Cmentarz Tama (jap. 多磨霊園, Tama Reien) – największy cmentarz miejski zlokalizowany na granicy miast Fuchu i Koganei w aglomeracji Tokio. Cmentarz otwarto w kwietniu 1932 roku (多磨墓地, Tama Bochi), w 1935 roku został przemianowany na Tama Reien.
Historia Około 1900 roku w Tokio znajdowało się pięć cmentarzy: Aoyama, Somei, Yanaka, Zoshigaya oraz Kameido. Wraz ze wzrostem populacji i stopniowym brakiem przestrzeni powstało zapotrzebowanie na utworzenie cmentarza poza granicami miasta. W 1919 roku planista Inoshita Kiyoshi, ogłosił plan założenia cmentarza, którego lokalizację ustalono rok później. Kiyoshi wybrał tereny na zachód od Tokio. W 1922 roku rozpoczęto prace nad utworzeniem przestrzeni i infrastruktury cmentarza, który został otwarty w 1932 roku.
W 1934 roku na cmentarzu Tama został pochowany marszałek (jap. gensui) markiz Heihachirō Tōgō, bohater wojny rosyjsko-japońskiej, zwany Nelsonem Wschodu. Pochówek tak rozpoznawalnej i szanowanej postaci przyczynił się do wzrostu prestiżu cmentarza, dzięki czemu coraz więcej zasłużonych Japończyków chowano właśnie w tym miejscu.
W czasie II wojny światowej cmentarz Tama służył jako miejsce naprawy samolotów Kawasaki Ki-61 z pobliskiego lotniska Chofu wykorzystywanego przez japońskie lotnictwo.
W 1962 roku na terenie cmentarza utworzono park pamięci i W 1963 roku na cmentarzu Tama zostały zajęte wszystkie kwatery, kolejne pochówki odbywały się w już istniejących grobach. W 1993 roku na terenie cmentarza oddano do użytku kolumbarium Mitama-dō.
Pochowani Yoshisuke Aikawa (1880–1967), polityk, założyciel i pierwszy dyrektor Nissan zaibatsuTom Dakin Cochrane (1868–1937), jeden z założycieli Universal Pictures gen. Korechika Anami (1887–1945), dowódca Cesarskiej Armii Japonii i minister wojny. Przeciwnik kapitulacji Japonii, popełnił seppuku dzień po podpisaniu aktu kapitulacyjnego. gen. baron Sadao Araki (1877–1966), dowódca Cesarskiej Armii Japonii i minister wojny, założyciel Kōdō-ha, nacjonalistycznej grupy ekstremistycznie nastawionych militarystów, skazany na dożywocie przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy dla Dalekiego Wschodu Hachirō Arita (1884–1965), dyplomata, minister spraw zagranicznych, jeden z pomysłodawców Strefy Wspólnego Dobrobytu Wielkiej Azji Wschodniej Ryōtarō Azuma (1893–1983), gubernator Tokio w latach 1959–1967 wadm. Shigeru Fukudome (1891–1971), dowódca i szef sztabu Cesarskiej Marynarki Wojennej gen. por. Motoo Furushō (1882–1940), dowódca Cesarskiej Armii Japonii, wiceminister wojny gen. baron Giichi Tanaka (1864–1929), dowódca i polityk, premier kraju, zwolennik tworzenia mocarstwowej pozycji Japonii kosztem Republiki Chińskiej Shūjirō Hara (1871–1934), polityk, minister kolejnictwa, minister ds. kolonialnych gen. Senjūrō Hayashi (1876–1943), dowódca Cesarskiej Armii Japońskiej, polityk, premierJaponii. Podjął próbę przekształcenia Japonii w państwo jednopartyjne. adm. markiz Heihachirō Tōgō (1848–1934), jeden z głównych autorów zwycięstwa w wojnie rosyjsko-japońskiej. Nazywany był „Nelsonem Wschodu” baron Shigeru Honjō (1876–1945), dowódca Cesarskiej Armii Japońskiej, attaché wojskowy w Chinach, dowódca Armii Kwantuńskiej gen. Ichinohe Hyoue (1855–1931), dowódca Cesarskiej Armii Japońskiej, główny kapłan świątyni Meiji-jingū Hiroya Ino (1891–1980), polityk, minister sprawiedliwości, minister rolnictwa, minister spraw zagranicznych gen. por. Masakichi Inoue (1894-1975), dyrektor Akademii Wojskowej Toyama adm. Shigeyoshi Inoue (1889–1975), admirał Cesarskiej Marynarki Wojennej, attaché wojskowy w Szwajcarii i Włoszech, dowódca 4. Floty, rektor Akademii Marynarki Wojennej Etajima Tsuneo Kanemitsu (1877–1955), polityk, minister zdrowia, minister spraw zagranicznych gen. por. Bunzaburō Kawagishi (1882–1957), dowódca Cesarskiej Armii Japońskiej w drugiej wojnie chińsko-japońskiej, adiutant cesarza Hirohito w latach 1931–1934 baron Kenjirō Den (1855–1930), polityk, gubernator generalny Tajwanu, minister sprawiedliwości, minister rolnictwa baron Kiichirō Hiranuma (1867–1952), prawnik, polityk, premier Japonii oraz przewodniczący Sūmitsuin (Tajnej Rady) w latach 1888–1947 Mokutarō Kinoshita (1885–1945), autor, krytyk literacki i historyk sztuki Ryūsei Kishida (1891–1929), malarz Fuyuhiko Kitagawa (1900–1990), poeta i