Bell Aircraft Corporation – amerykańska wytwórnia lotnicza działająca w latach 1935–1960, z siedzibą w Buffalo, w stanie Nowy Jork. Wywodzi się od niej działające do dziś przedsiębiorstwo Bell Textron.
Działalność przedsiębiorstwa związana była głównie z lotnictwem wojskowym. Podczas II wojny światowej obejmowała w szczególności produkcję samolotów myśliwskich. Bell należał do pionierów w rozwoju śmigłowców, których produkcja w okresie powojennym stała się podstawą jego działalności. Przedsiębiorstwo prowadziło prace badawczo-rozwojowe m.in. nad wykorzystaniem napędu odrzutowego. Do jego głównych osiągnięć należało opracowanie pierwszego amerykańskiego samolotu odrzutowego (P-59 Airacomet) oraz pierwszego na świecie samolotu ponaddźwiękowego (X-1).
Historia thumb|Linia montażowa samolotów Bell P-39 Airacobra i P-63 Kingcobra w fabryce w Niagara Falls thumb|Bell P-39 Airacobra w służbie USAAF, 1943 thumb|Bell X-1 z załogą, 1949 thumb|Zmiennowirnikowiec Bell XV-3 w locie, 1959 thumb|Śmigłowiec Bell 47 thumb|Śmigłowiec Bell UH-1 Iroquois Przedsiębiorstwo zostało założone w 1935 roku przez Lawrence′a Bella, uprzednio dyrektora w Consolidated Aircraft Corporation, oraz dwóch innych członków kadry kierowniczej tej spółki – Raya Whitmana i Roberta Woodsa. Okazją była decyzja Consolidated o przeniesieniu działalności z Buffalo, w stanie Nowy Jork, do San Diego, w Kalifornii. Założona przez Bella spółka nabyła dawny zakład produkcyjny Consolidated w Buffalo. Lawrence Bell kierował przedsiębiorstwem przez ponad dwie dekady, do śmierci w 1956 roku.
W pierwszych latach Bell Aircraft Corporation realizowało zlecenia na rzecz innych wytwórni lotniczych, wkrótce jednak spółka podjęła produkcję samolotów własnego projektu, wszystkich o przeznaczeniu wojskowym. Pierwszym modelem był ciężki samolot myśliwski YFM-1 Airacuda, oblatany w 1937 roku. Kolejnymi były myśliwce P-39 Airacobra oraz P-63 Kingcobra, które wykorzystywane były bojowo podczas II wojny światowej. Większość maszyn P-39 i P-63 służyła w lotnictwie radzieckim, dostarczona w ramach programu .
W 1940 roku produkcję samolotów przeniesiono z Buffalo do nowo otwartej fabryki w pobliskim Niagara Falls, wybudowanej przy wsparciu finansowym rządu federalnego. Wielkość zatrudnienia wzrosła z około 1000 pracowników w momencie przystąpienia Stanów Zjednoczonych do wojny do 36 000 w szczytowym okresie produkcji wojennej.
W 1942 roku Bell opracował pierwszy samolot z napędem odrzutowym w historii amerykańskiego lotnictwa – myśliwski P-59 Airacomet. Dalsze prace nad myśliwcami odrzutowymi zaowocowały eksperymentalnymi modelami XP-83 i X-1. Ten ostatni, napędzany silnikiem rakietowym, był pierwszym samolotem ponaddźwiękowym na świecie; w 1947 roku po raz pierwszy przekroczył w locie barierę dźwięku. Kolejnymi samolotami eksperymentalnymi Bella były X-2, przeznaczony do lotu z prędkościami przekraczającymi 2 Ma, oraz X-5, w którym zastosowano zmienną geometrię skrzydeł. Prace badawcze nad tymi samolotami były prowadzone we współpracy z US Army Air Forces (od 1947 US Air Force) i NACA.
