José Antonio Kast Rist, JAK (ur. 18 stycznia 1966 w Santiago) – chilijski prawnik i polityk. Członek znanej rodziny Kast, w latach 2002–2018 poseł Izby Deputowanych. Prezydent Chile od 11 marca 2026.

Urodził się w Santiago w rodzinie niemieckich imigrantów. Do 2016 roku należał do , a w 2019 roku założył konserwatywną Partię Republikańską oraz think tank Republican Ideas.

W 2017 roku kandydował jako niezależny w , a w 2018 roku stworzył ruch Akcja Republikańska (Acción Republicana). Podczas kampanii prezydenckiej w 2017 roku stosował prowokacyjną strategię, popierając Augusto Pinocheta oraz sprzeciwiając się aborcji, małżeństwom osób tej samej płci i migracji.

W ponownie kandydował na urząd prezydenta, wygrał pierwszą turę z 27% głosów, ale przegrał w drugiej turze z lewicowym kandydatem Gabrielem Boriciem. Od 2021 roku złagodził niektóre kontrowersyjne stanowiska, ale pozostaje jednym z najbardziej prominentnych prawicowych populistów w Chile.

W latach 2022–2024 był przewodniczącym międzynarodowej organizacji Political Network for Values.

Życiorys Dzieciństwo José Antonio Kast Rist urodził się 18 stycznia 1966 roku w Santiago jako dziesiąte, najmłodsze dziecko Miguela Kasta Schindlera i Olgi Rist Hagspiel. Byli oni imigrantami z Bawarii. Jego ojciec był porucznikiem Armii Niemieckiej i członkiem Partii Nazistowskiej. W grudniu 1950 roku uciekł do Chile podczas denazyfikacji, osiedlając się w Buin, komunie w prowincji Santiago (obecnie Region Metropolitalny Santiago) w prowincji Maipo.

Matka Kasta oraz dwoje jego rodzeństwa, Miguel (później zwany Miguelem) i Barbara, przybyli do Chile w 1951 roku. Rodzina założyła w 1962 roku fabrykę wędlin Cecinas Bavaria, która stanowiła podstawę rodzinnego majątku. Rodzice Kasta mieli łącznie dziesięcioro dzieci, z których troje zmarło przed rodzicami. Zmarły brat Kasta, Miguel, był ekonomistą i członkiem Chicago Boys, a także ministrem pracy i prezesem Banku Centralnego Chile za rządów Augusto Pinocheta. Kast jest także wujem senatora Partii Ewolucji Politycznej, Felipe Kasta.

Kast studiował prawo na Papieskim Uniwersytecie Katolickim Chile, gdzie związał się z ruchem (Movimiento Gremialista) (ruchem gremialistycznym). Jako student kandydował na prezydenta federacji studenckiej (FEUC). W czasie studiów pojawił się w kampanii wyborczej referendum w Chile w 1988 roku, popierając opcję „Tak”, która miała na celu przedłużenie rządów Pinocheta o osiem lat.

W 1990 roku Kast założył kancelarię prawną. W latach 90. był także dyrektorem rodzinnej firmy zajmującej się nieruchomościami.

Początki kariery politycznej W latach 1996–2000 Kast był radnym w Buin. W 2001 roku został wybrany do Izby Deputowanych, reprezentując 30. okręg wyborczy San Bernardo. Był sekretarzem generalnym Niezależnego Związku Demokratycznego, ale zrezygnował w 2016 roku, aby kandydować na prezydentaPolitical Handbook of the World 2015.

Podczas swojej kadencji w Izbie Deputowanych Kast otrzymał wsparcie od biskupa diecezji San Bernardo, Juana Ignacio Gonzáleza Errázuriza, który w czterostronicowym dokumencie wezwał swoją diecezję do poparcia osób sprzeciwiających się antykoncepcji awaryjnej oraz małżeństwom osób tej samej płci.

Wsparcie biskupa odegrało kluczową rolę w budowaniu kariery politycznej Kasta, a jego stanowisko przeciwko antykoncepcji znacząco przyczyniło się do zwiększenia jego poparcia.

Kampania prezydencka 2017 thumb|left|Logo kampanii prezydenckiej Kasta w 2017 roku 18 sierpnia 2017 roku Kast oficjalnie zarejestrował się jako niezależny kandydat w służbie wyborczej, przedstawiając 43 461 podpisów. Otrzymał wsparcie od prawy, konserwatywnych, libertariańskich, narodowo-konserwatywnych oraz emerytowanych wojskowych grup. Kast promował stanowisko „niższe podatki, mały rząd, ochrona życia płodowego” oraz popierał rządowe programy przeciwko nielegalnej imigracji. Jego poparcie dla poprzedniej dyktatury wojskowej wywołało wiele kontrowersji podczas kampanii, szczególnie jego propozycja ułaskawienia więźniów powyżej 80. roku życia z chorobami wieku podeszłego, w tym tych skazanych za naruszenia praw człowieka za rządów Pinocheta.

