Stanisław Zalewski ps. „Wiktor” (ur. 1 października 1925 w Suchej Woli) – polski działacz kombatancki, prezes Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych. W czasie II wojny światowej był więźniem Pawiaka oraz niemieckich obozów koncentracyjnych Auschwitz-Birkenau i Mauthausen-Gusen.

Życiorys Pochodzi z okolic Studzianek, w dzieciństwie wraz z rodzicami przeprowadził się na warszawską Pragę. Należał do harcerstwa, a w okresie okupacji niemieckiej wstąpił do Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej. Brał udział w akcjach małego sabotażu, kolportując prasę podziemną i malując patriotyczne napisy. 13 września 1943 r. został aresztowany przez Niemców i osadzony na Pawiaku, skąd w październiku trafił do KL Auschwitz, a następnie do Mauthausen-Gusen. W obozie zmuszany był do niewolniczej pracy m.in. w kamieniołomie i fabryce zbrojeniowej Messerschmitta. Po wyzwoleniu w maju 1945 r. powrócił do Polski i podjął studia w Szkole Inżynierskiej w Warszawie, specjalizując się w dziedzinie motoryzacji. Mieszka w Warszawie. Działał w Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Samochodowych.

Po wojnie Zalewski aktywnie angażował się w upamiętnianie ofiar niemieckich obozów koncentracyjnych oraz edukację historyczną o II wojnie światowej.

W swoich relacjach podkreślał m.in. dramatyzm życia codziennego w obozach, przymusową pracę oraz świadectwo zagłady Żydów. Wspominał m.in. transporty więźniów do komór gazowych i krematoriów oraz doświadczenie pozbawienia człowieczeństwa w obozach.

Wchodzi w skład Rady do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest organem opiniodawczo-doradczym działającym przy szefie Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Działalność publiczna Na początku stycznia 2018 roku stowarzyszenie Patria Nostra złożyło w warszawskim Sądzie Okręgowym pozwy przeciwko wydawcy gazety i rozgłośni radiowej z Bawarii, które w swoich publikacjach internetowych określiły mianem „polskich obozów” niemieckie obozy zagłady w Sobiborze, Treblince i Bełżcu. Stroną w sporze sądowym był Polski Związek Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych, reprezentowany przez prezesa Stanisława Zalewskiego. Strona polska domagała się zaprzestania używania sformułowania „polskie obozy”, publikacji przeprosin oraz zasądzenia 50 tys. złotych zadośćuczynienia na rzecz Związku.

Upamiętnienie Stanisław Zalewski regularnie brał udział w uroczystościach rocznicowych i spotkaniach edukacyjnych dotyczących okupacji niemieckiej i historii obozów koncentracyjnych, występując jako świadek historii i reprezentant środowiska byłych więźniów. Był bohaterem filmu dokumentalnego Instytutu Polskiego w Wiedniu„Stanisław Zalewski”- film dokumentalny i rozmowa ze świadkiem historii oraz filmu „Stanisław Zalewski. Ambasador pamięci" w reż. Magdaleny Żelasko.

Odznaczenia

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2025) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2025) Odznaka Honorowa „Bene Merito” (2025) Złota Odznaka Zasługi (Austria, 2025)

Przypisy

Linki zewnętrzne Zalewski Stanisław - Archiwum Instytutu Pileckiego "Ambasador Pamięci" | Film dokumentalny o Stanisławie Zalewskim Ma 100 lat, pozwał niemiecką gazetę za "polskie obozy". Przeżył Pawiak, Auschwitz i Mauthausen Żywa Lekcja Historii. Pan Stanisław Zalewski, były więzień obozów koncentracyjnych. Część 1.

Kategoria:Absolwenci Szkoły Inżynierskiej im. Hipolita Wawelberga i Stanisława Rotwanda w Warszawie Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Harcerze związani z Warszawą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Bene Merito Kategoria:Polacy odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Republiki Austrii Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Polscy stulatkowie Kategoria:Więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Więźniowie KL Mauthausen-Gusen Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Urodzeni w 1925