W latach 1943–1945 na zlecenie rządu federalnego Bell Aircraft Corporation zarządzało fabryką w Marietcie, w stanie Georgia, w której prowadzono produkcję samolotów bombowych Boeing B-29 Superfortress. Wyprodukowano tam 663 egzemplarze tego samolotu. Zakład zatrudniał ponad 28 000 pracowników.
W 1941 roku Bell rozpoczął prace badawczo-rozwojowe nad śmigłowcami, po tym gdy , jeden z pionierów w tej dziedzinie, przedstawił kierownictwu spółki jego dotychczasowe osiągnięcia z miniaturowymi modelami tych maszyn. Rezultatem był oblot w 1943 roku eksperymentalnego śmigłowca Model 30, a dwa lata później – Model 47, który wprowadzono do produkcji seryjnej, przeznaczony zarówno na rynek cywilny, jak i wojskowy. Model 47 był pierwszym amerykańskim śmigłowcem, który uzyskał . W latach 50. w odpowiedzi na zapotrzebowanie US Army opracowano śmigłowiec wielozadaniowy UH-1 Iroquois, a dla US Navy – śmigłowiec HSL, przeznaczony do zwalczania okrętów podwodnych.
Spółka eksperymentowała ponadto z pionowzlotami, opracowując konstrukcje (1953) i X-14 (1957), a także (XV-3). Prowadziła również produkcję pocisków rakietowych i GAM-63 Rascal.
W 1951 roku, w związku z rosnącą rolą śmigłowców w działalności przedsiębiorstwa, utworzono odrębny dział ich produkcji (Helicopter Division), którego siedzibę i zakład produkcyjny ulokowano w Fort Worth, w Teksasie. W 1954 roku Bell był największym producentem śmigłowców w kraju. Przedsiębiorstwo wytwarzało wówczas więcej tych maszyn niż wszyscy pozostali producenci razem wzięci. W 1957 roku na bazie Helicopter Division utworzono spółkę-córkę Bell Helicopter Corporation.
W 1960 roku Bell Aircraft Corporation, zmagające się z trudnościami finansowymi, zostało nabyte przez koncern przemysłowy . Bell Helicopter do 1976 roku stał się największym pod względem wielkości sprzedaży działem koncernu Textron, na co istotny wpływ miały doświadczenia wojny wietnamskiej, które wykazały wysoką przydatność śmigłowców w zastosowaniach wojskowych. W 1982 roku nazwa Bell Helicopter została zmieniona na Bell Helicopter Textron. Spółka ta prowadzi działalność do dziś pod nazwą Bell Textron, a posługuje się marką Bell.
Modele Samoloty: YFM-1 Airacuda (1937, 13 egzemplarzy) P-39 Airacobra (1939, 9558 lub 9588 egzemplarzy) XFL Airabonita (1940, 1 egzemplarz) P-59 Airacomet (1942, 66 egzemplarzy) P-63 Kingcobra (1942, 3302 egzemplarze) L-39 (1946, 2 egzemplarze) XP-77 (1944, 2 egzemplarze) XP-83 (1945, 2 egzemplarze) X-1 (1946, 7 egzemplarzy) X-2 (1952, 2 egzemplarze) X-5 (1951, 2 egzemplarze)
Pionowzloty i : (1954, 1 egzemplarz) X-14 (1957, 1 egzemplarz) XV-3 (1955, 2 egzemplarze)
Śmigłowce: Model 30 (1943, 3 egzemplarze) Model 47 / H-13 Sioux (1945, ponad 6000 egzemplarzy) (1946, 3 egzemplarze) (1946, 13 egzemplarzy) (1948, 3 egzemplarze) Model 61 / HSL (1953, 53 egzemplarze) (1954, 1 egzemplarz) Model 204 / UH-1 Iroquois (1956, ponad 13 000 egzemplarzy)
Pociski rakietowe:
GAM-63 Rascal
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Dawne wytwórnie lotnicze w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Przedsiębiorstwa z siedzibą w Buffalo