Karta woźnicy – dokument uprawniający do kierowania pojazdem zaprzęgowym, przewidziany w polskim prawie w latach 1962–1997.

W 1962 roku wprowadzono obowiązek posiadania odrębnego dokumentu (zaświadczenia) dla osób kierujących pojazdami zaprzęgowymi. Dotyczyło to obowiązkowo tylko tych pojazdów zaprzęgowych, które były przeznaczone do transportu zarobkowego§ 192 ust. 1 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 1 października 1962 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (), jednakże przepisy przewidywały możliwość wprowadzenia przez władze lokalne obowiązku posiadania takich dokumentów przez kierujących innymi pojazdami zaprzęgowymi§ 192 ust. 7 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 1 października 1962 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych ().

Kartę woźnicy wydawać miały organy powiatowej rady narodowej, które miały też prowadzić rejestr wydanych kart§ 192 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 1 października 1962 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (). Ustalono, że wydanie karty woźnicy wymagać będzie sprawdzenia znajomości przepisów o ruchu drogowym przez upoważnionego członka komisji egzaminacyjnej dla dorosłych lub przez inną osobę posiadającą kwalifikacje (nie ustalono, jakie)§ 192 ust. 3 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 1 października 1962 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (). Przepisy nie przewidywały egzaminu z techniki jazdy. Wzór karty woźnicy mieli określić Ministrowie Komunikacji i Spraw Wewnętrznych§ 192 ust. 6 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 1 października 1962 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (). Wiek uprawniający do uzyskania karty woźnicy nie został określony wprost, ale zgodnie z innym przepisem do kierowania pojazdem zaprzęgowym na drodze publicznej wymagano: 14 lub 18 lat, w zależności od rodzaju drogi§ 187 pkt 3 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 1 października 1962 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (). W ówczesnym stanie prawnym nie przewidywano możliwości okazania w miejsce karty woźnicy innego dokumentu.

Istotne zmiany nastąpiły w 1983 roku. Wtedy to obowiązek posiadania uprawnień do kierowania pojazdem zaprzęgowym zyskał rangę ustawową. Karta woźnicy stała się wówczas jednym z czterech rodzajów uprawnień do kierowania pojazdem zaprzęgowym, obok prawa jazdy (dowolnej kategorii), karty motorowerowej lub karty rowerowej, o ile posiadacz tych dokumentów ukończył 17 latArt. 75 ust. 2 ustawy z dnia 1 lutego 1983 roku – Prawo o ruchu drogowym (). Równocześnie podwyższono wiek uprawniający do uzyskania karty woźnicy do 17 latArt. 75 ust. 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983 roku – Prawo o ruchu drogowym (). Co ważne, przepisy nie przewidywały – jak uprzednio – ograniczenia wymagania karty woźnicy do transportu zarobkowego, a zatem obowiązek jej posiadania dotyczył już prowadzenia każdego pojazdu zaprzęgowego. Karta woźnicy mogła zostać w określonych przypadkach (m.in. znajdowania się kierującego w stanie nietrzeźwości lub po użyciu alkoholu) zatrzymanaArt. 84 ust. 8 ustawy z dnia 1 lutego 1983 roku – Prawo o ruchu drogowym () lub administracyjnie cofnięta (m.in. ze względu na stan zdrowia)Art. 85 ust. 4 ustawy z dnia 1 lutego 1983 roku – Prawo o ruchu drogowym (). Wzór karty woźnicy ustalili w drodze rozporządzenia Ministrowie Komunikacji i Spraw WewnętrznychWzór nr 5 - załącznik do rozporządzenia Ministrów Komunikacji Spraw Wewnętrznych z dnia 13 października 1983 r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych ().

W 1991 roku zmieniono przepisy dotyczące kart woźnicy – minimalny wiek jej posiadacza obniżono do 15 latArt. 1 pkt 42 ustawy z dnia 27 lipca 1991 roku o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym ().

Od 1989 wydanie karty woźnicy podlegało opłacie skarbowej. W tym roku jej wysokość ustalono na 500 zł, przewidując ulgę 50% dla inwalidów§ 10 ust. 1 i 2 w zw. z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 lutego 1989 r. w sprawie opłaty skarbowej (). Opłaty zwiększano w związku z inflacją. W związku z denominacją złotego, od 1 stycznia 1995 roku opłata wynosiła 5 zł, z ulgą 50% dla osób uprawnionych§ 9 ust. 1 i 2 w zw. z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej (), a zatem równowartość 100-krotności pierwotnej opłaty. Przepis ten obowiązywał do końca 2000 roku, mimo że samą kartę woźnicy zniesiono już wcześniej.

W 1997 roku, wraz z wejściem w życie nowych przepisów o ruchu drogowym, karta woźnicy została usunięta z systemu uprawnień do kierowania pojazdami. Do kierowania pojazdem zaprzęgowym przez osobę, która ukończyła 18 lat, nie było wymagane posiadanie żadnych uprawnieńArt. 87 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (). Osoby młodsze powinny były zaś posiadać prawo jazdy lub, w przypadku ukończenia 15. roku życia, także kartę motorowerową lub kartę rowerowąArt. 96 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (). Po 19 stycznia 2013 roku, tj. po wejściu w życie ustawy o kierujących pojazdami stan ten co do zasady utrzymanoArt. 3 ust. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ()Art. 7 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (), z tym, że z wyliczenia usunięto kartę motorowerową, która również nie jest już wydawana.

Przypisy

Kategoria:Historia transportu w Polsce Kategoria:Prawo o ruchu drogowym Kategoria:Dokumenty