Zawalenie się domu towarowego Sampoong – katastrofa budowlana, do której doszło 29 czerwca 1995 roku około godziny 17;57 KST w dzielnicy w Seulu, w Korei Południowej. W wyniku nagłego zawalenia się pięciopiętrowego domu towarowego zginęły 502 osoby, 937 zostało rannych, a kilka uznano początkowo za zaginione. Katastrofa ta jest uznawana za największą katastrofę budowlaną w historii Korei Południowej w czasie pokoju oraz jedną z najtragiczniejszych na świecie pod względem liczby ofiar wśród zawaleń pojedynczego budynku.

Tło Po przyznaniu Seulowi organizacji Letnich Igrzysk Olimpijskich w 1988 roku Korea Południowa doświadczyła intensywnego rozwoju gospodarczego i urbanistycznego. W regionie stołecznym rozpoczął się gwałtowny boom budowlany, a liczne projekty realizowano pod silną presją czasu.

Obowiązujące wówczas przepisy uniemożliwiały zagranicznym firmom realizację inwestycji budowlanych w Seulu, dlatego większość projektów wykonywały krajowe przedsiębiorstwa. Regulacje prawne oraz praktyka administracyjna sprzyjały szybkiemu zatwierdzaniu projektów. Nadzór budowlany był niewystarczający, a korupcja wśród części urzędników lokalnych była zjawiskiem znanym i tolerowanym. W takim otoczeniu bezpieczeństwo konstrukcyjne bywało podporządkowane interesom finansowym inwestorów.

Planowanie i budowa Pierwotny projekt Budowa domu towarowego Sampoong rozpoczęła się w 1987 roku na terenie dawnego wysypiska śmieci. Pierwotnie planowano wzniesienie czteropiętrowego budynku mieszkalnego, którego realizację powierzono firmie Woosung Construction.

Zmiany projektowe mały|Budynek przed katastrofą W trakcie budowy Lee Joon, przyszły prezes działu budowlanego , zdecydował o zmianie przeznaczenia obiektu na duży dom towarowy. Wprowadzono liczne modyfikacje konstrukcyjne, w tym: zmianę funkcji budynku z mieszkalnej na handlową, wycięcie kolumn nośnych w celu instalacji schodów ruchomych, dobudowanie piątego piętra, zwiększenie rozstawu kolumn, zmniejszenie średnicy kolumn nośnych.

Firma Woosung odmówiła wprowadzenia zmian ze względu na zagrożenie konstrukcyjne i wycofała się z projektu. Dokończenie budowy powierzono firmie należącej do Lee Joona.

Budynek ukończono pod koniec 1989 roku, a dom towarowy otwarto 7 lipca 1990 roku. Obiekt przyciągał średnio około 40 tysięcy klientów dziennie.

Charakterystyka konstrukcji Dom towarowy Sampoong był żelbetową konstrukcją płytową, pozbawioną belek poprzecznych i stalowego szkieletu. Płyty stropowe były podpierane bezpośrednio przez kolumny nośne, co znacząco ograniczało możliwości redystrybucji obciążeń. mały|Gruzowisko po zawaleniu Stwierdzone wady konstrukcyjne obejmowały: zmniejszenie średnicy kolumn do 60 cm zamiast wymaganych 80 cm, zastosowanie jedynie połowy wymaganej liczby prętów zbrojeniowych, niewłaściwe rozmieszczenie zbrojenia w płytach stropowych, brak alternatywnych dróg przenoszenia obciążeń.

Na piątym piętrze znajdowała się strefa gastronomiczna wyposażona w ciężkie urządzenia oraz system ogrzewania podłogowego, którego gruba betonowa podstawa znacząco zwiększała obciążenie konstrukcji.

Oznaki zagrożenia mały|Pęknięcia na ścianach budynku W kwietniu 1995 roku na suficie piątego piętra zaczęły pojawiać się pęknięcia. Kierownictwo obiektu ograniczyło się do przeniesienia towarów do piwnicy, nie zlecając napraw konstrukcyjnych ani nie zamykając budynku.

Na dachu zainstalowano trzy klimatyzatory o masie około 15 ton każdy. W 1993 roku zostały one przeciągnięte po dachu w nowe miejsce, co spowodowało dodatkowe uszkodzenia konstrukcji. Bezpośrednio przed katastrofą pęknięcia w podłogach osiągały szerokość do 10 cm.

Chronologia katastrofy mały|Akcja ratunkowa25–27 czerwca 1995 roku przeprowadzono jedynie wewnętrzne oględziny konstrukcji. Kierownictwo obiektu zdecydowało o przeniesieniu części ciężkiego wyposażenia oraz towarów z piątego piętra, traktując zgłaszane problemy jako tymczasowe. Budynek pozostawał otwarty dla klientów i funkcjonował bez zmian.

