Zbigniew Michał Tokarski (ur. 14 czerwca 1906 w Żydaczowie, zm. 22 lutego 1992 w Warszawie) – polski inżynier chemik i materiałoznawca, działacz państwowy, profesor nauk technicznych, specjalista w zakresie ceramiki i geochemii. Podsekretarz stanu w Ministerstwie Hutnictwa (1953–1957), Ministerstwie Przemysłu Ciężkiego (1957–1958), wiceprezes Centralnego Urzędu Geologii (1959–1971).

Życiorys Pochodził z rodziny inteligenckiej. Uczestniczył jako kurier Miejskiej Straży Obywatelskiej we Lwowie w wojnie polsko-ukraińskiej oraz jako wartownik Ochotniczej Legii Obywatelskiej w wojnie polsko-bolszewickiej. Uczył się w gimnazjach we Lwowie i Brodach, zdając w 1924 maturę. W 1934 uzyskał stopień magistra inżyniera chemika na Politechnice Lwowskiej. Pracował jako asystent Katedrze Mineralogii i Petrografii Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie (od 1929) i Ceramicznej Stacji Doświadczalnej Politechniki Lwowskiej (1934–1941). Uczestniczył w badaniach nad złożami mineralnymi na terenie dzisiejszej Ukrainy oraz ziemi świętokrzyskiej. W okresie okupacji niemieckiej zajął się handlem, a od 1942 do 1943 był referentem w Izbie Handlowo-Przemysłowej.

Przeniósł się w 1944 na tereny Polski. Od 1944 do 1946 dyrektor techniczny Fabryki Porcelany w Ćmielowie, następnie od 1946 do 1949 kierownik Wydziału Ceramicznego w Hutniczym Instytucie Badawczym w Gliwicach, a od 1949 dyrektor techniczny Zakładów Materiałów Ogniotrwałych w Gliwicach (od 1950 Centralnego Zarządu Przemysłu Materiałów Ogniotrwałych). Wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Zajmował stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwo Hutnictwa (luty 1952 – marzec 1957) i Ministerstwie Przemysłu Ciężkiego (marzec 1957 – kwiecień 1958). Od stycznia 1959 do przejścia na emeryturę w lutym 1971 wiceprezes Centralnego Urzędu Geologii.

Równoczesnie kontynuował karierę naukową. Od 1948 do 1958 zorganizował i kierował Katedrą Ceramiki na Wydziale Chemicznym Politechniki Wrocławskiej, od 1954 do 1955 wykładał tę tematykę również na Politechnice Śląskiej. W latach 1958–1973 związany z Akademią Górniczo-Hutniczą w Krakowie, do 1971 roku kierował Katedrą Technologii Ceramiki Materiałów Budowlanych na Wydziale Ceramicznym AGH. W 1954 uzyskał tytuł docenta na Politechnice Wrocławskiej. 12 września 1962 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1971 został profesorem zwyczajnym. Został autorem ponad 100 publikacji naukowych, w tym 8 książek i co najmniej 3 podręczników, dotyczących surowców mineralnych, technologii ich uzdatniania oraz wytwarzania materiałów. Wypromował 15 doktorów. Przebywał z wizytami naukowymi w Wielkiej Brytanii, Czechosłowacji, Węgier, Mongolii, ZSRR i NRD.

Członek Związku Inżynierów Chemików (1935–1939), Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Hutnictwa, Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Górnictwa, Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Materiałów Budowlanych Polskiego Towarzystwa Archeologicznego i Numizmatycznego, a także członkiem Polskiego Związku Łowieckiego i prezydium Związku Zawodowego Hutników. Został członkiem Rady Głównej Naczelnej Organizacji Technicznej i Komitetu Kuratorskiego dla Spraw Wyższych Uczelni. Zasiadał w radach naukowych m.in. Instytutu Materiałów Ogniotrwałych, Instytutu Geologicznego, Międzyresortowego Instytutu Materiałów Budowlanych i Ogniotrwałych, Instytutu Przemysłu Szkła i Ceramiki, Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Techniki Geologicznej i Centralnego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Przemysłu Kamienia Budowlanego.

Został pochowany na cmentarzu w Wilanowie.

Odznaczenia Odznaczony Krzyżem Komandorskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi (1948), Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Orderem Sztandaru Pracy I i II klasy, Złotą Odznaką Honorową „Zasłużony dla Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych” oraz Srebrnym Medalem Czechosłowackiego Towarzystwa ds. Kontaktów Międzynarodowych. Otrzymał Odznakę Nagrody Państwowej II stopnia w 1951 (Sekcja Przemysłu Ciężkiego) oraz 1955. Wyróżniany także nagrodami branżowymi (m.in. PTAiN, NOT, SITPMB, SITHut., SITGórn.).

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Politechniki Lwowskiej Kategoria:Członkowie polskich towarzystw naukowych Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego Kategoria:Członkowie Polskiego Związku Łowieckiego Kategoria:Działacze PZPR Kategoria:Ludzie urodzeni w Żydaczowie Kategoria:Ochotnicy w wojnie polsko-bolszewickiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych” Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu w Wilanowie Kategoria:Polscy geochemicy Kategoria:Polscy inżynierowie chemicy Kategoria:Polscy związkowcy Kategoria:Wiceministrowie i urzędnicy PRL Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Śląskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Wrocławskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Urodzeni w 1906 Kategoria:Zmarli w 1992