мини|260px|Rukopis na kori breze iz 17. veka rasprave Paninijeva gramatike iz Kašmira
() (-{[paːɳɪnɪ]}-, različito datiran između ; i „6. do 5. veka pne”) bio je drevni sanskrtski filolog, gramatičar, i poštovani učenjak u drevnoj Indiji. On je smatran „ocem lingvistike”, nakon otkrića i objavljivanja Paninijevih radova od strane evropskih naučnika u devetnaestom veku. Njegov uticaj na aspekte razvoja savremenih lingvista široko je prepoznat u struci; njegova gramatika bila je uticajna na utemeljivačke naučnike kao što su Ferdinand de Sosir i Leonard Blumfild. Panini je verovatno živeo u Šalatuli u drevnoj Gandari na severozapadnom delu Indijskog potkontinenta, za vreme Mahadžanapada.
Panini je poznat po svom tekstu Astadkiaji, traktatu o sanskrtskoj gramatici u stilu sutre, 3.959 „stihova” ili pravila o lingvistici, sintaksi i semantici u „osam poglavlja”, što je fundamentalni tekst Vjakaranskog ogranka Vedange, pomoćne naučne discipline vedskog perioda.. article on Vyakarana Njegov aforistički tekst privukao je brojne bašije (komentare), od kojih je Patandžalijeva Mahabašija najpoznatiji u hinduističkim tradicijama. Njegove ideje su uticale i privukle komentare naučnika drugih indijskih religija, poput budizma.
Paninijeva analiza imenskih složenica i dalje predstavlja osnovu savremenih ligvističkih teorija o složenosti u indijskim jezicima. Paninijeva sveobuhvatna i naučna teorija gramatike konvencionalno se uzima kao početak klasičnog sanskrta. Njegov sistematski traktat je inspirisao i učinio sanskrit najistaknutijim indijskim jezikom učenosti i književnosti tokom dva milenijuma.
Paninijeva teorija morfološke analize bila je naprednija od bilo koje ekvivalentne zapadne teorije pre 20. veka. Njegova studija je generativna i deskriptivna, koristi metajezike i meta-pravila, i bila je upoređivana sa Tjuringovom mašinom u kojoj je logička struktura bilo kojeg računarskog uređaja svedena na suštinske vrednosti pomoću idealizovanog matematičkog modela.
Ime Panini je patronim, sa značenjem potomak Panina. Njegovo puno ime bilo je „Daksiputra Panini”, sudeći po stihovima 1.75.13 i 3.251.12 Patandžalijeve Mahabašje, pri čemu je prvi deo sugerisao da je ime njegove majke bilo Daksi.
Napomene
Reference
Literatura
Bhate, S. and Kak, S. (1993) Panini and Computer Science. Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute, vol. 72, pp. 79–94.
Ingerman suggests that the then-called Backus normal form be renamed to the Pāṇini–Backus form, to give due credit to Pāṇini as the earliest independent inventor.
T. R. N. Rao. Pāṇini-backus form of languages. 1998.
Tiwary, Kapil Muni 1968 Pāṇini's description of nominal compounds, University of Pennsylvania doctoral dissertation, unpublished.
Pāṇini 2000.
Spoljašnje veze
Ashtadhyayi - A comprehensive reference All the rules of Ashtadhyayi along with important commentaries. PaSSim – Paninian Sanskrit Simulator simulates the Pāṇinian Process of word formation The system of Panini Ganakastadhyayi, a software on Sanskrit grammar, based on Pāṇini's Sutras Forizs, L. Pāṇini, Nāgārjuna and Whitehead – The Relevance of Whitehead for Contemporary Buddhist Philosophy The Astadhyayi of Panini, with the Mahabhashya and Kashika commentaries, along with the Nyasa and Padamanjara commentaries on the Kashika. (PDF) Sanskrit. Pāṇinian Linguistics
Категорија:Антички писци Категорија:Индијски математичари