Bezirk Andrychau – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Andrychau (Andrychów).
Historia
Bezirk Andrychau utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Andrychau objął obszar o wielkości 4,6 mil², zamieszkany przez 22.305 ludzi i podzielony na 28 gmin katastralnych, w tym miasta Andrychau i Zator. Wszedł w skład cyrkułu wadowickiego, jako jeden z jego trzynastu powiatów ziemskichAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł wadowicki, a jego cały obszar włączono do cyrkułu krakowskiegoErlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Jednym z tych nowych powiatów był powiat wadowicki, w skład którego wszedł m.in. w całości zniesiony Bezirk AndrychauVerordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 lipca 1910 jedenaście gmin z dawnego Bezirk Andrychau weszło w skład nowo utworzonego powiatu oświęcimskiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1910, cz. XIX, Nr 131 z powiatów bialskiego i wadowickiego.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Andrychau w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Andrychau (M)1488955wadowicki2Andrychau Dorf1653wadowicki3Sułkowice21606126wadowicki4Targanice27234112wadowicki5Frydrychowice30241105wadowicki6Gierałtowice1654485wadowicki1 lipca 1910 włączono do nowo utworzonego powiatu oświęcimskiego.7Gierałtowiczki842265wadowicki8Głębowice2101918wadowicki9Graboszyce1045375wadowicki10Inwałd23491251wadowicki11Zagórnik1461693wadowicki12Nidek1711719wadowicki13Palczowice560296wadowicki14Przybradz1171406wadowicki15Roczyny23211344wadowicki16Brzezinka245wadowicki17Rudze655259wadowicki18Trzebieńczyce z Wiglowicami385165wadowicki19Smolice990460wadowicki20Wieprz ad Andrychau50052499wadowicki21Zator (M)19551370wadowicki22Laskowa513277wadowicki23Piotrowice29621055wadowicki24Ponikiew4732911wadowicki25Chobot133wadowicki26Kaczyna269wadowicki27Koziniec379wadowicki28Rzyki46591428wadowicki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858 Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Andrychowa Andrichau