Capel (rzeka)

Capel – rzeka w Australii, w południowo-zachodniej części stanu Australia Zachodnia. Ma 32 km długości (57 km licząc od źródła Capel River South). Jest największą rzeką w zlewni Zatoki Geografa, a powierzchnia jej dorzecza wynosi około 653 km².

Przebieg Rzeka wypływa na zboczach pasma górskiego . Powstaje z połączenia dwóch odgałęzień: Capel River South oraz Capel River North. Przepływa przez północną część płaskowyżu i niziny . Płynie przez hrabstwa oraz . Uchodzi do Oceanu Indyjskiego w Zatoce Geografa, w miejscowości Peppermint Grove Beach. Do zlewni rzeki należą strumienie Maidenhair Gully, Camp Gully, Gynudup Brook oraz Layman Gully. Nad rzeką położona jest miejscowość Capel.

Ujście rzeki było pierwotnie połączone z systemem mokradeł Stirling, a wody rzeki spływały ostatecznie do poprzez ciąg połączonych ze sobą mokradeł. W 1880 roku wykonano przekop przez przybrzeżne wydmy, tworząc sztuczne ujście, co umożliwiło bezpośredni spływ wód do Zatoki Geografa. Podczas wykopywania przekopu napotkano szereg trudności, związanych głównie z wylewaniem się wody morskiej na tereny podmokłe podczas przypływów oraz dużym nakładem pracy wymaganym do utrzymania drożności piaszczystego ujścia. Na przełomie wieków rzeka Capel została odizolowana od mokradeł Stirling poprzez usypanie wysokich wałów po obu stronach rzeki, co miało na celu powstrzymanie napływu wody morskiej do systemu mokradeł Stirling.

Historia Pierwotnymi mieszkańcami dorzecza rzeki Capel byli Aborygeni z grupy plemion , znani pod nazwą , czyli „ludzie, którzy żyli nad oceanem i podążali leśnymi ścieżkami”. Informacje zebrane na podstawie historii mówionej wskazują, że rzeki, estuaria i tereny podmokłe miały dla tych społeczności na ogół bardzo duże znaczenie, zarówno w wymiarze praktycznym, jak i duchowym. Wcześni osadnicy europejscy odnotowali wiele przypadków korzystania przez społeczności aborygeńskie z rzeki w okresie letnim w celu połowu ryb, podczas gdy zimą grupy te zdawały się przemieszczać w głąb lądu, aby polować na kangury i inne torbacze.

Pierwszymi Europejczykami, którzy przybyli w okolice rzeki, była francuska ekspedycja pod dowództwem Nicolasa Baudina na pokładzie statku , która dotarła w 1801 do Zatoki Geografa. Nie dostrzegli oni jednak rzeki Capel, ponieważ była ona ukryta za wydmami i zdecydowali się ruszyć dalej, przeoczając tym samym obfite źródło słodkiej wody. W 1827 roku, gubernator zbadał wybrzeże Zatoki Geografa na pokładzie statku , odnotowując występowanie obszarów z dobrej jakości glebą i słodką wodą.

Rzeka została odkryta w 1834 przez podróżnika i nazwana na cześć panny Capel Carter, kuzynki . W 1836 roku rzekę przekroczył porucznik Henry William St Pierre Bunbury. Według jego słów rzeka została nazwana przez . Początkowo nazwa nie była w użyciu i zarówno miasto, jak i rzeka znane były pod nazwą Coolingup. Nazwę zmieniono dopiero w 1899 roku. Raport Bunbury'ego z obszaru zlewni rzeki zawierał następujące spostrzeżenia: „Ziemia po obu stronach rzeki jest bogata i żyzna oraz gęsto porośnięta drzewami gumowymi [eukaliptusami]. Nurt rzeki doskonale nadaje się do budowy młynów wodnych, a ilość wody jest w zupełności wystarczająca do napędzania kilku z nich, zarówno do mielenia [zboża], jak i przecierania drewna”.

