Robert Moffat Losey (ur. 27 maja 1908 w Andrew w stanie Iowa, zm. 21 kwietnia 1940 w ) – amerykański meteorolog wojskowy, uważany za pierwszą amerykańską ofiarę II wojny światowej. Pełniąc funkcję attaché wojskowego w Norwegii, próbował dokończyć ewakuację amerykańskiej placówki dyplomatycznej do Szwecji i zginął 21 kwietnia 1940 roku podczas niemieckiego bombardowania.

Życiorys Urodził się 27 maja 1908 roku w Andrew w stanie Iowa. Jego rodzicami byli duchowny prezbiteriański Leon A. Losey i jego żona Nellie Moore Losey. Rodzina przeniosła się do Terry w stanie Montana, gdzie pastor Losey posługiwał w Pierwszym Kościele Prezbiteriańskim. Gdy Robert miał 15 lat, jego ojciec zmarł 8 lipca 1923 roku na ostre zapalenie wyrostka robaczkowego i został pochowany na cmentarzu w Terry. Kilka miesięcy później Robert i jego matka Nellie przeprowadzili się do New Jersey, jej rodzinnego stanu. Tam Robert ukończył liceum w Trenton w 1924 roku. Został powołany do Akademii Wojskowej Stanów Zjednoczonych w West Point w stanie Nowy Jork w 1925 roku. Po ukończeniu szkoły w 1929 roku, będąc jednym z pierwszych 100 członków klasy West Point, otrzymał stopień podporucznika w artylerii polowej, ale rok później został przeniesiony do Korpusu Lotniczego.. 11 października 1930 roku otrzymał skrzydła w Szkole Lotniczej Korpusu Lotniczego w San Antonio w Teksasie. Następnie uzyskał dwa tytuły magistra w California Institute of Technology, służąc jako meteorolog w Kalifornii. Profesorowie określali go jako „być może najbystrzejszego studenta”, jaki kiedykolwiek uczęszczał do tej szkoły.

10 kwietnia 1933 roku poślubił Kathryn Leonę Gault „Kay” Banta z Kalifornii.

Od sierpnia 1937 do stycznia 1940 roku pełnił służbę w Waszyngtonie w Biurze Szkolenia i Operacji w ramach Biura Dowódcy Korpusu Powietrznego, gen. mjr. Henry’ego H. Arnolda. Tam pełnił funkcję szefa sekcji meteorologicznej i był uważany za „najwybitniejszego eksperta meteorologii lotniczej w armii”.

thumb|Stacja Dombås i tunele kolejowe, w których schroniła się grupa Amerykanów W lutym 1940 roku rozpoczął pracę jako asystent lotniczy attaché wojskowego w ambasadzie Stanów Zjednoczonych w Finlandii. Doniesienia prasowe wskazywały, że jego misją było relacjonowanie rozwoju sytuacji powietrznej w wojnie radziecko-fińskiej (gdzie surowe warunki zimowe stwarzały wyjątkową okazję do obserwacji współzależności meteorologii i działań lotnictwa wojskowego). Gdy niemieckie siły zbrojne rozpoczęły kampanię norweską, Losey został skierowany najpierw do Szwecji, a następnie do Norwegii. Po przybyciu do Norwegii natychmiast zaangażował się w ewakuację amerykańskiego poselstwa w bezpieczne miejsce za szwedzką granicę. Poselstwo amerykańskie zostało podzielone na dwie grupy. Pierwsza, w skład której wchodzili Losey i amerykańska dyplomatka , bezpiecznie dotarła do Szwecji, ale straciła kontakt z drugą grupą. Losey zgłosił się na ochotnika do powrotu do Norwegii w poszukiwaniu pozostałych członków amerykańskiego poselstwa.

Według Harriman, Losey odwiódł ją od towarzyszenia mu i jej szoferowi w akcji ratunkowej, ostrzegając, że „może zostać zbombardowana” i że „Niemcy ostrzeliwują drogi”. Jak Harriman później wspominała w swojej książce Mission to the North, Losey powiedział jej: „Z pewnością nie chcę zginąć, ale twoja śmierć byłaby poważniejsza, ponieważ mogłaby wpędzić nasz kraj w różnego rodzaju kłopoty, ale z attaché wojskowym [tak nie będzie]”. Wskutek jego próśb Harriman pozostała w Szwecji.

W poszukiwaniu zaginionych Amerykanów, Losey i szofer przejechali przez Dombås, strategiczne skrzyżowanie kolejowe, tuż przed rozpoczęciem bombardowania Luftwaffe. Obaj szukali schronienia w tunelu kolejowym wraz z innymi cywilami, ale gdy już w nim byli, Losey stanął, aby móc obserwować bombardowanie. Gdy bomba spadła w pobliżu wejścia do tunelu, jej odłamek przebił serce Loseya, zabijając go na miejscu. Oprócz Loseya, w wyniku eksplozji bomby zginęło pięciu Norwegów, a 18 zostało rannych.

Kilka dni później dowódca Luftwaffe, feldmarszałek Hermann Göring, wysłał do gen. mjr. Arnolda wiadomość z wyrazami żalu w związku ze śmiercią Loseya.

Pamięć thumb|Pomnik Loseya w Dombås Prochy Loseya spoczywają obok szczątków jego matki na cmentarzu w West Point.

Mieszkańcy Dombås wznieśli w 1987 roku pomnik ku czci Loseya z następującą inskrypcją: „Pamięci kapitana Roberta Loseya, żołnierza USAAC, poległego w akcji pod Dombås 21 kwietnia. Pierwszego amerykańskiego żołnierza, który oddał życie za ojczyznę podczas II wojny światowej. Także ku pamięci wielu amerykańskich wojskowych, którzy stracili życie w Norwegii w czasie walk o wyzwolenie kraju”.

W 1940 roku Amerykański Instytut Aeronautyki i Astronautyki ustanowił Nagrodę im. Roberta M. Loseya. To wyróżnienie, znane od 1975 roku jako Nagroda Nauk Atmosferycznych im. Loseya, przyznawane jest w uznaniu wybitnego wkładu w nauki atmosferyczne, w odniesieniu do rozwoju aeronautyki i astronautyki.

W 1941 roku Korpus Lotniczy Armii USA utworzył lotnisko wojskowe Losey na wschód od Ponce w Portoryko, niedaleko południowego wybrzeża wyspy. Lotnisko Losey stało się znane jako Camp Losey, gdy zostało przekazane wojskom lądowym armii w 1944 roku, później jednak bardziej przylgnęła do niego nazwa Fort Allen, gdy zostało przekazane Karaibskiej Agencji Łączności Armii w 1959 roku.

Przypisy

Kategoria:Absolwenci Akademii Wojskowej Stanów Zjednoczonych w West Point Kategoria:Absolwenci California Institute of Technology Kategoria:Attachés wojskowi Kategoria:Amerykańscy oficerowie Kategoria:Amerykańscy meteorolodzy Kategoria:Ofiary II wojny światowej Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Zmarli w 1940