Bazylika św. Wita (niem. Münster-Basilika St. Vitus), znana również jako Mönchengladbacher Münster – romańsko-gotycka świątynia rzymskokatolicka znajdująca się w niemieckim mieście Mönchengladbach. Dawny kościół opactwa benedyktynów, siedziba parafii św. Wita.
Historia Pierwszy kościół w tym miejscu wzniesiono w 974 roku, wkrótce po założeniu sąsiedniego klasztoru benedyktynów przez abpa Gerona. Około 1100 wykonano kryptę, będącą najstarszą zachowaną budowlą w mieście. W latach 1180–1183 wzniesiono fundamenty zachodniej części świątyni, a w latach 1228–1239 wybudowano korpus nawowy. W 1275 św. Albert Wielki konsekrował prezbiterium i zakrystię, wzniesione pod okiem , budowniczego Katedry Kolońskiej. W 1343 wzniesiono wieżę, która zastąpiła nieukończony westwerk. W latach 1450–1492 wybudowano nowe sklepienie nawy głównej.
W latach 1680–1703 wnętrze świątyni przebudowano w stylu barokowym, usunięto wówczas średniowieczne elementy wyposażenia, a w 1749 wzniesiono barokowy hełm wieży. 30 maja 1802 klasztor został zsekularyzowany podczas okupacji napoleońskiej, w następnych latach jego zabudowania służyły jako fabryka bawełny. W 1892 roku rozebrano barokowy hełm wieży, podwyższono konstrukcję o jedną kondygnację i wzniesiono nową, smukłą iglicę wg projektu Vincenza Statza.
Kościół został zniszczony podczas bombardowań w 1943 i 1944 roku, odbudowano go w latach 1947–1957. W 1950 roku dawny prałatury klasztornej został siedzibą urzędu miasta. W latach 1995–2008 świątynię odrestaurowano. 25 kwietnia 1973 papież Paweł VI wyniósł kościół do godności bazyliki mniejszej.
Architektura i wyposażenie Trójnawowy korpus nawowy jest romański, a prezbiterium i wieża – gotyckie. Środkowe okno absydy, zwane Oknem Biblijnym (niem. Bibelfenster), wypełnia witraż z 1265 roku. Jego lewa strona upamiętnia sceny starotestamentowe, a prawa – nowotestamentowe. Przenośny ołtarz pochodzi z 1160 roku i jest najstarszym elementem wyposażenia bazyliki. Z XII wieku pochodzi również chrzcielnica. Figura św. Anny Samotrzeciej wykonana została w XV wieku. W kaplicy św. Marcina znajduje się relikwiarz komunii świętej z 1895 roku, w którym przechowywane są wiekowe chusty komunijne. Z tego samego roku pochodzi popiersie patrona świątyni, św. Wita. Autorem zawieszonego nad ołtarzem krzyża triumfalnego z 1974 roku oraz ambony z 1991 roku jest rzeźbiarz .
Bazylika posiada trzy instrumenty organowe: 44-głosowe organy główne wykonało w 1960 roku przedsiębiorstwo Rieger Orgelbau, w krypcie znajduje się 4-głosowy instrument autorstwa z 1974, a ośmiogłosowy pozytyw w prezbiterium pochodzi z 1981 roku. Na wieży kościelnej zawieszono dziesięć dzwonów.
Galeria
Przypisy
Bazylika św. Wita Kategoria:Zabytkowe kościoły w Niemczech Kategoria:Kościoły w diecezji Akwizgranu Kategoria:Dawne klasztory benedyktyńskie Kategoria:Klasztory benedyktyńskie w Niemczech Kategoria:Kościoły w Nadrenii Północnej-Westfalii Kategoria:Bazyliki w Niemczech Kategoria:Architektura romańska w Niemczech Kategoria:Architektura gotyku w Niemczech Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Wita