thumb|Un formagg erborinà Formagg bleu (o formagg erborinà) a l'é na categorìa ëd formagg ch'a presenta 'd venadure ëd mofa dël géner Penicillium (dzortut Penicillium roqueforti e Penicillium glaucum) ch'a-j dan un color verd-bleu e un savor picant e savorì. A son formagg a pasta crùa, soens fàit con làit ëd vaca, crava o feja.
Stòria La tradission dij formagg bleu a l'é antica: a nasso ant le cave naturaj ëd Fransa (Roquefort), d'Anghiltèra (Stilton), e d'Italia (Bërgonzola). La legenda a veul che 'l prim Bërgonzola a sia nassù dël sécol ch'a fa IX për cas, quand un casé a l'ha lassà 'd formagg ant la cava ansem a 'd pan mufì. La mofa dël pan a l'é spantiasse al formagg. La produssion moderna a l'é anandiasse dël sécol ch'a fa XIX con l'isolament dël Penicillium roqueforti.
Produssion Ël formagg bleu a l'é otnù an anoculand (giontand) le spore dël Penicillium al làit o a la cajà. Dòp la saladura, ël formagg a l'é punturà con d'uje d'assel për lassé intré l'aria e favorì la chërsùa dle mofe. La mofa a dësvlupa le venadure bleu-vërde ant le filure. La stagionadura a dura da 2 a 6 mèis (e fin-a 12 për ij formagg pì dur). Ij formagg bleu a son a pasta crùa (nen còta), e a l'han un contnù d'eva àut (40-45%).
Sòrt ëd formagg bleu Le rasse pì avosà a son:
Bërgonzola Orìgin: Italia (Lombardìa, Piemont). Làit: vaca. Caraterìstiche: a esist an doe variant: doss (stagionadura 2-3 mèis) e picant (stagionadura 4-6 mèis). A l'ha un savor doss e pen-a savorì. A l'é DOP. Produssion an Piemont: dzortut ant le provinse ëd Noara, Vërsèj, e Coni.
Roquefort Origin: Fransa (Roquefort-sur-Soulzon). Làit: feja (Lacaune). Caraterìstiche: stagionadura an cave naturaj (fleurines) con mofa natural. A l'ha un savor fòrt e salà. A l'é AOC (1925). A l'é considerà 'l "rè dij formagg bleu".
Stilton Origin: Anghiltèra (Derbyshire, Leicestershire, Nottinghamshire). Làit: vaca. Caraterìstiche: a l'é pì dur dël Bërgonzola, con savor pì fòrt e picant. A l'é PDO. A l'é l'ùnich formagg bleu anglèis con DOP.
Danablu (Danish Blue) Origin: Danimarca. Làit: vaca. Caraterìstiche: a l'é un formagg bleu "industrial" creà dël sécol ch'a fa XX për concore con Roquefort. A l'ha 'n savor pi doss e men salà.
Cabrales Origin: Spagna (Asturie). Làit: vaca, crava, feja (mës-cià). Caraterìstiche: stagionadura an cave naturaj (cuevas). A l'ha 'n savor motobin fòrt e picant. A l'é DOP.
D'àutri formagg bleu Bleu d'Auvergne (Fransa, AOC) – pì doss dël Roquefort. Bleu de Gex (Fransa, AOC) – pì salà. Fourme d'Ambert (Fransa, AOC) – a pasta dura. Bleu de Causses (Fransa) – pì dur. Bleu du Vercors (Fransa) – pì doss. Valdeón (Spagna) – pì picant dël Cabrales. Picón Bejes-Tresviso (Spagna) – pì dur. Shropshire Blue (Anghiltèra) – color arancion (për l'agiunta d'annatto, un colorant natural).
Valor nutrissional Ij formagg bleu a son rich ëd: Càussi (për j'òss). Protein-e. Vitamin-a B2, B6, B12. Sal (sodi) – për lòn a son sconsijà për chi a patiss d'ipertension.
A conten-o ëdcò putressin-a e cadaverin-a (prodote da le mofe), ch'a peulo causé emicrania ant le person-e sensìbij.
Usagi an cusin-a Ij formagg bleu a son dovrà: Da sol (ant ij tajé ëd formagg). Sla pizza (es. pizza "Quatr Formagg" con Bërgonzòla). Ant ij risòt (es. risòt al Bërgonzòla). Ant le sàusse (es. sàussa Bërgonzòla për la polenta o la pasta). Ant le salade (es. salada 'd pruss con Bërgonzòla). Ant le pitanzë 'd carn (es. polpëtte al Bërgonzòla).
Anliure Formagg Prodot dël làit Bërgonzòla Penicillium
Categorìa:Tecnologìa Categorìa:Siense agrìcole Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI