите за пренос. Минималниот интервал помеѓу возовите е 90 секунди во утринските и вечерните часови.
Од 2017 година, системот имаше во просек од 6,99 милиони патници. На 26 декември 2014 година беше забележан максимум број на патници во ден од 9,71 милиони.
Бесплатен Wi-Fi е достапен на сите линии на московското метро од 2 декември 2014 година.
Име Метрото првично беше именувано по Л.М. Каганович, од 29 ноември 1955 година, го носи името на В.И. Ленин, во 1990-тите и 2000-тите не се користеше на сите станици, иако официјално прашањето за отстранување на името на Ленин никогаш не се појави. Во 2014 година, иницијативата за отстранување на името на Ленин од името на метрото и неговите станици беше преземена од московскиот огранок на партијата Јаблоко. Во 2016 година, раководството на метрото ја објави својата намера да ги врати таблите на кои беше напишано името на метрото „Метрополитен им. Ленин“ во сите метро станици кои биле реконструирани.
Станици Од 275 станица на метрото, 88 се длабоко под земјата, 123 се плитко под земјата, 12 се на ниво на површината и 5 се издигнати.
Станиците што се градеа под режимот на Сталин, во стилот на социјалистичкиот класицизам, беа наменети како подземни „палати на народот“. Станиците како Комсомолска, Киевска или Мајаковска и други изградени по 1935 година во втората фаза од еволуцијата на мрежата се туристички знаменитости, нивната фотогенична архитектура, големи лустери и детална декорација невообичаени за јавен транспортен систем. Станиците отворени во 21 век се под влијание на меѓународен и понеутрален стил со подобрен технички квалитет.
Возен парк Од почетокот, пероните биле долги најмалку 155 метри, за да можат да се сместат возови со осум вагони. Единствените исклучоци се на линијата Филовска: Виставочна, Меѓународна, Студенческа, Кутузовска, Фили, Баграционовска, Филевски Парк и Пионерска, кои дозволуваат само возови со шест вагони.
Возовите на линиите Замосковорецка, Калужско-Рижска, Таганско-Краснопресненска, Калининска, Солнцевска, Болшаја Колцеваја, Серпуховско-Тимирјажевска, Љублинско-Дмитровска и Некрасовска имаат осум вагони, на линијата Соколническа имаат седум или осум вагони и на линијата Филовска возови со шест вагони. Линиите Арбатско-Покровска и Колцева имаа возови со шест и седум вагони, но сега користат возови со пет вагони од друг тип. Линијата Бутовска користи возови со три вагони од друг тип. Возен парк за московското метроТипДоставениВо употребаА/Б1934–391935–75B1927–301946–68Г1939–40, 1946–561940–83Д1955–631955–95E/Ем/Еж1959–791962–202081-717/7141976–20111977И1974, 80–81, 85—81-720/721 "Јауза"1991–20041998–201981-740/741 "Русич"2002–2013200381-760/761 "Ока"2010–2016201281-765/766/767 "Москва"2016–2020201781-775/776/777 "Москва 2020"20202020
Втора светска војна Возовите од типот В беа возовите C-класа од Берлинското метро од 1945 до 1969 година, до неговото згаснување во 1970 година. Тие беа транспортирани од Берлинското метро за време на советската окупација. Возовите А-тип и Б-тип беа нови модели направени по отворањето.
Модерна ера Во моментов, метрото оперира само возови од стилот 81.
Возниот парк на линијата Колцева се заменува со возови од типот 81-740/741 Русич со четири вагони. Линијата Бутовска беше дизајнирана по различни стандарди и има пократки (96 метри долги) платформи. Има возови од типот 81-740/741, кои се состојат од три вагони (иако линијата може да користи и традиционални возови со четири вагони). На Московскиот централен круг се користат возови Ласточка, составени од пет вагони.
Мрежна мапа
Линии Секоја линија е идентификувана со име, алфанумерички индекс (обично се состои од само број) и боја. Бојата доделена на секоја линија за прикажување на мапите и знаците е нејзиниот разговорен идентификатор, освен за неописните зелени и сини бои доделени на линиите Голема кружна , Замоскворецја , Љублинско-Дмитровска и Бутовска . Претстојната станица се најавува со машки глас на возовите кои се движат кон центарот на градот (на кружната линија, возовите во насока на стрелките на часовникот) и со женски глас на појдовните возови (возови против стрелките на часовникот на кружната линија).
Метрото има врска со Московската едношинка, 4,7 километри, монорлесна линија со шест станици помеѓу Тимирјазевска и ВДНХ, која беше отворена во јануари 2008 година. +Линии на московското метроБр.Име на линијатаОтворенаНајнова надградбаДолжина (км)СтанициПросечна оддалеченостМакедонскиРускиСоколническајаСокольническая19352019.1241.5261.65ЗамосковорецкајаЗамоскворецкая1938.09201842.9241.86Арбатско-ПокровскајаАрбатско-Покровская1938.03201245222.14ФиловскајаФилёвская1958200614.9131.24Кружна линијаКольцевая1950195419.2121.6Калужско-РижскајаКалужско-Рижская1958199037.9241.64Таганско-КраснопресненскајаТаганско-Краснопресненская19662015.0842.3231.91КалининскајаКалининская1979201216.382.31СолнцевскајаСолнцевская20142023.0128.4142.2Серпуховско-ТимирјажевскајаСерпуховско-Тимирязевская1983200241.5251.72Љублинско-ДмитровскајаЛюблинско-Дмитровская1995202343.9261.68Болшаја КолцевајаБольшая кольцевая2018202362.631(29 + 2)2.15БутовскајаБутовская20032014.0210.071.65НекрасовскајаНекрасовская2019202014.081.4ТроицкајаТроицкая2024Рубљово-АрхангелскајаРублёво-Архангельская2027Вкупно460.52631.83Други урбани железнички линииМосковски монорелесМонорельс200420044.760.94Московски централен прстенМосковское центральное кольцо2016201654.0311.74Белоруско-Савеловски пречникБелорусско-Савёловский диаметр2019202352252.08Курско-Рижски пречникКурско-Рижский диаметр2019202380372.16Ленинградско-Казански пречникЛенинградско-Казанский диаметр2023202385382.24Калужско-Нижегородски пречникКалужско-Нижегородский диаметр2023202386362.46Вкупно361.71732.03
Преименувани линии
Линијата Соколническа претходно била именувана Кировско-Фрузенска. Линијата Замосковорецка претходно била именувана Горковско-Замоскворецка. Линијата Филовска претходно била именувана како Арбатско-Филовска. Линијата Таганско-Краснопресненска претходно била именувана како Ждановско-Краснопресненска.
Историја лево|мини|236x236пкс|Резолуција на советската влада за изградба на московското метро Првите планови за метро систем во Москва датираат од Руското Царство, но беа одложени поради Првата светска војна, Октомвриската револуција и Руската граѓанска војна. Во 1923 година, Московскиот градски совет формираше Канцеларија за дизајн на подземни железници при Московскиот одбор на урбани железници. Канцеларијата спроведе прелиминарни студии и до 1928 година разви проект за првата рута од Соколники до центарот на градот. Во исто време беше дадена понуда до германската компанија Сименс Баунион (Siemens Bauunion) да достави сопствен проект за истата траса. Во јуни 1931 година, одлуката да започне изградбата на московското метро ја донесе Централниот комитет на Комунистичката партија на Советскиот Сојуз. Во јануари 1932 година бил одобрен планот за првите линии, а на 21 март 1933 година советската влада одобрила план за 10 линии со вкупна должина на трасата од 80 км.
Првите линии беа изградени користејќи го московскиот генерален план дизајниран од Лазар Каганович, заедно со неговите проект-менаџери (особено Иван М. Кузнецов и подоцна Исак И. Сегал) во 1930-тите и 1950-тите, а метрото беше именувано по него до 1955 година.Metro.ru Original order on naming the Metro after Kaganovich. Градежните инженери на московското метро се консултираа со своите колеги од лондонското метро, најстариот метро систем во светот, во 1936 година: британскиот архитект Чарлс Холден и администраторот Френк Пик работеа на продолжувањето на линијата Пикадили, а советските делегати во Лондон беа импресионирани од темелното модерно прераспоредување на класичните елементи на Холден и употребата на висококвалитетни материјали за кружната сала за билети на циркусот Пикадили, и така ги ангажирале Пик и Холден како советници на московското метро.Wilson, Vicky (2018). London's Oddities. Metro Publications Ltd. p. 310. Делумно поради оваа врска, дизајнот на метро станицата Гантс Хил, кој беше завршен во 1947 година, потсетува на станицата на московското метро. Навистина, почитта на Холден кон Москва е опишана како гест на благодарност за корисната улога на СССР во Втората светска војна.Lawrence, David (1994). Underground Architecture. Harrow: Capital Transport.
Советските работници ја извршуваа градежната работата и уметничките дела, но главните инженерски дизајни, правци и градежни планови ги работеа специјалисти регрутирани од лондонското метро. Британците повикаа на тунелирање наместо техниката „сечење и покривање“, употреба на ескалатори наместо лифтови, дадоа идеја за правците и линиите, како и дизајн на возниот парк.Michael Robbins, "London Underground and Moscow Metro," Journal of Transport History, (1997) 18#1 pp 45-53. Паранојата на НКВД беше очигледна кога тајната полиција уапси бројни британски инженери за шпионажа бидејќи стекнаа длабинско познавање на физичкиот распоред на градот. Инженерите за електричната компанија Метрополитен-Викерс (Метровик) беа изложени на судење и беа депортирани во 1933 година, завршувајќи ја улогата на британскиот бизнис во СССР.Gordon W. Morrell, "Redefining Intelligence and Intelligence-Gathering: The Industrial Intelligence Centre and the Metro-Vickers Affair, Moscow 1933," Intelligence and National Security (1994) 9#3 pp 520-533.
Првите четири фази на изградба мини|Станица Соколники. Отворена во 1935 година (првата фаза) мини|Станица Мајаковска. Отворена во 1938 година (втора фаза) мини|Станица Електрозаводскаја. Отворена во 1944 година (третата фаза)