Peter Godfrey-Smith (ur. 1965) – australijski filozof, profesor na Uniwersytecie w Sydney. Jego głównym przedmiotem zainteresowania jest filozofia nauki, zwłaszcza biologii oraz filozofia umysłu.
Życiorys Doktorat (Ph.D.) z filozofii uzyskał w 1991 na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Diego pod kierunkiem .
W 2010 otrzymał za książkę Darwinian Populations and Natural Selection, badającą filozoficzne podstawy teorii ewolucji.
Poglądy Umysły zwierząt Godfrey-Smith zajmuje się badaniami nad ewolucją umysłowości u zwierząt. Stawia tezę, że „umysł wyewoluował w morzu” w Kambrze.
Uprawia filozofię umysłu w duchu australijskiego materializmu (J.C.C. Smart, David M. Armstrong, Peter Singer), biorąc jednak poważnie krytykę materializmu (David Chalmers, Frank Jackson).
Według Godfrey-Smitha nasze doświadczenie wynika z aktywności mózgu. Jednak to aktywność mózgu z punktu widzenia osoby, która ten mózg posiada, a różne aspekty umysłu to wyłącznie aktywność mózgu, ale doświadczana od wewnątrz. Nie oznacza to, że jakiś element jest dodawany do pracy mózgu lub że istnieje coś innego niż mózg – ale jednak to znacząca różnica, ta między mózgiem obserwowanym z zewnątrz, a mózgiem i tym, jak to jest być organizmem, który ten mózg posiada. Czyli umysłem.
Uważa, że analiza życia umysłowego zwierząt tylko w kontekście znanych nam gatunków, jak kręgowce na lądzie, psy, koty czy naczelne, otrzymujemy bardzo ograniczony obraz miejsca, jakie umysł zajmuje w świecie.
Teoria ewolucji Peter Godfrey-Smith, idąc w kierunku innym niż Dawkins („samolubny gen”), uważa, że ewolucja odbywa się także na poziomie populacji. Swój pogląd rozwinął w książce Darwinian populations and natural selection. Oto kluczowe pojęcia:
Populacja darwinowska to grupa organizmów, która spełnia warunki konieczne do działania doboru naturalnego. Kluczowe warunki, które musi spełniać taka populacja, toDarwinian Populations and Natural Selection Reviews by Daniel Dennett, Kim Sterelny, and David Queller, with replies by Peter Godfrey-Smith For Biology and Philosophy, 2011:
Reprodukcja: Członkowie populacji muszą być zdolni do reprodukcji, co prowadzi do powstawania nowych pokoleń. Dziedziczenie: Potomstwo musi dziedziczyć cechy swoich rodziców w taki sposób, że te cechy mogą być przekazywane przez pokolenia. Zmienność: W populacji musi istnieć zmienność cech, co oznacza, że różni osobnicy mogą posiadać różne warianty tych samych cech. Różnice w przystosowaniu: Różne cechy muszą wpływać na zdolność organizmów do przetrwania i reprodukcji, co prowadzi do naturalnej selekcji.
W idealnym modelu, populacja darwinowska jest jednostką, na której operuje dobór naturalny, prowadząc do ewolucji w wyniku różnic w przystosowaniu między jej członkamiDarwinian Populations and Natural Selection Reviews by Daniel Dennett, Kim Sterelny, and David Queller, with replies by Peter Godfrey-Smith For Biology and Philosophy, 2011.
Przestrzenie darwinowskie to pojęcie, które odnosi się do abstrakcyjnej przestrzeni, w której można umiejscowić różne populacje darwinowskie w zależności od tego, jak dobrze spełniają one kryteria selekcji naturalnej. W przestrzeni darwinowskiej można wyróżnić różne stopnie i formy darwinowskiego procesu:
Silne populacje darwinowskie: Populacje, które bardzo dobrze spełniają wszystkie kryteria, przez co dobór naturalny działa na nie intensywnie i skutecznie. Słabe populacje darwinowskie: Populacje, które spełniają kryteria w mniejszym stopniu, przez co dobór naturalny działa na nie mniej skutecznie.
Przestrzeń darwinowska pozwala zrozumieć, jak różne populacje mogą ewoluować w różnych kontekstach i w różnym tempie, w zależności od tego, jak dobrze spełniają warunki dla działania doboru naturalnegoDarwinian Populations and Natural Selection Reviews by Daniel Dennett, Kim Sterelny, and David Queller, with replies by Peter Godfrey-Smith For Biology and Philosophy, 2011..
Dedarwinizacja to proces, w którym populacja darwinowska traci niektóre ze swoich cech, które umożliwiają działanie klasycznego doboru naturalnego. Innymi słowy, populacja staje się mniej darwinowska. Może to się zdarzyć z różnych powodów:
Zmniejszenie zmienności: Jeśli zmienność genetyczna w populacji spada, dobór naturalny ma mniej „materiału” do działania. Zmniejszenie znaczenia różnic w przystosowaniu: Jeśli przystosowanie poszczególnych osobników do środowiska staje się mniej istotne dla ich przeżycia i reprodukcji, wpływ selekcji naturalnej słabnie. Zwiększenie znaczenia mechanizmów nieseparatywnych: Procesy, takie jak dryf genetyczny, mogą odgrywać większą rolę w kształtowaniu populacji, co prowadzi do dedarwinizacji.
Dedarwinizacja może prowadzić do sytuacji, w której ewolucja przestaje działać w sposób darwinowski (poprzez selekcję naturalną), a zaczyna być kształtowana przez inne procesy. To może prowadzić do stabilizacji cech w populacji, ale również do jej większej podatności na zmiany środowiskoweDarwinian Populations and Natural Selection Reviews by Daniel Dennett, Kim Sterelny, and David Queller, with replies by Peter Godfrey-Smith For Biology and Philosophy, 2011..
Książki Complexity and the function of mind in nature. Cambridge: Cambridge University Press, 1996, . Theory and reality: an introduction to the philosophy of science (1st ed.). Chicago: University of Chicago Press, 2003, . Darwinian populations and natural selection. Oxford: Oxford University Press, 2009, . Other Minds: The Octopus, the Sea, and the Deep Origins of Consciousness. New York: William Collins, 2016, ; polskie tłumaczenie: Inne umysły. Ośmiornice i prapoczątki świadomości, Kraków, Copernicus Center Press, 2018, tłum. Mikołaj Adamiec-Siemiątkowski, . Metazoa: animal life and the birth of the mind. New York: Farrar, Straus and Giroux, 2020, ; polskie tłumaczenie: Metazoa. Od szklanych gąbek do ukrytej krainy umysłu, Kraków, Copernicus Center Press, 2023, tłum. Szymon Drobniak, .
Przypisy
Kategoria:Australijscy filozofowie XX wieku Kategoria:Australijscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Filozofowie nauki Kategoria:Filozofowie umysłu Kategoria:Urodzeni w 1965 Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Australii