Piotr Stanisław Załuski ps. Stanisław Oleś (ur. 1 stycznia 1945 w Lublinie) – polski pisarz, dziennikarz, reżyser, scenarzysta i producent filmów dokumentalnych, wykładowca akademicki.
Życiorys Maturę uzyskał w 1962 w III Liceum Ogólnokształcącym im. Adama Mickiewicza we Wrocławiu. Studia z zakresu filologii polskiej ukończył w 1969 na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1978 ukończył Wyższe Studium Zawodowe Realizacji Telewizyjnych Programów Dziennikarskich przy PWSFTViT w Łodzi.
W 1962–1974 jako aktor, dramaturg i kierownik literacki współtworzył we Wrocławiu studencki Teatr Kalambur. Zajmował się piosenką kabaretową. Od 1967 pracował w Radiu Wrocław w Studiu 202, a także jako dziennikarz i realizator filmów dokumentalnych we wrocławskiej telewizji. Od października 1980 przewodniczył Krajowej Komisji Koordynacyjnej Pracowników Radia i Telewizji „Solidarność”. Był uczestnikiem inicjatyw „Solidarności” na rzecz odnowy w polskich mediach oraz uspołecznienia środków masowego przekazu.
Został internowany 13 grudnia 1981 i więziony we Wrocławiu, a następnie w Ośrodku Odosobnienia w Grodkowie. Po zwolnieniu 2 czerwca 1982 przebywał na wymuszonej emigracji w Niemczech. W okresie 1982–1994 pracował jako dziennikarz i kierownik działu kulturalnego w Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa w Monachium. Prowadził audycje poświęcone przeglądowi prasy podziemnej, także „Radiową książkę miesiąca” i rozmowy z polskimi pisarzami. Jak sam ocenił, były to jego „najlepsze zawodowe lata”. Publikował teksty w polskich pismach emigracyjnych. Zajmował się także tematyką olimpijską.
Do Polski wrócił w 1995. Założył we Wrocławiu firmę produkcji filmowej – Kombinat Artystyczny „Parnas”. Był inicjatorem i szefem projektu „Jan Paweł II wśród nas i dla nas” opartym na filmach amatorskich. W latach 1998–2007 prowadził zajęcia dydaktyczne z wiedzy filmowo-telewizyjnej w Katedrze Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego. W okresie 2005–2006 kierował Regionalną Agencją Producencką TVP Wrocław. W 2005 został wybrany członkiem Komisji Etyki TVP. Od 2007 zajmuje się głównie twórczością literacką. Publikuje teksty z zakresu krytyki artystycznej.
W okresie 1996–2018 prowadził zajęcia w Podyplomowym Studium Dyscypliny Plastyczne w Architekturze w Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. W 2012 był wykładowcą na Wakacyjnej Akademii Reportażu im. Ryszarda Kapuścińskiego. Zajmował się sprawami związkowymi. Był sygnatariuszem listu naukowców i twórców kultury popierającego kandydaturę Andrzeja Dudy w wyborach prezydenckich w Polsce w 2015.
Używał pseudonimu „Stanisław Oleś”. Był przyjacielem Ryszarda Kapuścińskiego i Jacka Kaczmarskiego. W opinii reżysera Wojciecha Raweckiego Piotr Załuski jest jedną z jego „arcyważnych postaci w działalności zawodowej”.
Twórczość filmowa Dni przedostatnie, dni następne (2007) Ośmiornica walcząca (2007) Herbert. Fresk w kościele (2005–2006) Katyń. Zbrodnia i wielkie kłamstwo (scenariusz, 2005) Pył drogi (2002) Mój Paryż – Ewa i Grzegorz Jakubowscy (2001) Trzy wieki (2001) Czyż nie dobija się konia? (scenariusz, 2000) Druga Arka Noego (o Ryszardzie Kapuścińskim, dwa odcinki, cz.1 Stąd świat cały, 2000) Wciąż inny dom... Opowieść o Starym Doktorze (2000) Cny język Polaków (8-odcinkowy cykl, 1999) Akta W – cykl (od 1998) Trzeba w życiu coś robić (o samolocie „Kukułka”, 1998) Peregrynacja polska (1997) Wędrówki śródziemnomorskie (3-częściowy cykl,1997) Miniatury włoskie (12-odcinkowy cykl, 1996) Vinci (1995) Ogród barbarzyńcy (5-odcinkowy cykl: cz. I Poeta doctus, cz. II U Dorów, cz. III Il Duomo, cz. IV Siena, cz. V Piero della Francesca, 1994–2000) Cienie minionego czasu (cz.1 Doktor z Jaworowa, cz. 2 Sprawa profesora Weigla, 1994) Inter arma... (o teatrze polskich jeńców w obozie w Murnau, 1994) Tam właśnie byłem (monografie przygód reporterskich polskich dziennikarzy, od 1971) Lawina (1968)
Twórczość literacka Źródło: Wykaz publikacji książkowych, worldcat.org
Nagrody i wyróżnienia Nagroda Radia Wrocław Kultura za książkę Natchnieni albo kroniki czasów romantycznych (2018) Nagroda Dziennikarska im. redaktora Tadeusza Szweda Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich RP, Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (SDP) i Syndykatu Dziennikarzy Polskich roku 2005 (2006) Nagroda w konkursie I Programu TVP za cykl audycji telewizyjnych poświęconych XXV rocznicy powstania „Solidarności” (2005) Nagroda Fundacji im. Stefana Batorego za film Stąd świat cały o Ryszardzie Kapuścińskim na VII Ogólnopolskim Niezależnym Przeglądzie Form Dokumentalnych Nurt 2001 w Kielcach (2001)
Inne informacje Jest żonaty z Lesławą, lekarką, którą poślubił w 1982, podczas internowania w Grodkowie.
Przypisy
Linki zewnętrzne Piotr Załuski, [w:] katalog Biblioteki Narodowej [dostęp 2024-09-20] Piotr Załuski – filmografia, [w:] FilmPolski.pl [dostęp 2024-09-20]
Kategoria:Urodzeni w 1945 Kategoria:Ludzie urodzeni w Lublinie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Absolwenci Liceum Ogólnokształcącego nr III im. Adama Mickiewicza we Wrocławiu Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy reżyserzy telewizyjni Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Autorzy słuchowisk Polskiego Radia Kategoria:Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1981–1982 Kategoria:Polscy scenarzyści filmowi Kategoria:Polscy prozaicy XXI wieku Kategoria:Członkowie władz krajowych Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Polscy reportażyści Kategoria:Pracownicy sekcji polskiej Radia Wolna Europa