Ulica Zofii Stryjeńskiej – kłodzka ulica położona w północnej części Wyspy Piasek, w centrum miasta. Jej początki sięgają czasów średniowiecza. Współcześnie rozpoczyna ona swój bieg od skrzyżowania w kształcie litery „T” pod kątem 90° z ulicą Jana Matejki, biegnąc prostopadle w kierunku północnym. Następnie delikatnym łukiem skierowanym ku wschodowi prowadzi wzdłuż Młynówki, aby po przekroczeniu zastawki nad tym kanałem, skierować się jeszcze bardziej na wschód do Nysa Kłodzkiej. Ostatni fragment ulicy prowadzi równolegle wzdłuż tej rzeki, kończąc jej bieg przed młynem zbożowymKłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 3, PPWK, Wrocław – Warszawa 1999.. Jej patronką jest Zofia Stryjeńska (1891–1976) – malarka i graficzka, co wpisuje się w nazewnictwo wielu ulic znajdujących się na Wyspie Piasek, noszących imiona polskich malarzy, po zakończeniu II wojny światowej i objęcia Kłodzka przez polską administracjęI. Klimaszewska, Zasłużony człowiek morza i Kłodzko, [w: „IX Almanach Ziemi Kłodzkiej”, wyd. Oficyna Wydawnicza Brama, Kłodzko 2017, s. 58–65.] [on-line] [dostęp 2020-03-22]..
Przebieg i ruch uliczny Ulica Zofii Stryjeńskiej położona jest w północnej części Wyspy Piasek, na terenie historycznego przedmieścia o tej samej nazwie, w obrębie katastralnym CentrumInteraktywny plan Kłodzka dostępny na stronie Urzędu Miasta Kłodzka. [on-line] [dostęp 2026-01-17]..
Rozpoczyna ona swój bieg od środkowej części ulicy Jana Matejki, w którym ta załamuje się i prowadzi dalej w kierunku wschodnim. Ulica Stryjeńskiej początkowo biegnie prostopadle w stronę ulicy Wodnej, z którą łączy się na wysokości 45 metra. Następnie delikatnym łukiem skierowanym ku wschodowi, prowadzi wzdłuż Młynówki, aby po przekroczeniu zastawki nad tym kanałem, skierować się jeszcze bardziej na wschód do Nysa Kłodzkiej. Ostatni fragment ulicy prowadzi równolegle wzdłuż tej rzeki, kończąc jej bieg przed młynem zbożowym. Ponadto w północnym odcinku ulicy znajduje się parking oraz mała promenada spacerowa z ławkami biegnąca wzdłuż Młynówki.
Historia Obszar dzisiejszej ulicy Zofii Stryjeńskiej przed okresem średniowiecza stanowiły lasy okalające ówczesne Kłodzko wraz z jego przedmieściamiK. Bartkiewicz, Dzieje ziemi kłodzkiej w wiekach średnich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1977, s. 38.. Sytuacja ta zmieniła się wraz z rozwojem miasta i sprowadzeniem do niego między 1247 a 1250 rokiem zakonu franciszkanów przez księcia wrocławskiego Władysława PiastowiczaA. Dudek, Franciszkanie w Kłodzku, Wydawnictwo Świętego Antoniego, Wrocław 2002, s. 10.. Zajęli oni obszar położony w środkowej części Wyspy Piasek, z powodu braku wolnego miejsca w obrębie murów miejskichK Marcinek, W Prorok Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, Fundacja Rozwoju Miasta i Ziemi Kłodzkiej „Actus”, s. 8.. Wraz z pojawieniem się zakonników w tym miejscu, zaczęli się osiedlać tu nowi przybysze, dając początek nowemu przedmieściuKłodzko. Śląsk w zabytkach sztuki, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1970, s. 38.. Obszar ten zaczął się szybko rozwijać ludnościowo przez kolejne sto latK. Bartkiewicz, Dzieje ziemi kłodzkiej w wiekach średnich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1977, s. 83.W. Dziewulski, Studia Kłodzkie, t. 3, [w:] „Roczniki Ziemi Kłodzkiej”, Kłodzko 1958, s. 66..
thumb|left|Widok z lotu ptaka na Kłodzko z 1737 r. autorstwa F. Wernera. We wschodniej części widoczna ul. Młyńska (obecnie Stryjeńskiej) Intensywny rozwój Przedmieścia Piasek doprowadził do wytyczenia na tym obszarze nowych ulic na przełomie XIV i XV wieku. W ten sposób powstał Zaułek Młyński (niem. Mühlgasse), który łączył ulicę Końską (współcześnie ul. Matejki) z ulicą Wodną poprzez most na Młynówce. Dalej ulica kierowała się poprzez drewnianą kładkę na Wyspę Monet (niem. Münzinsel)Nazwa Wyspa Monet (niem. Münzinsel) wyszła z użycia w okresie dwudziestolecia międzywojennego, a definitywnie po 1945 roku. Współcześnie obszar ten stanowi północną część Wyspy Piasek w Kłodzku., biegnąc ówcześnie wzdłuż Młynówki. Na wyspie tej zlokalizowano kompleks Młyna Dolnego, który dodatkowo pełnił rolę przepompowni wody dla miastaKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998, s. 59.. Zabudowę ulicy (zaułku) Młyńskiej stanowiły drewniane domy, w większości parteroweK. Bartkiewicz, Dzieje ziemi kłodzkiej w wiekach średnich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1977, s. 83..
