Un cotel a l'é n'utiss o n'arma curta a na sola lama tajanta fissà a un man-e. A l'é un dj'oget pì vej e universaj creà da l'òm, dovrà për vàire fin: da travaj, da cusin-a, da cà, e coma arma da dësfèisa o da combatiment.
Descrission Un cotel a l'é generalment formà da: Na lama: A peul esse fissa o pieghèivola. A peul avèj un sol fil tajant o doi. Un man-e (man-i): Andoa as ten. Un mecanism ëd bloccagi (për ij cotej pieghèivoj).
Ij material pì dovrà a son l'assel për la lama (inox, carbòni, damasch) e 'l bòsch, la plàstica, l'òss o 'l metal për ël man-e.
Stòria Ij prim cotej a son ëstàit dël Paleolìtich, fàit ëd pera (sìles, ossidian-a). A l'Età dël bronz e dël fer a ven-o le lame metàliche. Ant ël Medi ev e ant ël Renassiment, ël cotel a dventa n'utiss fondamental për tuti e n'arma portàti comun. A l'época moderna, a riva la standardisassion e la produssion ëd massa.
Sòrt ëd cotej A-i son vàire categorìe:
Utiss da travaj cotel da travaj: Multifonsion për j'ovrié. cotel da bòsch (whittling knife): Për intajé. cotel da survivor: Robust, për le campagne.
Da cusin-a cotel da chef: Për tajé e trité. cotel da pan: Con lama ondolà. cotel da sfilé: Për dëspelé e disseché.
Da ca e da pësca cotel da ca: Për dëspelé e disseché. cotel da pësca: Për sfilé ij pess.
cotej tàtich e da combat cotel da combatiment: Progetà për ël combatiment (es. KA-BAR). cotel tàtich: Për fòrse ëd polissìa e spéciaj. cotel a gavet: Cit, për stërmelo.
Pieghèivoj cotel a seradura: Con un mecanism ch'a blocca la lama duverta. cotel a mòla: Ch'as duverta sgacand un boton. cotel a leva: Ch'as duverta con na leva.
Produssion La produssion a peul esse: Artisanal: Da 'd magìster cotlé, ch'a fà un cotel ùnich. Industriaj: Produvù an serie. DIY (Do It Yourself): Chit che as lo fàbrica.
Coltura e sìmboj Ël cotel a l'é motobin present ant la coltura: Ant le tradission: Regal dël cotel a smija 'n maléuguri, ma a peul esse neutralisà dand na moneda an cambi. Ant l'aràldica: A rapresenta la prontëssa, la giustissia. Ant la literatura e 'l cine: L'arma dl'eroe o 'd l'antagonista. Ant la religion: Usà an vàire rituaj.
Legalità Avèj e porté un cotel a l'é regolà da lej motobin strèite an vàire pais. An Italia: Ij cotej con lama pieghèivola a son considerà arme. Ij cotej con lama fissa a peulo portesse con na bon-a rason (es. për ël travaj, la ca). As peulo nen porté an pùblich dle lame ch'a sio motobin longhe o ch'a sio fàite për fé 'd dann.
Manutension Për mantnì un cotel an bon ëstat: Molé regolarment la lama. Lubrifiché ij mecanism (për ij pieghèivoj). Netié la lama dòp l'usagi. Mantnilo sùit për evité la rusna.
cotel piemontèis Ël Piemont a l'ha 'd nòm specìfich për vàire sòrt 'd cotej: Ghinivard (o ginevrino): Cit cotel pieghèivol. Patè (o patela): Cotel da cusin-a con man-e 'd bòsch. Rasor': Cotel da barbé.
Vos corelà Cotel Pugnal Assel Utiss Arma bianca
Arferiment
Categorìa:Utiss Categorìa:Arm Categorìa:Cusin-a Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI