miniatura|Sòcrate, considerà ël pare dla filosofìa ossidental
La filosofìa ossidental a l'é la tradission filosòfica ch'a l'é dësvlupasse an Euròpa e ant le region culturalment colegà, da soe orìgin ant la Grecia antica fin-a al di d'ancheuj. A l'é caraterisà da n'atension particolar a la rason, a la lògica, a l'anàlisi e a la sistemàtica.
Stòria e evolussion La filosofìa ossidental a peul esse dividùa an ses perìod prinsipaj: Filosofìa antica (sécoj VI a.C. - VI d.C.): dai presocràtich al neoplatonism Filosofìa medieval (sécoj VI-XV): síntesi antra Cristianésim e filosofìa grech-roman-a Filosofìa dël Rinassiment (sécoj XV-XVI): ritorn a j'autor clàssich Filosofìa moderna (sécoj XVII-XIX): epistemologìa e rassionalism Filosofìa contemporania (sécol XIX-XXI): crìtica e dëcostrussion
Caraterìstiche generaj La filosofìa ossidental a presenta vàire element distintiv: Enfasi an sla rason e an sla lògica formal Atension a l'epistemologìa: com as peul conòsse? Svilup sistemàtich dle dissiplin-e filosòfiche Tension antra tradission e inovassion Ròl sentral dël soget conossent
Perìod e scòle prinsipaj
Filosofìa antica Presocràtich: Talete, Eràclit, Parmènide Perìod clàssich: Sòcrate, Platon, Aristòtil Elenism: stoicism, epicureism, seticism Neoplatonism: Plotin, Pròclo
Filosofìa medieval Patrìstica: Sant Agustin, Boéssi Scolàstica: Tomà d'Aquin, Duns Scòto, Ockham Filosofìa islàmica e ebràica: Avicënna, Averroè, Maimònide
Filosofìa moderna Rassionalism: Descartes, Spinoza, Leibniz Empirism: Locke, Berkeley, Hume Iluminism: Voltaire, Rousseau, Kant Idealism alman: Fichte, Schelling, Hegel
Filosofìa contemporania Esistensialism: Kierkegaard, Sartre, Camus Fenomenologìa: Husserl, Heidegger, Merleau-Ponty Filosofìa analìtica: Wittgenstein, Russell, Quine Postmodernism: Foucault, Derrida, Lyotard
Dissiplin-e filosòfiche La filosofìa ossidental a l'ha dësvlupà vàire dissiplin-e: Metafìsica: studi dl'esse e dla realtà Epistemologìa: teorìa dla conossensa Ética: filosofìa moral Lògica: studi dël rasonament coret Estética: filosofìa dël bel Filosofìa polìtica: studi dl'órdin social
Métod filosòfich La filosofìa ossidental a l'ha dësvlupà vàire métod: Diàlogh socràtich: question e rispòste Dùbit metodològich: Descartes Dialética: Hegel, Marx Anàlisi dël lengagi: filosofìa analìtica Dëcostrussion: Derrida
Anfluensa e impat La filosofìa ossidental a l'ha: Dàit forma a la siensa moderna Anfluensà la formassion djë Stat nassion Creà le base dle democrassìe moderne Anspirà le rivolussion polìtiche Dësvlupà la psicologìa e la sociologìa
Autor amportant Platon (427-347 a.C.) Aristòtil (384-322 a.C.) René Descartes (1596-1650) Immanuel Kant (1724-1804) Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831) Friedrich Nietzsche (1844-1900) Ludwig Wittgenstein (1889-1951) Martin Heidegger (1889-1976)
Euvre fondamentaj La Repùblica ëd Platon La Metafìsica d'Aristòtil Discors sul métod ëd Descartes Crìtica dla rason pura ëd Kant Fenomenologìa dlë spìrit ëd Hegel Parèj a l'ha parlà Zarathustra ëd Nietzsche Tractatus logico-philosophicus ëd Wittgenstein
Confront con àutre tradission La filosofìa ossidental as diferensia da: Filosofìa oriental: pì atension a la spiritualità e a la pràtica Filosofìa indian-a: ròl sentral dël concet ëd liberassion Filosofìa cinèisa: ènfasi an sla società e l'armonìa
Sfide contemporanie La filosofìa ossidental al di d'ancheuj a afronta: La crisi dle grande narassion Le question ëd la globalisassion J'implicassion dla tecnologìa La question ecològica Ël multiculturalism
Vëdde ëdcò Filosofìa oriental Stòria dla filosofìa Epistemologìa Metafìsica Ética
Bibliografìa Copleston, F. Storia della filosofia, 1946-1975 Russell, B. Storia della filosofia occidentale, 1945 Reale, G. Storia della filosofia antica, 1975
Categorìa:Filosofìa Categorìa:Stòria dla filosofìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI