Szaamir Sultanum Szaamirian (, ; ur. 1723 w Isfahanie, zm. 17 lipca 1797 w Madrasie) – ormiański działacz społeczny i oświeceniowy oraz pisarz, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli indyjskich Ormian obok Iosifa Emina i Mowsesa Bagramiana.
Biografia Shahamir Shahamirian urodził się w 1723 roku w Nowej Dżulfie, ormiańskiej dzielnicy Isfahanu w Iranie. W latach 40. XVIII wieku wyjechał do Madrasu w Indiach, aby dołączyć do swojego ojca, Sultana Davida, w mieście, które było już wówczas ważnym ośrodkiem diaspory ormiańskiej. Po odziedziczeniu majątku po stryju stał się najzamożniejszym Ormianinem w Madrasie.
Jednym z najbliższych współpracowników Shahamiriana oraz istotnym źródłem inspiracji intelektualnej był Movses Baghramian. Shahamir Shahamirian, jego syn Hakob, Movses Baghramian, Mikayel Khojajanian oraz inni Ormianie działający w Madrasie utworzyli środowisko znane jako grupa madraska ormiańskich intelektualistów. W latach 1771–1772 założyli oni w Madrasie drukarnię. Publikacje tej grupy były pierwszymi dziełami w języku ormiańskim, które wyraźnie artykułowały idee europejskiego oświecenia. Jednym z pierwszych utworów wydanych przez madrasową drukarnię był Nor tetrak vor kochi hordorak („Nowa broszura zwana Napomnieniem”), autorstwa Hakoba Shahamiriana (lub – według części badaczy – Movsesa Baghramiana). Tekst ten propagował nowatorskie idee demokracji konstytucyjnej. Dzieło to przedstawiało polityczne, a nie religijne, wyjaśnienie nieszczęść narodu ormiańskiego oraz utraty ormiańskiej państwowości, wzywając Ormian do zbrojnego oporu przeciwko panowaniu osmańskiemu i perskiemu. Shahamir Shahamirian jest obecnie najbardziej znany jako autor traktatu Girk anvanyal Vorogayt Parats (orm. Գիրք անուանեալ Որոգայթ Փառաց, „Księga zwana Sideł chwały”), w którym przedstawił koncepcję społecznego, politycznego i gospodarczego ustroju przyszłego, niepodległego państwa ormiańskiego. Zaproponowana w tym dziele konstytucja zakładała ustrój republiki parlamentarnej z konstytucyjnie zagwarantowanymi prawami i obowiązkami obywateli oraz rozdziałem Kościoła od państwa.
Twórczość Autor pracy (, ). Praca ta stanowiła projekt nowej konstytucji Armenii. W tym dziele Szaamirian głosił zasady suwerenności ludu, powszechności wyborów i wolności słowa. Nowa konstytucja wymagała rozdziału Kościoła od państwa, zniesienia przywilejów stanowych i poddaństwa.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Działacze społeczni Kategoria:Ormiańscy pisarze Kategoria:Ludzie urodzeni w Isfahanie Kategoria:Urodzeni w 1723 Kategoria:Zmarli w 1797