mały|Ilustracja wg Vilhelma Pedersena Łabędzie gniazdo () – baśń literacka autorstwa Hansa Christiana Andersena, wydana po raz pierwszy w Kopenhadze w styczniu 1852 roku.
Publikacja Hans Christian Andersen opublikował baśń literacką pt. Łabędzie gniazdo () na łamach 23 numeru kopenhaskiej gazety „Berlingske Tidende” z 28 stycznia 1852 roku. Pierwsze wydanie książkowe utworu znalazło się w wydanej 5 kwietnia 1852 roku przez wydawnictwo antologii Opowieści (). Oprócz Łabędziego gniazda tomik zawierał sześć utworów: Dzień sądu: Dobry humor, To pewna wiadomość!, Dzieje roku, Najpiękniejsza róża świata, Obrazek z Kastelsvolden. W lutym 1853 ukazało się tłumaczenie Łabędziego gniazda na język angielski w zbiorze A Poet’s Day Dreams opublikowanym w Londynie przez . Edycja brytyjska zawierała baśnie w tłumaczeniu . 30 kwietnia 1855 roku wyszła w Kopenhadze kolejna antologia przygotowana przez wydawnictwo C.A. Reitzela zawierająca utwór – Historier. 1855. Autorem oryginalnych ilustracji w tym wydaniu był Vilhelm Pedersen. Po raz ostatni za życia pisarza Łabędzie gniazdo ukazała się w antologii Baśnie i opowieści. Tom drugi () opublikowanym 30 marca 1863. Tom zawierał 49 utworów, wśród których znalazły się m.in. Pastereczka i kominiarczyk, Dziewczynka z zapałkami, Pięć ziarnek grochu oraz Igła do cerowania. W katalogu dzieł Andersena zredagowanym przez baśń Łabędzie gniazdo oznaczona została numerem 600.
Przekłady Utwór został przetłumaczony na szereg języków europejskich, m.in. na: angielski, niemiecki, niderlandzki, hiszpański i rosyjski. Baśń została również kilkakrotnie przetłumaczona na język polski: 1931 – Łabędzie gniazdo: 1956 – Łabędzie gniazdo: 2006 – Łabędzie gniazdo: (z oryginału duńskiego)
Tematyka W treści utworu Andersen nawiązał do szeregu legendarnych i autentycznych grup i osób pochodzących z terenu Wysp Danii. Wymienieni zostali (wg kolejności pojawiania się nawiązania w tekście): Longobardowie – lud zachodniogermański, założyciele Królestwa Longobardów, Waregowie – skandynawscy wikingowie, Normanowie – osiadli w Państwie zachodniofrankijskim, Knut Wielki (ok. 995–1035) – zdobywca AngliiAndersen nawiązał do postaci króla Knuta Wielkiego w baśniach: Holger Duńczyk (wyd. 1845) oraz Kometa (wyd. 1869)., duńscy zdobywcy Pomorza (właśc. Rugii), Tycho Brahe (1546–1601) – duński astronomAndersen nawiązał do postaci astronoma w baśniach: Holger Duńczyk (wyd. 1845), Muza nowego stulecia (wyd. 1861) oraz Ojca chrzestnego książka z obrazkami (wyd. 1868)., Adam Gottlob Oehlenschläger (1779–1850) – duński poeta romantyzmuAndersen nawiązał do postaci poety w baśniach: Sznur pereł (wyd. 1856) oraz Ojca chrzestnego książka z obrazkami (wyd. 1868)., Bertel Thorvaldsen (1770–1844) – duński rzeźbiarzAndersen nawiązał do postaci astronoma w baśniach: Holger Duńczyk (wyd. 1845), Dziecięca paplanina (wyd. 1859) oraz Opowieści słonecznego blasku (wyd. 1869)., Hans Christian Ørsted (1777–1851) – duński fizyk, odkrywca elektromagnetyzmuAndersen nawiązał do postaci fizyka w baśniach: Kalosze szczęścia (wyd. 1838) i Pradziadek (wyd. 1870). Pisarz znał Ørsteda osobiście., (1811–1893) – duński poeta, Fryderyk VI Oldenburg (1768–1839) – król DaniiAndersen nawiązał do postaci Fryderyka VI w baśni Ojca chrzestnego książka z obrazkami (wyd. 1868)., uczestnicy I wojny szlezwickiej (1848–1851).
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Rękopis baśni „Łabędzie gniazdo” (audiobook) na YouTube
Kategoria:Literatura dziecięca i młodzieżowa Kategoria:Utwory Hansa Christiana Andersena Kategoria:Utwory literackie z 1852