W 1843 roku pierwsi osadnicy osiedlili się wzdłuż rzeki Capel pod ochroną wojskową. James Child, Samuel Rose i W.J. Roberts założyli w tym roku odpowiednio miejscowości Minninup (obecnie znaną jako Donnybrook), Dougup oraz North Capel Farm. Obszar wybrzeża rzeki był atrakcyjny dla osadników ze względu na stały dostęp do wody. W 1851 George Payne zbudował młyn wodny, który stał się centralnym punktem niewielkiej wsi. W pobliżu młyna zbudowano most nad rzeką w celu transportu zboża do zmielenia.

W czerwcu 2009 roku odbyła się inauguracyjna edycja zawodów wioślarskich Ranger Outdoors Capel Descent. Trasa wyścigu, licząca 15 kilometrów, prowadziła częściowo w dół rzeki Capel, a częściowo przez otwarte wody Zatoki Geografa.

Klimat Rzeka Capel leży na obszarze o klimacie śródziemnomorskim, z wilgotną, łagodną zimą (od czerwca do września) i ciepłym, suchym latem (od listopada do kwietnia). W latach 1900–1974 średnie roczne opady wynosiły 870 mm. W latach 1975–2003 średnie roczne opady wynosiły zaledwie 735 mm, co stanowi różnicę 16%. Opady mają charakter sezonowy i występują głównie między majem a wrześniem. Średnie roczne parowanie wynosi około 1400 mm.

Ochrona Około 70% obszaru zlewni rzeki Capel zostało wylesione. Usuwanie roślinności spowodowało szybszy przepływ wody deszczowej do oceanu, a także zwiększyło erozję brzegów rzeki.

W celu ochrony rzeki podjęto akcję Capel River Action Plan, mającą na celu dostarczenie właścicielom gruntów oraz szerszej społeczności Capel narzędzia, które pomoże ukierunkować wykorzystanie dostępnych zasobów na zwalczanie chwastów, kontrolę erozji oraz ponowne nasadzenie rodzimej roślinności wzdłuż strefy brzegowej.

Fauna Ichtiofauna rzeki Capel obejmuje zarówno gatunki endemiczne dla południowo-zachodniej Australii, jak i gatunki introdukowane. Wśród rodzimych ryb, w głębszych partiach rzeki obfitujących w zwalone drewno, występuje – największa słodkowodna ryba tego regionu. Pospolicie spotykany jest również . Wody rzeki stanowią także siedlisko dla skorupiaków, w tym dużych raków z gatunku , mniejszych oraz krewetek .

Rzeka odgrywa istotną rolę w zachowaniu gatunków rzadkich i chronionych. Monitoring wykazał obecność minoga południowego, gatunku wędrownego, który wpływa do rzek z oceanu w krótkim okresie szczytowych przepływów zimowych. Ponadto w bentosie rzeki występuje gatunek małża słodkowodnego . Odgrywa on ważną rolę w ekosystemach słodkowodnych, ponieważ potrafi utrzymać jakość wody poprzez usuwanie osadów i zanieczyszczeń za pomocą filtracji; jest sklasyfikowany przez IUCN jako gatunek narażony.

Znacznym zagrożeniem dla lokalnego ekosystemu jest obecność gatunków inwazyjnych, w szczególności okonia pospolitego. Drapieżnictwo ze strony tego gatunku jest wskazywane jako prawdopodobna przyczyna zaniku mniejszych ryb rodzimych, które historycznie zasiedlały ten ciek. Badania terenowe wykazały niepokojący brak lub śladową liczebność takich gatunków jak oraz , co świadczy o zaburzonej strukturze troficznej rzeki.

Flora Brzegi rzeki są porośnięte roślinnością z gatunków , , , , , , i oraz rodzaju .

Przypisy

Kategoria:Rzeki w Australii Zachodniej Kategoria:Zlewisko Oceanu Indyjskiego