W wyborach prezydenckich w 2017 roku zdobył 523 213 głosów, co stanowiło 7,93% głosów, zajmując czwarte miejsce, mimo że sondaże przewidywały mu jedynie 2–3% poparcia. W drugiej turze poparł Sebastiána Piñerę, który wygrał wybory. Stwierdził, że „[w dzisiejszym świecie] Chilijczycy potrzebują Boga”, a państwo powinno promować religię w szkołach, zapewniając nauczycieli religii, jeśli uczniowie tego chcą.

Tworzenie ruchu politycznego (2018–2022) thumb|left|José Antonio Kast podczas marszu pro-life, noszący jasnoniebieski szalik. thumb|Logo Partii Republikańskiej, 2019 W kwestiach stosunków międzynarodowych Kast zaproponował zamknięcie granicy z Boliwią, twierdząc, że pozwoli to na skuteczniejszą walkę z handlem narkotykami. W 2018 roku wezwał rząd do zerwania stosunków dyplomatycznych z Francją po tym, jak udzieliła ona azylu byłemu partyzantowi Ricardo Palmie Salamance.

W marcu 2018 roku, podczas trasy po chilijskich uniwersytetach, Kast planował wygłosić przemówienie na Uniwersytecie Arturo Prat w Iquique, ale został fizycznie zaatakowany przez protestujących przeciwko jego poglądom politycznym. Kast oskarżył także Uniwersytet w Concepción oraz Południowy Uniwersytet Chile o cenzurę.

Podczas wyborów w Brazylii w 2018 roku Kast poparł Jaira Bolsonaro. W kwietniu 2018 roku Kast uruchomił prawicowy ruch polityczny Akcja Republikańska.

thumb|José Antonio Kast podczas pierwszej rocznicy Akcji Republikańskiej. We wrześniu 2019 roku Kast został oskarżony o niezadeklarowanie środków przelanych na firmy w Panamie. Kast przyznał do istnienia tych firm, ale zaprzeczył, że należą do niego, twierdząc, że są własnością jego brata Christiana Kasta, i bronił prawa Chilijczyków do inwestowania za granicą. W maju 2019 roku założył think tank Republican Ideas, a w czerwcu 2019 roku Partię Republikańską. Sprzeciwiał się demonstracjom podczas protestów w Chile w 2019 roku, stwierdzając, że nie były one częścią ruchu społecznego, lecz aktami przemocy organizowanymi przez terrorystów. W miarę spadku poparcia dla protestów Kast zyskał wsparcie Chilijczyków sprzeciwiających się przemocy obserwowanej podczas protestów. Podczas referendum w Chile w 2020 roku w sprawie zmiany Konstytucji Chile był jednym z głównych zwolenników i agitatorów opcji „Nie”, która zdobyła 21,72% głosów; zmiana konstytucji została zatwierdzona przy 78,28% głosów.

W wyborach do Zgromadzenia Konstytucyjnego w 2021 roku Kast zawarł porozumienie polityczne z centroprawicową koalicją (Chile Vamos), tworząc wspólną listę kandydatów (Vamos por Chile). Lista ta zdobyła 20,6% głosów, reprezentując mniej niż jedną trzecią Zgromadzenia Konstytucyjnego. Kast zaproponował jedną z głównych kandydatek, Teresę Marinovic, której poglądy polityczne były zgodne z jego własnymi, ale nie została zaakceptowana przez niektóre centroprawicowe sektory. Marinovic zdobyła jednak wysoki procent głosów, a dzięki metoda D’Hondta wielu innych kandydatów weszło do Zgromadzenia Konstytucyjnego wraz z jej zwycięstwem.

Podczas referendum konstytucyjnego w 2022 roku Partia Republikańska oficjalnie poparła opcję „Nie”, pokonując opcję „Tak”. W przeciwieństwie do poprzedniego referendum, to głosowanie było obowiązkowe, a ograniczenia związane z pandemą COVID-19 były mniejsze.

Kampania prezydencka 2021 thumb|left|Kast podczas kampanii prezydenckiej w 2021 roku thumb|Logo drugiej kampanii prezydenckiej w 2021 roku W 2018 roku Kast ogłosił zamiar kandydowania w wyborach w 2021 roku. W tych wyborach kandydował z ramienia swojej Partii Republikańskiej wraz z kandydatami do Izby Deputowanych i Senatu, w przeciwieństwie do niezależnej kandydatury prezydenckiej w 2017 roku. Kast zawarł porozumienie polityczne w celu stworzenia Frontu Społeczno-Chrześcijańskiego, aby przedstawić listę kandydatów Partii Republikańskiej i Partii Konserwatywno-Chrześcijańskiej. Kast przedstawił kontrowersyjne propozycje kampanii. Popierał ułaskawienie „starszych” urzędników reżimu Pinocheta, zwykle obejmujące wszystkich uwięzionych urzędników. Zaproponował również zakaz aborcji, integrację Ministerstwo ds. Kobiet i Równości Płci, wycofanie się z Rady Praw Człowieka ONZ oraz budowę większej liczby więzień.

