Lila „Leela” Vernon (z domu Genus, ur. 21 października 1950 w Punta Gorda, zm. 19 lutego 2017 w Belize City) – belizeńska piosenkarka, kompozytorka, tancerka oraz działaczka społeczna i kulturalna. Nazywana Queen of Brukdown oraz ambasadorką kultury kreolskiej. Założycielka grupy tanecznej Ebolites Dance Group, współzałożycielka i wiceprzewodnicząca National Kriol Council, a także autorka przekładu hymnu państwowego Belize na język kriol. Odznaczona Orderem Imperium Brytyjskiego (MBE oraz OBE) za zasługi na rzecz promocji muzyki i kultury Belize.
Życiorys Lila „Leela” Vernon (z domu Genus) urodziła się 21 października 1950 roku w Punta Gorda, w dystrykcie Toledo w Belize. Była potomkinią afrykańskich niewolników i Majów, jej matka miała korzenie jamajskie, a w żyłach jej ojca płynęła majańska krew. Jej prababka od strony ojca, Jemima Hariniah Hause, była niewolnicą przywiezioną z Sierra Leone, która uzyskała wolność i wyszła za mąż za Kreola. Vernon wychowała się w Punta Gorda, gdzie od najmłodszych lat była związana z kulturą kreolską.
Kariera muzyczna i artystyczna Zyskała przydomek Queen of (od tradycyjnego stylu muzycznego Belize), wykonując jego odmianę „Buru”, wywodzącą się z południowej części kraju, znanej wśród społeczności zamieszkujących dolinę rzeki Monkey River. W 1987 roku założyła grupę taneczną Ebolites Dance Group, która skupiała młodych ludzi, ucząc ich tańca i muzyki w celu zachowania dziedzictwa kulturowego.
Najsłynniejszym utworem Lily Vernon jest piosenka Ah Waahn Noa Hoo Seh Kriol Noh Ga No Kolcha! (zapisywana też jako Ah Wah know who seh Kriol Nuh Gat no Culcha), wydana w 2001 roku. Utwór ten stał się nieformalnym hymnem społeczności kreolskiej w Belize, będąc odpowiedzią na postrzeganie tej grupy jako pozbawionej własnej, unikatowej tożsamości w porównaniu do Garifuna czy Majów. Inne popularne utwory to Welcome to Belize oraz Ding Ding Wala. Występowała na scenach międzynarodowych, m.in. w Nowym Jorku i Veracruz.
Działalność społeczna i aktywizm Leela Vernon była promotorką kultury kreolskiej. Była współzałożycielką i wiceprzewodniczącą National Kriol Council (Narodowej Rady Kreolskiej). Wraz z córką, Juliette Vernon Austin, założyła pierwszy oddział tej organizacji w Punta Gorda.
Jej aktywizm koncentrował się na podnoszeniu świadomości na temat historii i języka krioulo. Vernon przetłumaczyła hymn narodowy Belize (Land of the Free) na język krioulo, co było symbolicznym aktem włączenia tego języka do oficjalnego dyskursu narodowego. Współpracowała przy tworzeniu słownika tego języka oraz przy przekładzie Biblii. Uważała, że „sercem kraju jest jego kultura” i dążyła do tego, aby młodzież kreolska była dumna ze swoich korzeni.
Odznaczenia i wyróżnienia Za swoje zasługi dla kultury Belize otrzymała liczne nagrody:
1994 – została uhonorowana tytułem Członka Orderu Imperium Brytyjskiego (MBE) po występie dla królowej Elżbiety II podczas jej wizyty w Punta Gorda. 2004 – tytuł Brokdong Artist of the Year przyznany przez Institute of Creative Arts. 2007 – odznaczona tytułem Oficera Orderu Imperium Brytyjskiego (OBE) za promocję muzyki i kultury kreolskiej. 2011 – nagroda Woman of Culture Award przyznana przez National Institute of Culture and History (NICH). 2016 – wyróżniona tytułem Bohatera Narodowego (National Hero) przez NICH.
Śmierć Vernon zmarła 19 lutego 2017 roku w wieku 66 lat w szpitalu Karl Heusner Memorial Hospital w Belize City. Przyczyną śmierci było nagłe zatrzymanie akcji serca, będące powikłaniem przewlekłej niewydolności nerek, z powodu której była hospitalizowana na oddziale intensywnej terapii. Jej śmierć wywołała falę hołdów ze strony rządu Belize, instytucji kultury oraz artystów, którzy zorganizowali koncert ku jej pamięci.
Przypisy
Kategoria:Belizeńczycy Kategoria:Urodzeni w 1950 Kategoria:Zmarli w 2017