W okresie wojen husyckich (1419–1436) miało miejsce oblężenia Kłodzka w marcu 1428 roku, w trakcie którego dokonano całkowitego spalenia zabudowań ulicy MłyńskiejKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998, s. 49.. Po ich ustaniu nastąpiła powolna odbudowa zabudowań w tym rejonie, która dodatkowo utrudniana była przez kolejne powodzie, mające miejsce w 1454T. Broniewski, Kłodzko. Śląsk w zabytkach sztuki, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1970, s. 19., 1464 i 1475 rokuK. Bartkiewicz, Dzieje ziemi kłodzkiej w wiekach średnich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1977, s. 176..
+ Nazwy ulicy na przestrzeni dziejów Lata Nazwa XIV w. – 1945 Mühlgasse od 1945 r. ul. Zofii Stryjeńskiej Podczas wojny trzydziestoletniej (1630–1648) domy położone przy ulicy Młyńskiej uległy ponownemu spaleniu, po czym zostały odbudowaneT. Broniewski, Kłodzko. Śląsk w zabytkach sztuki, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1970, s. 22–24.. Istotne zmiany przyniosła druga połowa XVIII wieku. Powstały wtedy pierwsze murowane domy o charakterze dworków. Przy ulicy Młyńskiej założono także w tym czasie browarKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998. s. 107..
Wraz z wprowadzeniem w 1808 roku w Prusach ustawy o miastachA. i A. Galasowie, Dzieje Śląska w datach, Rzeka, Wrocław 2001, s. 173. ulica Młyńska oficjalnie znalazła się w granicach miasta. Mimo to wciąż obowiązywały ograniczenia budowlane, co związane było z tym, iż Kłodzko miało status miasta-twierdzySłownik geografii turystycznej Sudetów, t. 15 – Kotlina Kłodzka. Rów Górnej Nysy, pod red. M. Staffy, I-BiS, Wrocław 1994.s. 203.. Ograniczenia te zostały zniesione w 1877 roku przez władze państwoweK Marcinek, W Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, Fundacja Rozwoju Miasta i Ziemi Kłodzkiej „Actus”, s. 12.. Południowo-wschodnie parcele na ulicy Młyńskiej należały do wojska, stąd też wybudowano tu w dziewiętnastym stuleciu pralnię, budynki gospodarcze i latrynęObiekty militarne na obszarze Kłodzka. Plan Kłodzka z 1900–1906, Źródło: „Situations-Pläne der Grösseren Garnison-Städte im Bezirk des VI Armee-Corps Brehmer & Minuth”; dostępne w zbiorach Archiwum Państwowe we Wrocławiu – Oddział w Kamieńcu-Ząbkowickim; Sygnatura akt: 82/329/0/-/10. [on-line] [dostęp 2026-01-17].. W 2 połowie XIX wieku ulica Młyńska otrzymała nawierzchnię z kostki brukowej. Z kolei po uruchomieniu w Kłodzku gazowni miejskiej w 1864 roku, zamontowano na niej oświetlanie w postaci latarni gazowychKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998, s. 106..
thumb|left|Widok na północną część ul. Stryjeńskiej w Kłodzku – początek lat 20. XX w. Na przełomie sierpnia i września 1938 roku ulica Młyńska, podobnie jak pozostałe ulice położone na Piasku, została nawiedzona przez powódź. Wyrządziła ona olbrzymie straty, a poziom wody sięgał w budynkach do wysokości 2 metrówKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998, s. 128..
