mały|Ileostomia zaopatrzona w jednoczęściowy worek stomijnySprzęt stomijny (ang. ostomy pouching system, ostomy appliance), potocznie także worek stomijny – grupa wyrobów medycznych stosowanych do zbierania treści jelitowej lub moczu wydostających się przez stomię, czyli chirurgicznie wytworzone połączenie narządu wewnętrznego ze skórą. W węższym znaczeniu terminem tym określa się system worka stomijnego, złożony z worka i bariery skórnej, natomiast w szerszym obejmuje również elementy pomocnicze służące do uszczelniania, ochrony skóry i mocowania sprzętu. Worki stomijne są używane przede wszystkim u osób z kolostomią, ileostomią lub urostomią. alt=Przymocowany worek urostomijny|mały|Przymocowany worek urostomijny Ponieważ wydalanie przez stomię odbywa się niezależnie od woli pacjenta, otwór stomijny wymaga zabezpieczenia sprzętem, który gromadzi wydzielinę i ogranicza jej kontakt ze skórą wokół stomii. Dobór worka i elementów pomocniczych zależy między innymi od rodzaju stomii, konsystencji i ilości wydzieliny, kształtu brzucha, stanu skóry, trybu życia oraz preferencji osoby używającej sprzętu.

Znaczenie kliniczne i społeczne System worka stomijnego jest elementem opieki nad osobą ze stomią i może ułatwiać codzienne funkcjonowanie oraz powrót do aktywności po operacji. Adaptacja do życia ze stomią może wymagać edukacji, wsparcia pielęgniarskiego oraz, u części osób, wsparcia psychologicznego lub społecznego. Budowa i działanie Typowy system stomijny składa się z worka oraz bariery skórnej, nazywanej także płytką, przylepcem, kołnierzem lub flanszą. Bariera przykleja się do skóry wokół stomii i tworzy uszczelnienie, a worek gromadzi treść jelitową lub mocz. Otwór w płytce powinien być dopasowany do wielkości i kształtu stomii, aby ograniczać podciekanie i podrażnianie skóry przez treść jelitową lub mocz.

Do sprzętu stomijnego zalicza się również akcesoria używane w celu poprawy szczelności, ochrony skóry lub ułatwienia mocowania systemu. Należą do nich między innymi pierścienie i pasty uszczelniające, paski lub pasy stomijne, środki do ochrony skóry, pudry stosowane przy wilgotnej skórze wokół stomii oraz preparaty ułatwiające usuwanie przylepca. Nie wszystkie elementy pomocnicze są potrzebne każdej osobie ze stomią; ich zastosowanie zależy od problemów ze szczelnością, kształtu powierzchni brzucha i stanu skóry. alt=Worek do ileostomii zamykany u dołu.|mały|Worek do ileostomii zamykany u dołu Współczesne worki stomijne są projektowane tak, aby ograniczać przeciekanie i zapach. Część worków ma zamknięcie umożliwiające opróżnianie bez zdejmowania całego sprzętu, a część jest przeznaczona do zdjęcia i wyrzucenia po napełnieniu.

Zastosowanie Worki stomijne stosuje się po zabiegach, w których wytworzono zastępczą drogę odprowadzania treści jelitowej lub moczu. W przypadku stomii jelitowej może to dotyczyć chorób nowotworowych, chorób zapalnych jelit, urazów lub sytuacji, w których potrzebne jest czasowe odciążenie dalszego odcinka przewodu pokarmowego. Przy urostomii worek służy do zbierania moczu odprowadzanego poza organizm przez chirurgicznie utworzone ujście.

Ilość i konsystencja wydzieliny zależą od rodzaju stomii. Przy ileostomii treść jelitowa jest zwykle bardziej płynna lub papkowata, ponieważ nie przechodzi przez jelito grube; może też działać drażniąco na skórę. Przy kolostomii treść bywa bardziej uformowana, zależnie od położenia stomii w obrębie jelita grubego.

Rodzaje Podstawowy podział obejmuje systemy jednoczęściowe i dwuczęściowe. W systemie jednoczęściowym worek i część doskórna są połączone w jedną całość, dlatego podczas wymiany usuwa się cały sprzęt. W systemie dwuczęściowym płytka bazowa pozostaje przyklejona do skóry, a wymieniany jest sam worek, który mocuje się do płytki mechanicznie albo za pomocą przylepca. alt=Płytka - widok od strony klejowej|mały|Płytka bazowa z worka dwuczęściowego - widok od strony doskórnej Worki stosowane przy kolostomii i ileostomii mogą być otwarte, czyli opróżniane przez zamykany koniec, albo zamknięte, przeznaczone zwykle do zdjęcia po napełnieniu. Worki urostomijne mają ujście umożliwiające opróżnianie go z moczu. Przy większej ilości płynnej treści jelitowej stosuje się także worki o zwiększonej pojemności lub z szerszym odpływem.

Dobór i pielęgnacja Pacjenci po wyłonieniu stomii są zwykle szkoleni przez w zakresie opróżniania, wymiany i pielęgnacji worka oraz skóry wokół stomii. Celem prawidłowo dobranego systemu jest ochrona skóry, szczelne gromadzenie treści jelitowej lub moczu oraz utrzymanie sprzętu przez odpowiedni czas bez podciekania.

Częstotliwość wymiany sprzętu zależy od rodzaju stomii, rodzaju worka, diety, ilości wydzieliny, stanu skóry i szczelności przylegania. W razie podciekania, pieczenia, świądu, zaczerwienienia lub innych zmian skóry zaleca się konsultację z pielęgniarką stomijną albo lekarzem. Do podstawowych zasad pielęgnacji należy utrzymywanie skóry wokół stomii w czystości, dokładne osuszanie jej przed przyklejeniem sprzętu i unikanie preparatów drażniących.

Historia Wynalezienie i rozwój worków stomijnych były związane z poszukiwaniem rozwiązań, które umożliwiałyby bezpieczne gromadzenie treści jelitowej, ograniczały przeciekanie i zapach oraz zmniejszały ryzyko podrażnienia skóry wokół stomii. W przeglądzie dotyczącym ewolucji konstrukcji worków stomijnych opisano przejście od mniej wygodnych rozwiązań do jednorazowych systemów opartych na materiałach polimerowych, barierach skórnych i elementach ograniczających przeciekanie oraz zapach.

Współczesny przylepny worek stomijny jest wiązany z pomysłem duńskiej pielęgniarki , która w 1954 roku szukała sposobu pomocy siostrze po operacji wyłonienia stomii. Na podstawie jej pomysłu i opracowali przylepny worek stomijny, który stał się początkiem działalności przedsiębiorstwa .

Przypisy

Kategoria:Przyrządy i narzędzia medyczne Kategoria:Stomia