krytyk filmowy hrabia Hideo Kodama (1876–1947), polityk, minister kolonizacji adm. Mineichi Koga (1876–1947), naczelny dowódca japońskiej Połączonej Floty w latach 1943–1944 Hyakuzō Kurata (1891–1943), eseista i dramaturg, zajmujący się tematyką religijną wadm. Takeo Kurita (1889–1977), dowódca 2. floty, w której służyły m.in. krążowniki pancerne „Yamato” i „Musashi” Genji Matsuda (1876–1936), polityk, minister edukacji, minister ds. kolonialnych Tokushichi Mishima (1893–1975), metalurg, odkrywca stali MKM (stopu zawierającego nikiel i aluminium), profesor Tokijskiego Cesarskiego Uniwersytetu Yukio Mishima (1925–1970), pisarz poeta, dramaturg, aktor i reżyser Chikuhei Nakajima (1884–1949), założyciel wytwórni lotniczej Nakajima, minister przemysłu, minister kolejnictwa Kogo Noda (1893–1968), scenarzysta adm. Keisuke Okada (1868–1952), admirał Cesarskiej Marynarki Wojennej, premier Japonii w latach 1934–1936 gen. por. Shōzō Sakurai (1889–1985), dowódca Cesarskiej Armii Japońskiej w drugiej wojnie chińsko-japońskiej i II wojnie światowej gen. Shichirō Kataoka (1854–1920), jeden z pierwszych admirałów Cesarskiej Marynarki Wojennej Richard Sorge (1895–1944), niemiecki dziennikarz, doktor nauk politycznych, członek KPD i WKP(b) oraz agent prowadzący działalność szpiegowską na rzecz Związku Radzieckiego Victor Starffin (1916–1957), japoński bejsbolista pochodzenia rosyjskiego, pierwszy profesjonalny miotacz w Japonii marsz. Hajime Sugiyama (1880–1945), dowódca Cesarskiej Armii Japońskiej, szef Sztabu Wojsk Lądowych, Generalny Inspektor Wyszkolenia Wojskowego, minister wojny Masaharu Taniguchi (1893–1985), przywódca ruchu New Thought, założyciel ruchu religijnego Seicho-no-Ie gen. por. Yoshitsugu Tatekawa (1880–1945), dowódca Cesarskiej Armii Japońskiej w II wojnie światowej, ambasador w Związku radziecki, jeden z sygnatariuszy paktu o nieagresji między ZSRR a Japonią Takejirō Tokonami (1866–1935), polityk, minister kolejnictwa, minister spraw wewnętrznych gen. Tomoyuki Yamashita (1885–1946), dowódca Cesarskiej Armii Japońskiej zwany „Tygrysem Malajów”, uznany za zbrodniarza wojennego i stracony marsz. markiz Tsugumichi Saigō (1843–1902), admirał Cesarskiej Marynarki Wojennej w okresie Meiji, polityk, minister spraw wewnętrznych, minister rolnictwa adm. Nishizō Tsukahara (1887–1966), admirał Cesarskiej Marynarki Wojennej Kanzō Uchimura (1861–1930), pisarz i chrześcijański kaznodzieja, założyciel ruchu Chrześcijaństwo bez Kościoła Kazushige Ugaki (1868–1956), dowódca Cesarskiej Armii Japońskiej, dyrektor uniwersytetu Takushoku, gubernator generalny w Korei gen. Jun Ushiroku (1884–1973), dowódca Cesarskiej Armii Japońskie, wiceszef Sztabu Wojsk Lądowych wadm. Yahachi Shibayama (1850–1927), admirał Cesarskiej Marynarki Wojennej, dyrektor ds. uzbrojenia w ministerstwie marynarki Jōtarō Yamamoto (1867–1936), urzędnik, polityk i przedsiębiorca Yōsuke Yamahata (1917–1966), fotograf, autor zdjęć wykonanych dzień po zrzuceniu bomby atomowej na Nagasaki adm. Isoroku Yamamoto (1884–1943), admirał Cesarskiej Marynarki Wojennej, główny dowódca Połączonej Floty, autor planu ataku na Pearl Harbor Akiko Yosano (1878- 1942), pisarka, poetka, pionierka feminizmu, pacyfistka i reformatorka społeczna adm. Zengo Yoshida (1885–1966), admirał Cesarskiej Marynarki Wojennej, minister marynarki gen. Yukihiko Kusunose (1858–1927), dowódca Cesarskiej Armii Japońskiej, minister wojny Shōhei Ōoka (1909–1988), pisarz, krytyk literacki, tłumacz języka francuskiego Rampo Edogawa (1894–1965), japoński pisarz i krytyk, który odegrał ważną rolę w rozwoju literatury kryminalnej Machiko Soga (1938–2006), aktorka filmowa i głosowa Jun Seba „Nujabes”(1974–2010), producent hip-hopowy Rash Behari Bose (1886–1945), indyjski rewolucjonista i bojownik o wolność, założyciel Indyjskiej Ligi Niepodległości, jeden z dowódców Indyjskiej Armii Narodowej Yasuo Yamada (1932–1995), wokalista i aktor głosowy, znany z dubbingowania m.in. Clinta Eastwooda i Kermita Yasui Seiichirō (1891–1962), urzędnik, polityk gubernator Tokio w latach 1947–1959 Yasutaka Matsudaira (1930-2011), siatkarz, trener, pierwszy Japończyk w międzynarodowym Volleyball Hall of Fame Yaoko Kaitani (1921-1991), baletnica
Przypisy
Kategoria:Cmentarze w Japonii Kategoria:Parki i ogrody w Tokio