Po przejęciu Kłodzka przez władze polskie w 1945 roku po zakończeniu II wojny światowejHistoria Śląska, pod red. M. Czaplińskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2002, s. 438. ulicy nadano oficjalną nazwę Zofii StryjeńskiejSpis ulic Kłodzka sprzed 1945 i ich współczesne nazwy w serwisie „Dawne Kłodzko” [on-line] [dostęp 2025-01-16].. Nadanie tej nazwy zaproponował przebywający w Kłodzku w tym czasie Andrzej Ropelewski, historyk rybołówstwa morskiego. Zauroczony był on tą częścią miasta, ze względu na jej położenie geograficzne, jak i nietuzinkową architekturę, wkomponowaną w ten obszar miasta, stąd wybór malarzy na patronów ulicyA. Ropelewski, Pionierskie lato, Warszawa 1972, s. 6..
thumb|left|Ul. Stryjeńskiej podczas powodzi w 1938 r. (widok os strony ul. Wodnej) Przez kolejne dwa lata miało miejsce wysiedlenie dotychczasowych, niemieckich mieszkańców ulicy (do 1947 roku)A. Herzig, M. Ruchniewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej, Oficyna Wydawnicza Atut i DOBU-Verlag, Wrocław–Hamburg 2006, s. 398–401. oraz przekazywaniem znajdujących się tu mieszkań w ręce PolakówA. Hrzig, M. Ruchniewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej, Oficyna Wydawnicza Atut i DOBU-Verlag, Wrocław–Hamburg 2006, s. 392.. Znajdujące się na parterach lokale handlowe i gastronomiczne zgodnie z obowiązującą polityką władz centralnych zostały znacjonalizowane i przejęte przez państwoKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998, s. 143, 149–150..
W drugiej połowie lat 70. XX wieku dokonano korekty przebiegu ulicy, w jej północnym biegu. Przesunięto wtedy jezdnię bardziej w kierunku wschodnim wzdłuż Nysy Kłodzkiej, zaś w miejscu starej drogi założono promenadę nad Młynówką. Dodatkowo ulicę i chodniki dla pieszych pokryto asfaltemRadziecki plan Kłodzka z 1983 roku dostępny w serwisie „polska.org” Widoczny na nim nowy przebieg ulicy Stryjeńskiej w porównaniu do planów z lat 1896–1960. [on-line] p [dostęp 2026-01-17]..
Zdecydowanie najważniejszym wydarzeniem w dziejach współczesnej ulicy Zofii Stryjeńskiej była „powódź tysiąclecia”, jaka nawiedziła Kłodzko z 7 na 8 lipca 1997 roku. Była to najwyższa odnotowana katastrofa tego typu, jaka w ciągu stuleci nawiedziła miasto. Fala osiągnęła kulminacyjny stan – 8,71 m ponad zwykły stan rzeki. Żywioł dokonał sporych zniszczeń na ulicy. Jego konsekwencją było zburzenie kilku domów w tym rejonie, które nie nadawały się już do dalszej eksploatacji, ze względu na zły stan techniczny. Dodatkowo po tym kataklizmie zdecydowana większość mieszkańców nie wróciła do swoich domów, osiedlając się w innych częściach miastaB. Bogusławska, Requiem dla miasta. Powódź w Kłodzku 1997, [w:] Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Muzeum Ziemi Kłodzkiej, Kłodzko 1998, s. 241–245..
thumb|Najstarszy zachowany do dzisiaj obiekt przy ul. Stryjeńskiej – dom nr 15 z XV w. Przez kolejne lata władze miejskie próbowały ożywić teren ulicy. Przy wsparciu funduszy europejskich wymieniono nawierzchnię ulicy zastępując asfalt historyczną kostką brukową. Na początku XXI wieku rozpoczęła się rewitalizacja tego obszaru. Wyremontowano kilka elewacji budynków. Pomimo tych przedsięwzięć budynki położone po prawej stronie ulicy (nieparzyste numery), w jej południowo-wschodniej części wciąż nie doczekały się remontu, zostając zabezpieczone jako trwałe ruiny grożące zawaleniemProgramy rewitalizacji dzielnicy staromiejskiej i Wyspy Piasek w Kłodzku na lata 2000–2010 oraz Gminny Program Rewitalizacji na lata 2010–2020, dostępne w Wydziale Strategii i Rozwoju Miasta Urzędu Miejskiego w Kłodzku..
We wrześniu 2024 roku miała miejsce porównywalna powódź do tej mającej miejsce w 1997 roku. Wyrządziła ona straty w infrastrukturze ulicy. Woda zalała większość budynków do pierwszego piętra. Dzięki pracy lokalnych mieszkańców, jak i wsparciu ze strony wolontariuszy oraz Wojsk Obrony Terytorialnej udało się w niedługim czasie uporządkować ulicęW. Kulig, Tak powódź zmieniła Kłodzko. Zobacz zdjęcia przed i po kataklizmie, artykuł w serwisie „wroclaw.eska.pl” z dnia 23 września 2024 r. [on-line] [dostęp 2026-01-16].A. Dobkiewicz, Zniszczone przez powódź Kłodzko wyłoniło się spod wody. „Nie wziąłem nawet skarpetek, nie mam już gdzie wracać”, artykuł w serwisie „walbrzych.wyborcza.pl” z 16 września 2024 r. [on-line] [dostęp 2026-01-16]..
Obiekty Istniejące thumb|Dawna pralnia wojskowa przy ul. Stryjeńskiej 1