Kinezjofobia (łac. kinesiophobia, z gr. κίνησις kinesis - ruch oraz φόβος phobos - strach) - lęk przed wykonywaniem konkretnego ruchu, aktywności fizycznej lub określonych czynności ruchowych. Lęk może mieć charakter ogólny lub dotyczyć konkretnej części ciała lub sfery aktywności człowieka. Kinezjofobia – trauma ruchu. Czy tak różna od zwykłej traumy?
Przyczyny Najczęściej rozwija się jako reakcja na negatywne doświadczenia somatyczne, takie jak przebyty uraz, zabieg operacyjny lub epizod silnego bólu (np. wielokrotna rwa kulszowa, zwichnięcie barku, rekonstrukcja więzadeł). Psychika pacjenta koduje dany wzorzec ruchowy jako bezpośrednie zagrożenie, co wywołuje lęk przed ponownym zranieniem lub nawrotem dolegliwości. Zjawisko to wykazuje bliskie pokrewieństwo z zespołem stresu pourazowego (PTSD).Kinesiophobia and Fear Avoidance in Older Adults: A Systematic Review on Constructs and Related Measures
Podatność i grupy ryzyka Czynnikami zwiększającymi ryzyko wystąpienia traumy ruchu są: wzmożona podatność pacjenta na choroby układu ruchu, cechy osobowościowe (wysoka wrażliwość, tendencja do nadmiernego skupiania się na problemie zdrowotnym lub katastrofizowania), współistnienie innych fobii i zaburzeń psychicznych (np. hipochondria), historia wielokrotnych urazów w tym samym obszarze ciała, niepełny proces rehabilitacji - zakończenie leczenia wyłącznie na poziomie terapii manualnej, bez odtworzenia prawidłowych kompensacji pourazowych i bez wypracowania tolerancji na obciążenie dynamiczne.
Konsekwencje unikanie lub całkowita rezygnacja z aktywności fizycznej, zwiększenie dolegliwości bólowych, zanik (atrofia) mięśni i osłabienie stabilizacji stawów, ograniczenie ruchomości, zrosty pourazowe i pooperacyjne, pogłębienie dysfunkcji układu ruchu, osłabienie układu kostnego i krwionośnego, depresja, nadwaga.Fear of Reinjury (Kinesiophobia) and Persistent Knee Symptoms Are Common Factors for Lack of Return to Sport After Anterior Cruciate Ligament Reconstruction
Terapia i leczenie Leczenie kinezjofobii wymaga podejścia interdyscyplinarnego i zależy od podłoża lęku: Fizjoterapia: Skupia się na eliminacji dysfunkcji, torowaniu prawidłowego ruchu oraz stopniowej ekspozycji na ruch związany z lękiem w kontrolowanych warunkach treningu medycznego (budowanie tolerancji obciążenia tkanek). Psychoterapia i psychiatria: Stosowana w celu modyfikacji przekonań i przełamania psychicznej blokady przed ruchem lub powrotem do aktywności (np. sportowej). W ciężkich przypadkach leczenie behawioralne łączone jest z farmakoterapią. Ortopedia: Jeśli kinezjofobia ma charakter wtórny i wynika z rzeczywistego, mechanicznego uszkodzenia struktury anatomicznej (np. niestabilności spowodowanej brakiem więzadła), leczenie operacyjne jest warunkiem koniecznym do ustąpienia fobii. Pozostałe dziedziny medycyny: W przypadku kinezjofobii na tle zaburzeń kostnych (osteoporoza), zaburzeń równowagi lub zaburzeń ogólnoustrojowych potrzeba konsultacji lekarskich może się rozszerzać o szerokie spektrum specjalistów medycyny.
Błędne koło kinezjofobii Lęk przed ponownym urazem prowadzi do unikania aktywności fizycznej, co skutkuje osłabieniem aparatu ruchu, obniżeniem progu bólu, a w konsekwencji - paradoksalnym nasileniem dolegliwości przy próbie podjęcia ponownego obciążenia tkanki. Błędne koło kinezjofobii jest częstą konsekwencją zbyt szybkiego wprowadzania obciążeń lub niewystarczającej diagnostyki pacjenta. Zobacz też Fobia Trauma
Kategoria:Fobie Kategoria:Fizjoterapia
Przypisy