Zaroślak maskowy (Atlapetes personatus) – gatunek małego ptaka z rodziny pasówek (Passerellidae). Występuje w północnej części Ameryki Południowej. Jest uznawany za gatunek najmniejszej troski.
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał niemiecki ornitolog Jean Cabanis w 1849 roku w książce Reisen in Britisch-Guiana in den Jahren 1840-1844 : nebst einer Fauna und Flora Guiana's nach Vorlagen von Johannes Müller, Ehrenberg, Erichson, Klotzsch, Troschel, Cabanis und Andern. Autor nadał gatunkowi nazwę Arremon personatus, a jako miejsce typowe podał Roraima w Gujanie Brytyjskiej. Obecnie gatunek zaliczany jest do rodzaju Atlapetes.
Wyróżnia się sześć podgatunków Atlapetes personatus: A. p. personatus (Cabanis, 1849) – zaroślak maskowy A. p. colaris Chapman, 1939 A. p. duidae Chapman, 1929 – zaroślak rdzawopierśny A. p. parui Phelps, W.H. & Phelps, W.H. Jr., 1950 A. p. paraquensis Phelps, W.H. & Phelps, W.H. Jr., 1946 – zaroślak rdzawogardły A. p. jugularis Phelps, W.H. & Phelps, W.H. Jr., 1955.
Etymologia Atlapetes: połączenie słowa Atlas z petēs „lotnik”, petomai „latać”. personatus: „zamaskowany”, od łac. persona „maska”.
Morfologia Nieduży ptak ze średniej wielkości, grubym u nasady, czarnym dziobem. Szczęka i żuchwa są lekko zakrzywione. Podgatunek nominatywny A. p. personatus: tęczówki w kolorze średniego brązu. Nogi czarnobrązowe. Górna część głowy z policzkami, kark i boki szyi oraz podbródek rude. Gardło jasnożółte, wyraźnie widoczne na tle cynamonoworudych policzków. Górne części ciała i pokrywy skrzydeł szare z oliwkowym odcieniem. Sterówki podobne, ale nieco bardziej czarne. Pierś i brzuch żółte. Boki, pokrywy podogonowe i kuper ciemnooliwkowe. Młode osobniki są podobne do dorosłych, ale nieco bardziej brązowe od góry, z brązowoszarą głową, cynamonoworude ubarwienie głowy zaczyna pojawiać się u nich w nieregularnych plamach, które wraz z dorastaniem rozszerzają się na całą głowę. Brak dymorfizmu płciowego. Długość ciała z ogonem 17–18 cm. Samce są nieco cięższe od samic i ważą 33,8 ± 2,2 g (samice 31,6 ± 1,84 g).
Zasięg występowania Zaroślak maskowy występuje w regionie Pantepui, znajdującym się w południowej Wenezueli (stany Amazonas i Bolívar), oraz w sąsiadujących z nim obszarach północnej Brazylii i Gujany. Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 299 tys. km².
Poszczególne podgatunki zamieszkują: A. p. personatus – Roraima i sąsiednie tepui (południowo-wschodnia Wenezuela), także Ayanganna (zachodnia Gujana) A. p. collaris – Auyán-tepui (południowo-wschodnia Wenezuela) A. p. duidae – Cerro Duida i Cerro Guaiquinima (południowa Wenezuela) A. p. parui – Cerro Parú (południowa Wenezuela) A. p. paraquensis – Cerro Paraque i Cerro Yavi (południowa Wenezuela) A. p. jugularis – Cerro de la Neblina (południowa Wenezuela i przyległy obszar północnej Brazylii).
Ekologia i zachowanie Zaroślak maskowy jest gatunkiem występującym na ograniczonym obszarze zajmowanym przez góry stołowe – tepui. Zasiedla obrzeża wilgotnego lasu górskiego, podszyt gęstego wilgotnego lasu górskiego oraz obrzeża gęstego lasu wtórnego, zdominowanego przez rośliny z rodzaju Melastoma, szczególnie na glebach piaszczystych. Na obszarze Cerro de la Neblina często występuje w bambusach lub w ich pobliżu. Występuje na wysokościach od 1000 do 2500 m n.p.m. Długość pokolenia szacowana jest na 3,8 roku.
Pożywienie Nie ma wielu informacji o diecie i sposobie żywienia tego gatunku. Prawdopodobnie zjada on mieszankę owadów i nasion, a skład diety zmienia się sezonowo. Zawartość czterech przebadanych żołądków składała się wyłącznie z drobnych nasion, a sześć kolejnych przebadanych żołądków zawierało wyłącznie szczątki owadów, pozostałe 3 przebadane żołądki zawierały mieszankę owadów, w tym drobnych chrząszczy, i nasion. Zaroślak maskowy żeruje zazwyczaj w parach lub prawdopodobnie w grupach rodzinnych składających się z trzech lub czterech osobników; czasami jest również obserwowany w stadach mieszanych.
Rozmnażanie Nie ma wielu informacji o gniazdowaniu, rozmnażaniu i wychowywaniu piskląt. Wiadomo jedynie, że dorosłe ptaki z powiększonymi gonadami obserwowano zimą (tj. od stycznia do marca), ptaki z plamą lęgową stwierdzano pod koniec listopada i na początku grudnia, a osobniki młodociane widywano od końca listopada do połowy lutego.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN zaroślak maskowy klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, ). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptaki te opisywane są jako dość pospolite. BirdLife International uznaje obecny trend liczebności populacji za stabilny, ale zauważa, że w przyszłości populacja gatunku będzie się zmniejszać ze względu na wylesianie.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Fauna Wenezueli Kategoria:Fauna Brazylii Kategoria:Fauna Gujany Kategoria:Pasówki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1849 roku Kategoria:Taksony opisane przez Jeana Cabanisa