Bezirk Maków – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Maków.
Historia Bezirk Maków utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Maków objął obszar o wielkości 5,7 mil², zamieszkany przez 20.118 ludzi i podzielony na 15 gmin katastralnych, w tym miasteczko Maków. Wszedł w skład cyrkułu wadowickiego, jako jeden z jego trzynastu powiatów ziemskichAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Na samym południu powiat graniczył z Zalitawią. 1 maja 1860 zniesiono cyrkuł wadowicki, a jego cały obszar włączono do cyrkułu krakowskiegoErlaß des Ministers des Innern, giltig für den ganzen Umfang des Kaiserstaates, betreffend die Auflösung der Landesregierungen in Krakau und Czernowitz, dann der Kreisbehörden in Wadowice, Bochnia und Jasło und die Errichtung einer Kreisbehörde in Czernowitz.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Maków wszedł wtedy w skład głównie nowo utworzonego powiatu myślenickiego oraz częściowo nowego powiatu wadowickiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 1 sierpnia 1878 częściowo zmieniono granice powiatu makowskiego, włączając gminę Budzów do powiatu myślenickiegoDziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95). 1 stycznia 1924 trzynaście gmin z dawnego Bezirk Maków weszło w skład nowo utworzonego powiatu makowskiego.. 1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu makowskiego, prawie wszystkie te gminy włączono do powiatu wadowickiego, oprócz gminy Osielec (z włączonymi do niej 1 kwietnia 1930 gminami Wieprzec i Kojszówka.), która powróciła do powiatu myślenickiego..
16 października 1930 nazwę miasta Maków zmieniono na Maków Podhalański.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Maków w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu1Maków (m)38552084myślenicki1 stycznia 1924 włączono do nowo utworzonego powiatu makowskiego.16 października 1930 nazwę miasta Maków zmieniono na Maków Podhalański.1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu makowskiego, włączono do powiatu wadowickiego.2Bieńkówka35531376myślenicki3Budzów25391375wadowicki1 sierpnia 1878 włączono do powiatu myślenickiego.4Jachówka2067808myślenicki5Żarnówka32521274myślenicki6Biała20861064myślenicki7Grzechynia31741493myślenicki8Juszczyn43831276myślenicki9Kojszówka1705541myślenicki1 kwietnia 1930 zniesiono gminy Kojszówka i Wieprzec, włączając je do gminy Osielec.10Osielec42171363myślenicki1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu makowskiego, włączono do powiatu myślenickiego.11Skawica48451421myślenicki12Wieprzec791288myślenicki13Zawoja75374146myślenicki14Marcówka749339wadowicki15Zembrzyce18951270wadowicki Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858 Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Makowa Podhalańskiego Maków