Różnorożek okazały (Heterocerus parallelus) – gatunek chrząszcza z rodziny różnorożkowatych i podrodziny Heterocerinae. Zamieszkuje krainę palearktyczną od Półwyspu Iberyjskiego po Syberię i Mongolię. Owad słonolubny.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1830 roku przez Friedricha-Augusta von Geblera. Miejsce typowe znajduje się na Syberii.
Morfologia Chrząszcz o ciele długości od 4,8 do 7,6 mm, będący największym przedstawicielem całej rodziny.
Głowa jest czarna, porośnięta białawym owłosieniem i wmieszanymi w nie dłuższymi szczecinkami, najlepiej widocznymi w bocznych jej częściach. Czułki buduje jedenaście członów, z których siedem ostatnich formuje buławkę. Nadustek jest drobno i obficie owłosiony, u obu płci pozbawiony rogów. Aparat gębowy ma silnie wyrażony dymorfizm płciowy. U samicy żuwaczki są małe i pozbawione grzbietowego wyrostka, u samców masywne, niekiedy silnie rozrośnięte, zawsze zaopatrzone w grzbietowy wyrostek. U obu płci żuwaczki są uzębione i dość ostre na szczytach.
Przedplecze jest czarne z ochrowym do brązowego obrzeżeniem, drobno i gęsto punktowane, porośnięte białawym owłosieniem i wmieszanymi w nie dłuższymi szczecinkami, widocznymi najlepiej na jego bokach. Pokrywy są czarne z ochrowym wzorem, punktowane i owłosione podobnie jak przedplecze. Na ochrowych odnóżach wyrastają białawe szczecinki. Golenie uzbrojone są w liczne kolce i czasem mają zaczernione zewnętrzne krawędzie.
Odwłok jest czarny ze słabo zaznaczonym, ochrowym obrzeżeniem, obficie porośnięty białawym owłosieniem i wmieszanymi w nie dłuższymi szczecinkami. Linie zabiodrowe (udowe) za tylnymi biodrami są nie w pełni wykształcone. Łuk strydulacyjny jest widoczny, ale wyraźnych rowków strydulacyjnych brak.
Ekologia i występowanie Owad halobiontyczny. Zasiedla głównie szlamiste i ilaste pobrzeża wód słonych i słonawych, w tym mórz i słonawisk śródlądowych, choć bywa podawany z pobrzeży wód słodkich. Stadia larwalne obserwuje się w ciągu lata. Postacie dorosłe opuszczają komory poczwarkowe jesienią, zwykle w październiku i to one są stadium zimującym.
Gatunek palearktyczny o euroazjatyckim typie rozsiedlenia. W Europie znany jest z Hiszpanii, Francji, Niemiec, Austrii, Włoch, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Bułgarii, Grecji oraz europejskiej części Rosji. W Azji wykazywany jest z syberyjskiej części Rosji, Libanu, Izraela, Gruzji, Kazachstanu, Turkmenistanu, Uzbekistanu, Kirgistanu i Mongolii.
W Polsce owad ten podawany był przed drugą wojną światową z dwóch stanowisk – Poznania i Zegrza. W latach 80' odnaleziono go ponownie na Pojezierzu Żnińsko-Mogileńskim, a w XXI wieku na Podgórzu Bocheńskim. Na Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce znalazł się jako gatunek o niedostatecznie rozpoznanym statusie (DD). Z kolei na „Czerwonej liście gatunków zagrożonych Republiki Czeskiej” umieszczony jest jako gatunek regionalnie wymarły (RE). Na Słowacji wykazany został z pojedynczego stanowiska w Štúrovie.
Przypisy
Kategoria:Różnorożkowate Kategoria:Chrząszcze Azji Środkowej Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Izraela Kategoria:Chrząszcze Libanu Kategoria:Chrząszcze Mongolii Kategoria:Chrząszcze Rosji Kategoria:Chrząszcze Zakaukazia Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1828 roku