28 czerwca 1995 roku pęknięcia stropów na piątym piętrze uległy znacznemu powiększeniu, miejscami osiągając szerokość kilku centymetrów. Odnotowano również odpadanie fragmentów tynku z sufitów. Zarząd ograniczył się do działań o charakterze doraźnym i nie podjął decyzji o ewakuacji ani zamknięciu obiektu. mały|Prezydent Kim Young Sam na miejscu tragedii 29 czerwca 1995 roku dom towarowy funkcjonował normalnie od godzin porannych. W godzinach przedpołudniowych liczba klientów stopniowo wzrastała. Około godziny 13:00 pracownicy zgłaszali dalsze pogłębianie się pęknięć oraz słyszane trzaski dochodzące z konstrukcji stropów. Około godziny 15:00 kierownictwo zdecydowało o zamknięciu części strefy gastronomicznej na piątym piętrze, jednak nie zarządzono ewakuacji całego budynku. Około godziny 17:00 ograniczono dostęp klientów do części piątego piętra. W tym czasie część kadry zarządzającej, w tym właściciel obiektu Lee Joon, opuściła budynek.

Około godziny 17:55–17:57 doszło do nagłego załamania się stropu w rejonie kolumny nośnej oznaczonej jako 5E. W ciągu kilkunastu sekund nastąpiło kaskadowe zawalenie się południowego skrzydła budynku aż do poziomu piwnic, w wyniku czego pod gruzami znalazły się setki osób.

W ciągu kilkunastu minut od zawalenia na miejsce dotarły pierwsze jednostki straży pożarnej, policji oraz zespoły ratownictwa medycznego. Akcja ratunkowa prowadzona była w bardzo trudnych warunkach ze względu na niestabilność ruin oraz ryzyko kolejnych zawaleń.

W dniach 30 czerwca – 2 lipca 1995 roku działania ratownicze prowadzono w trybie całodobowym, wydobywając zarówno osoby ranne, jak i ofiary śmiertelne. Władze rozważały ograniczenie poszukiwań z powodów bezpieczeństwa, jednak sprzeciw rodzin ofiar oraz opinii publicznej doprowadził do kontynuacji prac. mały|Lekarze pracujący na miejscu zdarzenia Między 3 a 5 lipca 1995 roku kontynuowano ręczne przeszukiwanie rumowiska. Media krajowe i zagraniczne ujawniały kolejne informacje dotyczące nielegalnych zmian konstrukcyjnych budynku oraz przypadków korupcji w procesie jego budowy i eksploatacji. Rząd Korei Południowej zapowiedział przeprowadzenie ogólnokrajowych kontroli bezpieczeństwa budynków użyteczności publicznej.

6 lipca 1995 roku potwierdzono, że liczba ofiar śmiertelnych przekroczyła 500 osób; ostatecznie ustalono 502 zgony. W kolejnych dniach odnajdywano jeszcze pojedynczych ocalałych, którzy przeżyli dzięki powstaniu pustych przestrzeni w zawalonych strukturach. Akcja ratunkowa była stopniowo wygaszana w następnych tygodniach. Ostatnią osobą uratowaną spod gruzów był 19-letni Park Seung-hyun, wydobyty po 17 dniach od katastrofy.

Ofiary W wyniku katastrofy zginęły 502 osoby, a 937 zostało rannych. Około 1500 osób było uwięzionych w budynku w momencie zawalenia.

+Liczba ofiar z podziałem na narodowośćNarodowośćLiczba ofiarKorea Południowa487Kanada3Południowa Afryka3Australia2Brazylia1Francja1Chiny1Japonia1Tajlandia1Tajwan1USA1RAZEM502

Dochodzenie Śledztwo wykazało, że katastrofa była skutkiem długotrwałych zaniedbań, nielegalnych zmian projektowych oraz braku nadzoru technicznego. Bezpośrednią przyczyną zawalenia była awaria konstrukcji płytowej w rejonie kolumny 5E.

Ustalono również przypadki korupcji wśród urzędników miejskich odpowiedzialnych za nadzór budowlany.

Odpowiedzialność karna Lee Joon został skazany za zaniedbanie i nieumyślne spowodowanie śmierci na karę 10,5 roku pozbawienia wolności, później skróconą do 7,5 roku. Jego syn, Lee Han-sang, został skazany na 7 lat więzienia za korupcję i nieumyślne spowodowanie śmierci.

Kilku urzędników dzielnicy Seocho skazano za przyjmowanie łapówek.

Odszkodowania W ramach ugód wypłacono odszkodowania w 3293 sprawach na łączną kwotę 375,8 miliarda wonów południowokoreańskich. Wypłaty zakończono w 2003 roku. W wyniku katastrofy Grupa Sampoong została rozwiązana.

Reakcja społeczna mały|Protesty Katastrofa wywołała masowe protesty społeczne i doprowadziła do zaostrzenia przepisów budowlanych oraz zwiększenia kontroli bezpieczeństwa w Korei Południowej.

Upamiętnienie mały|Pomnik upamiętniający ofiary Mieszkańcy okolicy miejsca katastrofy nie zgodzili się na budowę pomnika upamiętniającego ofiary twierdząc, że obniży to wartość dzielnicy, dlatego pomnik powstał w . Na miejscu dawnego domu towarowego powstał później luksusowy kompleks mieszkaniowy .

Do katastrofy nawiązano w filmach i serialach: (2019) (2017) (2021) (2017) Reply 1994 (2013) (2013) (2020)

Przypisy

Kategoria:Katastrofy w Korei Południowej Kategoria:Katastrofy w 1995