thumb|Articolà Un pullman (pronunsià /'pulman/) a l'é un veicol a motor motobin grand, progetà për trasporté 'd passegé an manera coletiva an sjë stra. A l'é un dij mojen pì amportant dël traspòrt pùblich ant le sità, ant le periferie e për ij viagi antra sità.

Stòria Ij prim servissi 'd traspòrt coletiv a propulsion nen animal a son comparì ant l'Eutsent, con j'omnibus a cavaj (d'automòbij grande, simij a 'd carosse, tirà da doi o tre cavaj). Con l'invension dël motor a combustion interna, a l'ancamin dël sécol ch'a fa XX a son comparì ij prim pullman a motor a benzin-a o diesel. Ël prim servissi regolar ëd pullman motorisà a l'é stàit an Germania dël 1895 (Benz Omnibus), ma l'esplosion a l'é rivà antra le doe guère mondiaj.

Ant ël sécol ch'a fa XX, ij pullman a son dventà sempe pì grand, confortévoj e efissient, con l'antrodussion ëd chassis autoportant, trasmission automàtica, aria condissionà, e sistema anti-inquinament. Da j'agn 2000, a son ëspantiasse ij pullman elétrich e a idrògen.

Sòrt ëd pullman Scond la dimension Minibus: për 8-30 passegé, dovrà për servissi local, scòle o navëtte. pullman standard: la version pì comun, për 30-80 përson-e. pullman articolà (ò "pullman a serpentin"): con na session dëdnans e na session posterior giontà, për 100-150 passeger. pullman bi-articolà: con doe session dnans, dovrà an vàire sità grand për le linie pì afolà. pullman a doi pian (double-decker): motobin comun ant ël Regn Unì e an Hong Kong, con doi pian për aumenté la capacità.

Scond l'utilisassion pullman urban: për ël traspòrt ant la sità, con pì pòrte e 'd cadreghe motobin sëmpie. pullman suburban o regionaj: për colegament antra 'l sènter e le periferie, con pòche fërmade. pullman antra sità (ò "coach"): për viagi longh, con cadreghe confortévoj, servissi igiènich, e 'd ventilassion. pullman turìstich: për visité le sità, sovens con ël tèit duvert. pullman scòlastich: për porté jë student a scòla, con dle caraterìstiche 'd sigurëssa speciaj. pullman ëd linia: për viagi internassionaj o nassionaj a longa distansa.

Scond l'alimentassion pullman diesel: ël pì comun, ma an cal për l'inquinament. pullman a gas natural (GNL/GNC): pì pulid. pullman ìbrid (diesel-elétrich): a riduv ij consum. pullman elétrich: sensa emission locaj, sempe pì spantià. pullman a idrògen (célula a combustìbil): an sperimentassion an vàire sità.

Component técniche Un pullman a l'ha vàire part prinsipaj: Chassis: la strutura portanta, dzortut për ij modej antra sità. Carosserìa (body): la strutura dël veicol, sovens autoportanta ant ij pullman urban. Motor: diesel, elétrich, o ibrid, pì 'd sovens an posission posterior. Sistema 'd trasmission: automàtica o manual. Sospension: për garantì 'l confort. Sistema 'd fren: a disch, e 'd sòlit fren a motor. Pòrte: a l'é motobin dovrà ant ij pullman urban, un-a a lë scond pian ant ij pullman a doi pian.

Ròl ant ël traspòrt pùblich Ij pullman a son essensiaj për: Dëscongestioné 'l tràfich an ofrend na capacità motobin granda. Servì le zòne nen ragiungìe da le ferovìe. Esse na solussion a cost relativament bass për j'aministrassion. Possibilità 'd modifiché 'l përcors an manera flessìbil. Integresse con àutri sistema (metro, tram, tren).

Sfide e evolussion Ij pullman a fan front a vàire sfide: Inquinament: j'emission dij diesel a son n'amportanta sorgiss ëd pover fin-a e NOx. Congestion: an sjë stra pien-e, ij pullman a peulo esse lent. Concorensa: con àutri mojen 'd trasport pì lest o confortévoj. Cost d'esercissi àut.

Le solussion an cors a son: Corsie preferensiaj për pullman (bus lanes). Sistema BRT (Bus Rapid Transit): con corsie esclusive, pòst d'arëst elevà e priorità ai semàfor. Autonomìa (pullman sensa condutor) an sperimentassion. Sistema d'anformassion an temp real për j'utent.

Produtor amportant Vàire companìe a costrùisso pullman ant ël mond: Euròpa: Volvo (Svezia), Mercedes-Benz (Almagna), IVECO (Italia), Scania (Svezia), MAN (Almagna). América dël Nòrd: Gillig, New Flyer. Asia: BYD (Cinà), Tata Motors (India), Hino (Giapon).

Curiosità ël pullman a doi pian ross a l'é un sìmbol ëd Londra. An India, ij pullman a son motobin colorà e decorà. ël pullman scolar giaun a l'é tipich djë Stat Unì.

Vëdde 'dcò Traspòrt pùblich Tram Metropolitan-a BRT Pullman a doi pian

Arferiment

Ligam estern International Association of Public Transport (UITP) – Bus Systems

Categorìa:Traspòrt Categorìa:Tecnologìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI