Edward Cynkutis (ur. 13 czerwca 1901 w Bachmaczu, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – podporucznik piechoty rezerwy Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Bartłomieja i Marii z Jastrzębskich urodzony 13 czerwca 1901 w Bachmaczu, w ówczesnym powiecie konotopskim guberni czernihowskiej. W czasie I wojny światowej był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej w Homlu. W 1920 w czasie wojny z bolszewikami walczył w szeregach 205 pułku piechoty.
W 1927 ukończył Wyższą Szkołę Handlową w Warszawie, a w 1929 szkolenie w batalionie podchorążych rezerwy piechoty nr 7 w Śremie. 16 maja 1930 prezydent RP mianował go podporucznikiem w rezerwie ze starszeństwem z 1 września 1929 i 377. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a minister spraw wojskowych wcielił do 71 pułku piechoty w Zambrowie. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Małkinia i posiadał przydział w rezerwie do 22 pułku piechoty w Siedlcach. Ćwiczenia rezerwy odbył w 71 i 22 pp oraz Centralnej Szkole Strzelniczej w Toruniu. Później został przydzielony w rezerwie do 41 pułku piechoty w Suwałkach. Pracował jako urzędnik w Starostwie Powiatowym w Suwałkach. Przed II wojną światową mieszkał w Sokołowie Podlaskim. We wrześniu 1939 wziął udział w obronie Lwowa.
W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do sowieckiej niewoli i osadzono go w obozie jenieckim w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w w Charkowie na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na tzw. liście Gajdideja (poz. 3593).
Był żonaty z Ireną Płoszczańską (ok. 1907–1994), z którą miał syna Zbigniewa (1938–1987), aktora i reżysera. Żona została pochowana na cmentarzu parafii wojskowej pw. św. Jerzego na Dołach w Łodzi (kwatera B, rząd 6, miejsce 13). Jest to także grób symboliczny Edwarda Cynkutisa.
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień porucznikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości – 20 grudnia 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”
Upamiętnienie 11 maja 2011 w Sokołowie Podlaskim, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, delegacja Zespołu Szkół Specjalnych im. Jana Pawła II, posadziła – na Skwerze im. Najświętszej Marii Panny – Dąb Pamięci porucznika Edwarda Cynkutisa.
Jego nazwisko wyryto na Krzyżu Katyńskim w Krotoszynie.
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Szkoły Głównej Handlowej Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Bachmaczu Kategoria:Ludzie związani z Homlem Kategoria:Ludzie związani z Sokołowem Podlaskim Kategoria:Obrońcy Lwowa (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Oficerowie 41 Suwalskiego Pułku Piechoty Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Podporucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze Dywizji Ochotniczej (wojna polsko-bolszewicka)