Areuse – rzeka w Szwajcarii, główny ciek wodny kantonu Neuchâtel. Długość 31 km. Cały bieg na terenie Jury, w dystryktach Val-de-Travers i Boudry.
Początek daje rzece źródło typu wokluzyjskiego na wysokości 799 m n.p.m. w miejscowości La Doux w gminie Saint-Sulpice. Wody pochodzą z doliny Brévine (Lac des Taillères) i wschodniej części synkliny Verrières. Uchodzi do jeziora Neuchâtel na granicy gmin Boudry i Cortaillod, na wysokości 431 m n.p.m. Powierzchnia dorzecza wynosi 405 km².
Od średniowiecza wody Areuse były wykorzystywane do połowu ryb. Zakaz żeglugi na całej długości cieku wprowadzono w 1943 r. w związku z wykorzystaniem wód do celów komunalnych: rzeka dostarcza wodę pitną dla 70% mieszkańców kantonu Neuchâtel, w tym poprzez ujęcia w Champ-du-Moulin (dla miasta Neuchâtel, od 1887), Moyats (dla miasta i gminy La Chaux-de-Fonds) i w Treymont (dla miasta i gminy Boudry).
Energia wód Areuse była od dawna wykorzystywana przez różnorodne zakłady i warsztaty sytuowane wzdłuż jej biegu. Były to głównie młyny zbożowe (najstarszy notowany już w 1337 r.), tartaki (najstarszy działający od 1513 r.), papiernie (od 1677 r.), a także kuźnice, olejarnie, folusze, farbiarnie. W Champ-du-Moulin działał młyn prochowy (1722), w Noiraigue walcownia (1858) i cementownia (1861), w Saint-Sulpice fabryka masy drzewnej (1884). Od XVIII w. w dolnym biegu rzeki i wzdłuż sztucznych kanałów u jej ujścia, w Boudry i Cortaillod, działały wymagające dużych ilości wody fabryczki drukowanych tkanin bawełnianych (zwanych tu indiennes). Z czasem pomiędzy Noiraigue i Boudry powstało 6 niewielkich elektrowni wodnych.
Wzdłuż doliny Areuse, na odcinku od jej źródła po Pont des Clées (Boudry), biegnie międzynarodowa linia kolejowa z francuskiego Frasne przez Col des Verrières do Neuchâtel. Poprowadzona została wzdłuż lewego brzegu rzeki, na wysokości od 30 do 160 m ponad jej nurtem, z wykorzystaniem szeregu tuneli. W Travers dołącza do niej, biegnąca również od położonego u źródeł Areuse Saint-Sulpice, lokalna linia kolejowa, poprowadzona znacznie niżej, prawym brzegiem rzeki. Na odcinku od Rochefort po Saint-Sulpice, również w większości lewym brzegiem rzeki, powyżej wspomnianej linii kolejowej, biegnie droga nr 10 z Neuchâtel do granicy szwajcarsko-francuskiej w Les Verrières.
Pomiędzy miejscowościami Noiraigue i Boudry (przy różnicy wysokości wynoszącej 270 metrów), na terenie objętym rezerwatem przyrody Creux du Van et Gorges de l’Areuse, rzeka tworzy głęboki wąwóz zwany Gorges de l'Areuse. Dzięki budowie sieci ścieżek i mostów oraz wytyczeniu szlaków turystycznych jest on dostępny już od 1875 r. i do dziś stanowi licznie odwiedzaną atrakcję turystyczną. Znakowane szlaki turystyczne, zarówno piesze jak i rowerowe, towarzyszą obecnie korytu rzeki prawie na całej jego długości od źródła po ujście do jeziora Neuchâtel.
W samej dolinie rzeki, poniżej dolnego wylotu Gorges de l’Areuse, jeszcze przed pierwszymi zabudowaniami osiedla Champ-du-Moulin, znajduje się pochodzący z 1722 r. dom, zwany Maison Rousseau. We wrześniu 1764 r. spędził w nim tydzień, na botanizowaniu wraz z przyjaciółmi, Jean-Jacques Rousseau. Obecnie w budynku mieści się samoobsługowe schronisko turystyczne dla grup, dysponujące 37 miejscami w salach wieloosobowych.
Przypisy Eric-André Klauser: "Areuse (rivière)", in: Dictionnaire historique de la Suisse (DHS), version de 1998 (article de l’ouvrage imprimé, remanié le 13.12.2002). En ligne: https://hls-dhs-dss.ch/fr/articles/045538/2002-12-13/, consulté le 30.06.2026
Kategoria:Rzeki w Szwajcarii