thumb Drobnołuszczak brązowoczarny, łuskowiec chłopięcy (Pluteus ephebeus (Fr.) Gillet) – gatunek grzybów należący do rodziny łuskowcowatych (Pluteaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pluteus, Pluteaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1818 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus ephebeus. W 1876 r. Claude-Casimir Gillet przeniósł go do rodzaju Pluteus. Pozostałe synonimy: Hyporrhodius ephebeus (Fr.) Henn. 1898 Pluteus murinus Bres. 905 Pluteus lepiotoides A. Pearson 1952 Pluteus pearsonii P.D. Orton 1960 Alina Skirgiełło w 1999 r. nadała mu polską nazwę łuskowiec chłopięcy, Władysław Wojewoda w 2003 r. zmienił ją na drobnołuszczak brązowoczarny.
Morfologia Kapelusz Średnica 5,5–9 cm, początkowo wypukły, potem płasko rozpostarty z niskim garbkiem. Powierzchnia brązowa do brązowoszarej, na szczycie z łuseczkami, przy brzegu z promieniście ułożonymi włókienkami na białym tle. Blaszki Dość mięsiste, dość gęste, wolne, nieznacznie wybrzuszone, o stosunkowo równej szerokości do 7 mm, początkowo białawoszare, potem różowe do brązowaworóżowych. Ostrza gładkie, kosmkowate lub frędzlowate. Występują blaszeczki. Trzon Wysokość 4,5–9,5 cm, grubość 0,4–0,8 cm, walcowaty, przy podstawie nieco poszerzony, lekko podłużnie bruzdkowany, w zależności od wieku pełny, watowaty lub pusty. Powierzchnia srebrzystobiała do szarej, pokryta białawymi włókienkami, zwłaszcza u podstawy. Miąższ Średniej grubości, białawy, o nieokreślonym zapachu i nieprzyjemnym, ściągającym smaku. Cechy mikroskopowe Zarodniki 5,5–8,5 × 4,5–7 μm, elipsoidalne do szerokoelipsoidalnych, czasami prawie kuliste. Cheilocystydy liczne, 25–75(–90) × 7–35(–40) μm, różnokształtne; maczugowate, szerokobutelkowate lub workowate, na szczycie z główką lub długim wyrostkiem, bezbarwne lub z jasnobrązowym pigmentem. Pleurocystydy 40–90(–120) x 14–32(–45) μm, różnokształtne; wrzecionowate, szerokostożkowate lub butelkowate, bezbarwne i cienkościenne. Włókienka na szczycie kapelusza zbudowane z cylindrycznych lub wrzecionowatych elementów o średnicy 50–240 μm i długości do 40 μm. Włókienka na trzonie węższe, 5–10 μm i zawierające brązowy pigment. Gatunki podobne Drobnołuszczak brązowoczarny może być pomylony z rzadkim w Europie drobnułuszczakiem kosmatym (Pluteus hispidulus). Gatunki te różnią się jednak wielkością oraz pleurocystydami, których u drobnołuszczaka kosmatego praktycznie brak.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Środkowej i Południowej, Europie i Azji. W Polsce kilka stanowisk w 2003 r. przytoczył W. Wojewoda, w późniejszych latach podano nowe, liczne stanowiska. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną. Na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski ma status gatunku rzadkiego – potencjalnie zagrożonego z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych.
Saprotrof występujący w lasach liściastych i iglastych na próchniejącym drewnie i na trocinach. Owocniki zazwyczaj od lipca do października. Zazwyczaj rośnie na drewnie zagrzebanym w ziemi, rzadziej na drewnie.
Przypisy
Kategoria:Łuskowcowate Kategoria:Mykobiota Polski