thumb|Schema 'd silur Un silur (dal nòm dël pess silur) a l'é n'arma autopropulsà, sot-marin-a, che a pòrta na testa 'd guèra esplosiva e a l'é lansà da na nav, un sot-marin, un avion o da la còsta për colpì 'd bërsaj navaj o sot-marin. A l'é stàita un-a dj'arme pì amportante dla guèra naval dël sécol XX e a l'é anco' essensial ant la guèra moderna.

Stòria Ël silur modern a l'é stàit anventà ant ël 1866 da Giovanni Luppis, un ufissial dla marin-a austrìaca, ma a l'é stàit Robert Whitehead ch'a l'ha dësvlupalo për la prima vira coma arma pràtica. Ël prim silur, ciamà "Minenschiff", a l'ha fàit soa prima dimostrassion dël 1866.

Part prinsipaj Testa 'd guèra: L'esplosiv (TNT, PBX, torpex) ch'a esplòd a l'impat. Sistema 'd guida: Mecanism ëd navigassion (a giroscòpi, acùstich, a fil, ecc.). Motor: Propulsion (aria compressa, elétrich, a propelent sòlid o liquid). Contròj: Ale e timon për la manovra. Sensor: Sonar, magnetòmetr, o infra-ross për trové 'l bërsaj.

Sòrt 'd silur Për dimension e ròl Silur pesant: Lancià da sot-marin e nav contra àutre nav o sot-marin (es. Mk 48 american). Silur leger: Për avion o elicòter contra sot-marin.

Për sistema 'd guida A giroscòpi (prima generassion): A va an linia drita con na rota prestabilìa. Acùstich passiv: As guida al rumor dël bërsaj (ël pi famos: l'alman G7e Zaunkönig dla Sconda Guèra). Acùstich ativ: A manda 'd signal e a scota l'eco. A fil: A resta colegà a la nav ch'a l'ha lancialo con un fil për la guida. Mist: Combinassion ëd sistema (wire+acùstich, infra-ross+radar, ecc.).

Tàtica d'impiego Ij silur a son ëstàit dovrà con gròss efet an tute le guère navaj dël sécol XX. Soa aplicassion a l'ha cangià la tàtica: Atach an mar: Da 'd nav surfass o sot-marin contra 'd nav mercant o militar. Difèisa antiaèrea: Silur lancià contra formassion navaj. Combatiment sot-marin: Silur specialisà për ij sot-marin.

Evolussion tecnològica Guera mondial I: Silur a giroscòpi, con portà curta. Guera mondial II: Silur acùstich e a ossìgen, con portà pì longa. Guera frèida: Silur nuclear (es. Mk 45), a fil, con velocità àuta. Modern: Silur supercavitant (ch'a creo 'na bola 'd gas për ridùe l'atrit ëd l'eva) e a guida AI.

Contra-misure Le nav e ij sot-marin a deuvro vàire técniche për difend-se dai silur: Decoj acùstich (noisemaker): Ch'a fan ëd rumor për angané 'l silur. Towed array: Sensor trassinà për rilevé ij silur a distansa. Sistema ëd difèisa antì-silur (ATS): Arma ch'a sent ij silur ch'a rivo. Manovre evasive e schinà 'd ziffel.

Silur famos ant la stòria Type 93 giaponeis ("Long Lance"): Un dij silur pì efetiv ëd la Sconda Guèra, con na portà straordinaria. Mark 14 american: Con problema 'd fidabilità an via dë svlup, peui diventà efetiv. G7 alman: Silur acùstich che a l'ha fàit tant dann ant l'Atlàntich. VA-111 Shkval russi: Silur supercavitant motobin lest.

Aplicassion nen-militar Ij silur a son dovrà 'dcò për: Ricerca sot-marin-a: Veicol autònom ëd misura. Angegnerìa 'd le fondassion: Perforassion sot-eva.

Futur Ij silur dël futur a saran: Pì lest (supercavitant). Pì silensios e con sensor pì ancreus. Colegà an rej con d'àutri sistema. Dovrand l'inteligensa artifissial për identificassion dël bërsaj.

Vos corelà Sot-marin Nav militar Arma sot-marin-a Sonar Guida 'd mìssil Bataja naval

Arferiment

Categorìa:Tecnologìa militar Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI