Bezirk Dembica – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Dembica (Dębica).
Historia
Bezirk Dembica utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Dembica objął obszar o wielkości 6,0 mil², zamieszkany przez 23.521 ludzi i podzielony na 35 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Dembica). Wszedł w skład cyrkułu tarnowskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatówAllgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.. Bezirk Dembica posiadał na wschodzie małą eksklawę na terenie Bezirk Ropczyce, stanowiącą część gminy Niedźwiada.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Dembica wszedł wtedy w skład nowych powiatów pilzneńskiego i ropczyckiego (vide podział w tabeli poniżej)Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator. 19 czerwca 1867Verordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau i 1 sierpnia 1878Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95) zmieniono granice tych powiatów, tak że ostatecznie wszystkie gminy dawnego Bezirk Dembica znalazły się w powiecie ropczyckim.
Podział administracyjny (1854) +Podział administracyjny Bezirk Dembica w 1854 rokuLp.Gmina jednostkowaPowierzchniaLudnośćPowiat w 1867 po zniesieniu 1Dembica (M)13901730pilzneński1 sierpnia 1878 włączono do powiatu ropczyckiego.2Braciejowa2615597pilzneński3Grabiny z Miłoniszem i Dąbrówką1335353pilzneński4Kawęczyn755799pilzneński5Motyczna Góra1580648pilzneński6Nagawczyna965448pilzneński7Pustynia, Kandzierz i Kozłów2115728pilzneński8Sepnica i Stusłowa1335544ropczycki9Stasiówka1175589pilzneński10Stobierna1195403pilzneński11Straszęcin1670486pilzneński12Wola Wielka Stawna i Zawierzbie1040664pilzneński13Zawada1430653pilzneński14Bobrowa i Wola2665841pilzneński15Brzeźnica i Wola1970609pilzneński16Paszczyna i Kochanówka2230758ropczycki17Gawrzyłowa2010772pilzneński18Korzeniów1435356pilzneński19Latoszyn1580466pilzneński20Mała27701170ropczycki21Brzezówka1285410ropczycki22Lubzina830222ropczycki23Niedźwiada37101923ropczycki24Łopuchowa1750689ropczycki25Nagoszyn38801431pilzneński26Okonin730286ropczycki27Ostrów Wojtarski2100789ropczycki28Podgrodzie i Grabówka1795527pilzneński29Męciszów1165421pilzneński19 czerwca 1867 włączono do powiatu ropczyckiego.30Pustków3475723pilzneński31Wola Pustkowska184pilzneński32Skrzyszów1565623ropczycki33Gumniska-Fox1805795pilzneński34Wolica995206pilzneński35Żyraków i Wola1965678pilzneński Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
Bibliografia Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
Kategoria:Historia Dębicy Dembica