Podczas kampanii Kast używał hasła „Uczyńmy Chile wielkim”, które porównywano do hasła Donalda Trumpa Uczyńmy Amerykę znów wielką. Niektórzy z jego zwolenników nosili odzież z napisem „Uczyńmy Amerykę znów wielką” na jego wydarzeniach. Kast nie brał udziału w prawyborach prezydenckich (Chile Vamos), które wygrał Sebastián Sichel. Sichel był uważany za wiodącego kandydata prawicy na wczesnych etapach sondaży. Jednak po pierwszej debacie telewizyjnej Kast wyprzedził Sichela i stał się wiodącym kandydatem prawicy. W pierwszej turze zdobył najwięcej głosów, około 28%, i przeszedł do drugiej tury przeciwko Gabrielowi Boriciowi.

Po sukcesie w pierwszej turze Kast znalazł solidarność z innymi prawicowymi postaciami i podpisał Karta Madrycka – dokument przygotowany przez hiszpańską skrajnie prawicową partię Vox, potępiający lewicowe grupy w Iberoameryce; wśród innych międzynarodowych sygnatariuszy byli Peruwiańczyk Rafael López Aliaga, Argentyńczyk Javier Milei oraz syn prezydenta Brazylii Jaira Bolsonaro, Eduardo Bolsonaro. 30 listopada 2021 roku Kast rozpoczął budowanie międzynarodowych kontaktów podczas kampanii, spotykając się w Waszyngtonie z senatorem Partii Republikańskiej USA Markiem Rubio, ambasadorem Chile w Organizacji Państw Amerykańskich oraz co najmniej dwudziestoma amerykańskimi liderami biznesowymi inwestującymi w Chile (w tym Maríą Pauliną Uribe z PepsiCo).

18 grudnia były kandydat na prezydenta Partii Ludowej, Franco Parisi, poparł José Antonio Kasta. Było to wynikiem wewnętrznych konsultacji partii, podczas których 61,41% członków poparło Kasta, w porównaniu z 6,58%, którzy poparli Gabriela Boricia.

W drugiej turze, która odbyła się 19 grudnia 2021 roku, Kast zdobył 44,13% głosów, ale przegrał z Gabrielem Boriciem, który zdobył 55,87% i został nowym prezydentem Chile. 19 grudnia 2021 roku Kast przyznał się do porażki i obiecał „konstruktywną współpracę”. Kast stał się pierwszym kandydatem od 1999 roku, który prowadził w pierwszej turze wyborów prezydenckich, ale przegrał w drugiej turze.

Przewodniczący Political Network for Values (2022–2024) thumb|José Antonio Kast podczas szóstego szczytu transatlantyckiego Political Network for Values w Senacie Hiszpanii, 2024 rok. Od marca 2022 do grudnia 2024 roku Kast był przewodniczącym międzynarodowej konserwatywnej sieci Political Network for Values.

Rada Konstytucyjna 2023 thumb|left|José Antonio Kast w siedzibie Partii Republikańskiej po zwycięstwie w maju 2023 roku. Przed wyborami partia sprzeciwiała się utworzeniu Rady Konstytucyjnej po zwycięstwie opcji „Nie” w poprzednim referendum. Partia uważała jednak, że procesu nie można zatrzymać, i uznała udział za ważny bez referendum wstępnego.

W 2023 roku utworzono Radę Konstytucyjną w celu opracowania nowej konstytucji. Rada składała się z 51 członków, a Chilijczycy w maju tego roku wybrali 34 prawicowych (23 z Partii Republikańskiej i 11 z Chile Vamos) oraz 16 lewicowych członków. W listopadzie kierownictwo partii zdecydowało o poparciu opcji „Za” w referendum w grudniu, ale zwyciężyła opcja „Przeciw”. Po porażce José Antonio Kast przyznał się do niepowodzenia kampanii.

Kampania prezydencka 2025 mały|José Antonio Kast w kampanii prezydenckiej w 2025 r. W listopadzie 2024 roku Partia Republikańska potwierdziła, że José Antonio Kast będzie jej kandydatem w pierwszej turze wyborów prezydenckich w Chile w 2025 roku, odrzucając udział w prawyborach z Chile Vamos lub innymi kandydatami opozycji.