Agabus (Acatodes) – podrodzaj wodnych chrząszczy z rodziny pływakowatych i podrodziny Agabinae. Obejmuje 77 opisanych gatunków.
Morfologia Głowa ma wzdłuż przedniej krawędzi nadustka bruzdowate zagłębienie pozbawione szerokiej przerwy pośrodkowej. Pokrywy cechują się wąskimi w tylnej połowie podgięciami. Przedpiersie ma wyrostek międzybiodrowy o obrzeżeniu bocznym za przednimi biodrami nierozdętym. Rozstaw bioder środkowej pary jest mniejszy niż u kryniczków. Tylne odnóża mają w tylno-zewnętrznych kątach ud w pełni rozwiniętą, liniowatą grupę szczecinek. Autapomorfią podrodzaju jest obecność w samczych genitaliach brzusznego kolca przynasadowego na środkowym płacie edeagusa (prąciu).
Rozprzestrzenienie Przedstawiciele podrodzaju występują w czterech krainach zoogeograficznych: palearktycznej, orientalnej, etiopskiej i nearktycznej. W Palearktyce stwierdzono 46 gatunków. Z Polski wykazano pięć z nich: A. clypealis, A. congener, A. fuscipennis, A. pseudoclypealis oraz A. sturmii.
Taksonomia Takson ten wprowadzony został w 1859 roku przez Carla Gustafa Thomsona jako odrębny rodzaj. Gatunkiem typowym wyznaczony został Dytiscus fuscipennis. Status podrodzaju w obrębie rodzaju ruczajnik otrzymał za sprawą Andersa Nilssona w 2000 roku. Autor ów zsynonimizował z nim ponadto rodzaj Arctodytes oraz podrodzaje ruczajników: Allonychus, Badynectus, Heteronychus, Mesogabus i Scytodytes.
Do podrodzaju należy 77 opisanych gatunków, sklasyfikowanych w sześciu grupach:
grupa arcticus Agabus anthracinus Mannerheim, 1852 Agabus arcticus (Paykull, 1798) Agabus browni Kamiya, 1934 Agabus conspicuus Sharp, 1873 Agabus granulatus (Falkenström, 1936) Agabus sturmii (Gyllenhal, 1808) confinis Agabus abaensis Šťastný & Hájek, 2016 Agabus ambulator Régimbart, 1895 Agabus angusi Nilsson, 1994 Agabus approximatus Fall, 1922 Agabus audeni Wallis, 1933 Agabus bergi Zaitzev, 1913 Agabus bicolor (Kirby, 1837) Agabus canadensis Fall, 1922 Agabus clypealis (Thomson, 1867) Agabus confinis (Gyllenhal, 1808) Agabus congener (Thunberg, 1794) Agabus costulatus (Motschulsky, 1859) Agabus discolor (Harris, 1828) Agabus elongatus (Gyllenhal, 1826) Agabus immaturus Larson, 1991 Agabus inexspectatus Nilsson, 1990 Agabus inscriptus (Crotch, 1873) Agabus joachimschmidti Brancucci & Hendrich, 2008 Agabus kootenai Larson, 1991 Agabus lapponicus (Thomson, 1867) Agabus obscuripennis Sahlberg, 1875 Agabus loeffleri Wewalka & Nilsson, 1990 Agabus mackenziensis Larson, 1991 Agabus matsumotoi Satô & Nilsson, 1990 Agabus moestus (Curtis, 1835) Agabus phaeopterus (Kirby, 1837) Agabus pseudoclypealis Scholz, 1933 Agabus puetzi Fery, 2011 Agabus setulosus (J.R. Sahlberg, 1895) Agabus slovzovi (J.R. Sahlberg, 1880) Agabus smithi Brown, 1930 Agabus subfuscatus Sharp, 1882 Agabus suoduogangi Šťastný & Nilsson, 2003 Agabus thomsoni (J.R. Sahlberg, 1871) Agabus tibetanus Zaitzev, 1909 Agabus turcmenus Guignot, 1957 Agabus zetterstedti Thomson, 1856 grupa fuscipennis Agabus ajax Fall, 1922 Agabus coxalis Sharp, 1882 Agabus fuscipennis (Paykull, 1798) Agabus infuscatus Aubé, 1838 Agabus kaszabi Guéorguiev, 1972 grupa japonicus Agabus aequabilis (Gschwendtner, 1923) Agabus aequalis Sharp, 1882 Agabus amoenus Solsky, 1874 Agabus bakeri (Zimmermann, 1924) Agabus fulvipennis Régimbart, 1899 Agabus hummeli (Falkenström, 1936) Agabus japonicus Sharp, 1873 Agabus kokoosson Feng, 1936 Agabus mucronatus (Falkenström, 1936) Agabus philippensis (Zimmermann, 1924) Agabus regimbarti Zaitzev, 1906 Agabus rufipennis (Gschwendtner, 1933) grupa lutosus Agabus griseipennis LeConte, 1859 Agabus lutosus LeConte, 1853 Agabus rumppi Leech, 1964 grupa obsoletus Agabus ancillus Fall, 1922 Agabus hoppingi Leech, 1942 Agabus morosus LeConte, 1852 Agabus obliteratus LeConte, 1859 Agabus obsoletus LeConte, 1858 grupa raffrayi Agabus agulhas Bilton, Englund & Bergsten, 2020 Agabus anguluverpus Englund, Njoroge & Bergsten, 2020 Agabus austellus Englund, Bilton & Bergsten, 2020 Agabus dytiscoides Régimbart, 1908 Agabus pallidus Omer-Cooper, 1931 Agabus raffrayi Sharp, 1882 Agabus riberae Bilton, Englund & Bergsten, 2020 Agabus ruwenzoricus Guignot, 1936 Agabus sjostedti Régimbart, 1908
Przypisy
Kategoria:Pływakowate Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1859 roku