Рахим Мусулмониён Кубадиани (; при рождении Рахим Мусулмонкулов, ; 21 января 1936 года—3 июля 2016 года) — таджикский учёный, литературовед, литературный критик. Доктор филологических наук (1980), профессор (1981).
Биография Рахим Мусулмониён Кубодиёни родился 21 января 1936 года в селе Ёбуз Кабодиёнского района Курган-Тюбинской области Советского Таджикистана в семье крестьянина. Свою трудовую деятельность начал в 1962 году после окончания Душанбинского государственного Университета имени В. И. Ленина, старшим лаборантом кафедры арабского языка (1963). Был аспирантом (1963-66), преподавателем кафедры советско-таджикской литературы (1967-79). С 1980 года (1992) заведовал кафедрой современной литературы ТГУ им. В. И. Ленина.
Творчество Рахима Мусулмониёна состоит из научных монографий, статей, научных тезисов, учебно-методических работ и учебных пособий, где рассмотрены различные вопросы истории таджикской литературы и литературоведения, исследованы теоретические и эстетические воззрения персидско-таджикских средневековых ученых, творчество советских таджикских писателей, теоретические вопросы современного литературоведения.
Рахим Мусулмониён автор более тысячи научных публикаций, в том числе фундаментальных трудов «Саджъ и его историческое развитие в таджикской прозе» (1966), Атаулла Махмуд-и Хусайни (1983, Душанбе), Камалиддин Хусайн Ваиз Кашифи. Бадоеъ-ул-афкар фи санаеъ-ул-ашъар (1977, Москва); Персидско-таджикская классическая поэтика X—XV вв. (1989, Москва) и др. После распада Советского Союза и начала гражданской войны в Таджикистане был вынужден покинуть страну и эмигрировать в Иран (1992 по 2009). Итоги научной деятельности в Иране — 13 книг и более 1000 научно-публицистических статей.
Рахим Мусулмониён Кубодиёни скончался 3 июля 2016 года из-за продолжительной болезни Альцгеймера; похоронен на кладбище Сари Осиё в г. Душанбе.
Библиография Саджъ и его историческое развитие в таджикской прозе. — Автореферат канд. диссертации; Душанбе, 1966. Дӯстии бузург. (Ҷомӣ ва Навоӣ). — Душанбе, 1968. Саҷъ ва сайри таърихии он дар насри тоҷик. — Душанбе: Ирфон, 1970. Боқӣ Раҳимзода. Очерки ҳаёт ва эҷодиёт (ҳамроҳ бо Х.Асоев). — Душанбе, 1970. Талаби замон ва робитаҳои адабӣ. — Душанбе: Ҷамъияти «Дониш», 1973. Атоулло Маҳмуди Ҳусайнӣ. Бадоеъ-ус-саноеъ. Бо муқаддима, тавзеҳот ва таҳрири Р. Мусулмонқулов. — Душанбе: Ирфон, 1974. Дар васфи Ленинград. — Душанбе: Ҷамъияти Дониш, 1974. Ленинград ва Тоҷикистон. (ҳамроҳ бо Х.Асоев) — Душанбе: Ҷамъияти Дониш, 1974. Камалиддин Хусайн Ваиз Кашифи. Бадоеъ-ул-афкар фи санаеъ-ул-ашъар. Изд. текста, предисловие и указатель Р.Мусульманкулова. — М., Наука, 1977. Асрори сухан. — Душанбе: Ирфон, 1980. Атаулла Махмуди Хусайни. — Душанбе: Дониш, 1983. Фуруғи шеъри ҷонпарвар. Маҷмӯаи мақолаҳо — Душанбе: Ирфон, 1984. Анъана ва навоварӣ. — Душанбе: ДДТ, 1985. Дарахти дӯстӣ биншон… (Маҷмӯаи мақолаҳо) — Душанбе: Адиб, 1987. Назарияи ҷинсҳо ва жанрҳои адабӣ. — Душанбе: Маориф, 1987. Персидско-таджикская классическая поэтика X—XV вв. — М.: Наука, 1989. Назарияи адабиёт. Китоби дарсӣ барои донишгоҳҳо — Душанбе: Маориф, 1990. Дар боғи Фирдавсӣ. — Дар маҷмӯаи: «Эъҷози ҳунар», — Душанбе: Адиб, 1992; с. 141—291. Тоҷикистон: Озодӣ ё марг! — Теҳрон: Нашри фарҳанги исломӣ, 1373 (1994). Забону адаби форсӣ дар Фароруд — Теҳрон: Дафтари мутолиоти сиёсӣ ва байналмилалии Вазорати умури хориҷаи ҶИЭ, 1376 (1997). Шеър дар сарчашмаҳои назарӣ — Теҳрон: Ҳавзаи ҳунарӣ, 1377 (1998) 256 саҳ. Устодон ва ҳамдарсон. Ба шодии панҷоҳумин соли бунёди Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон (ёддоштҳои Раҳим Мусулмониёни Қубодиёнӣ). — Теҳрон: Ҳафт осмон, 1378 (1999). Саду як андеша. — Теҳрон, 1999 Андешаҳо. — Душанбе: Адиб, 2000. Саду як андеша. (Дафтари дувум) — Теҳрон, 1380 (2000). Саду як андеша. (Дафтари севум) — Теҳрон: Нашри рӯзгор, 1380 (2000). Аз Қубодиён то Кирмоншоҳон, Пайванди тоза бо реша. — Теҳрон: Дабирхонаи шӯрои густариши забону адаби форсӣ, 1380 (2001). Чаҳор сухан аз Ҳаким Носири Хусрави Қубодиёнӣ. — Теҳрон: Ал Ҳудо, 1382 (2003). Ситораҳои Помир. Ошноӣ бо тане чанд аз адибони муосири тоҷик. — Теҳрон: Ал Ҳудо, 1383 (2004). Порсии дарӣ. — Теҳрон: Амир Кабир, 1383 (2004). Тоҷикон дар таърих. — Теҳрон: Насими Бухоро, 1383 (2004). Посух ва ҳазораи дувум, дуруд ба ҳазораи севум. (Феҳристи навиштаҳои Р.М. Қубодиёнӣ); чопи дувум, — Теҳрон, Нашри Балх, 1384 (2005). «Тоҷикон 2500 сол…». — Душанбе: Адиб, 2005; 83 саҳ. (на тадж.).
Примечания
Категория:Литературоведы Таджикистана Категория:Родившиеся в Кубодиёнском районе