Kościół Świętych Piotra i Pawła w Filzmoos (niem. Pfarr- und Wallfahrtskirche Filzmoos, także Pfarrkirche St. Peter und Paul) – katolicki kościół parafialny i sanktuarium w miejscowości Filzmoos, w kraju związkowym Salzburg, w Austrii. Świątynia należy do Kościoła łacińskiego, nosi wezwanie świętych Piotra i Pawła oraz podlega archidiecezji salzburskiej i dekanatowi Altenmarkt.

Kościół jest miejscem kultu późnogotyckiej figury Dzieciątka Jezus określanej jako Filzmooser Kindl. Związana z nią tradycja pielgrzymkowa należy do charakterystycznych elementów życia religijnego miejscowości.

Historia

Gotycki kościół w Filzmoos został po raz pierwszy wzmiankowany w 1453 roku. W 1474 roku świątynię konsekrował Bernhard von Kraiburg, biskup Chiemsee. W 1515 roku poświęcono przykościelny cmentarz, natomiast w 1546 roku ukończono zachodnią wieżę.

W 1679 roku Filzmoos uzyskało status wikariatu. Samodzielną parafię erygowano w 1858 roku.

Funkcja pielgrzymkowa kościoła rozwinęła się wokół kultu Filzmooser Kindl. Według miejscowej tradycji figura została odnaleziona przez pasterzy, a próby przeniesienia jej poza Filzmoos miały kończyć się jej powrotem do miejsca odnalezienia.

W latach 1959–1961 przeprowadzono gruntowną renowację i przekształcenie wnętrza. Figurę Dzieciątka Jezus umieszczono wówczas ponad ołtarzem głównym, w szklanej obudowie otoczonej złotą glorią zaprojektowaną przez Jakoba Adlharta.

Kolejne prace restauratorskie we wnętrzu świątyni przeprowadzono latem 2018 roku.

Architektura

Kościół jest późnogotycką budowlą jednonawową o zwartej bryle. Jego elewacje wzmacniają przypory, a od zachodu do korpusu przylega masywna wieża zwieńczona ostrosłupowym hełmem.

Podczas prac restauratorskich przy elewacjach odsłonięto i odtworzono barokową kolorystykę wieży. Odrębną barwą zaakcentowano obramienia otworów okiennych, portal i narożniki. Na południowej elewacji odkryto również malowany zegar słoneczny.

Wnętrze obejmuje trójprzęsłową nawę nakrytą płaskim drewnianym stropem belkowym. Zachowane fragmenty podpór wskazują, że w jednej z faz budowy mogło być planowane zastosowanie innego rodzaju przekrycia.

Pod stropem znajduje się ornamentalny fryz pochodzący z końca XVI wieku. Zachodnia część wnętrza mieści dwukondygnacyjną emporę wspartą na filarach, której górny poziom wykonano w 1888 roku.

W przyziemiu wieży znajduje się pomieszczenie pamięci poległych, urządzone w 1953 roku. Umieszczony w nim krucyfiks wykonał Jakob Adlhart, będący również autorem reliefów na drzwiach kościelnych, przedstawiających przypowieść o pannach roztropnych i nierozsądnych.

Wyposażenie

Do starszego wyposażenia należą figury świętych Piotra i Pawła wykonane w 1703 roku. Pierwotnie znajdowały się one w dawnym ołtarzu głównym.

Centralne miejsce we wnętrzu zajmuje figura Filzmooser Kindl, umieszczona ponad współczesnym ołtarzem głównym. Szklana obudowa figury oraz otaczająca ją złota gloria pochodzą z przebudowy wnętrza przeprowadzonej w latach 1959–1961.

Filzmooser Kindl

Filzmooser Kindl jest niewielką, polichromowaną figurą przedstawiającą stojące Dzieciątko Jezus. Prawa ręka postaci jest uniesiona w geście błogosławieństwa, przy dłoni znajduje się dzwoneczek, natomiast w lewej ręce figura trzyma kulę ziemską. Korona i kula są późniejszymi, barokowymi dodatkami.

Według legendy figurę odnaleźli dwaj pasterze, których do spróchniałego pnia doprowadził dźwięk niewielkiego dzwoneczka. Po zabraniu jej do Altenmarkt rzeźba miała zniknąć i zostać ponownie odnaleziona w Filzmoos. Opowieść tę interpretowano jako wyraz woli pozostania figury w miejscu jej znalezienia.

Figura jest ubierana w ozdobną szatę określaną jako Gnadenröckl. Jej kolor zmienia się stosownie do okresu roku liturgicznego.

Pielgrzymki

Sanktuarium ma przede wszystkim znaczenie lokalne i regionalne. Dawniej przybywały do niego procesje błagalne, z których część zanikła w XX wieku. Współcześnie organizowane są pielgrzymki parafialne, rodzinne i dekanalne, a także indywidualne pielgrzymki piesze.

Filzmoos jest jednym z etapów szlaku pielgrzymkowego Leonhardsweg, prowadzącego z Salzburga do sanktuarium św. Leonarda w Tamsweg.

Ochrona zabytków

Kościół jest objęty ochroną zabytkową w Austrii. W austriackiej ewidencji zabytków figuruje pod numerami Objekt-ID 23927 i HERIS-ID 27400.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona parafii i sanktuarium

Kategoria:Kościoły rzymskokatolickie w Austrii Kategoria:Sanktuaria chrześcijańskie Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła Kategoria:Architektura gotyku w Austrii Kategoria:Zabytki Austrii