Berłówka kulistogłowa (Queletia mirabilis Fr.) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Queletia, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy gatunek ten opisał Elias Fries w 1971 r. na ziemi we Francji. Brak synonimów. Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.
Morfologia Owocniki Główka o średnicy 3–4 cm, wysokości 1,5–2 cm, kulista lub prawie kulista. Perydium przeważnie brak, występuje tylko fragment w pobliżu podstawy. Złożone jest z błony o grubości 3–5 mm, o gładkiej, białawej powierzchni zewnętrznej i szorstkiej, nieregularnej, brązowej do ochrowej powierzchni wewnętrznej z licznymi resztkami włośni i zarodników. Gleba ochrowa, liczna, z nitkami białawej włośni. Główka pęka nieregularne na wierzchołku, nie tworząc żadnej struktury do wydostania się zarodników. Trzon 0,7–1,2 × 6–10 cm, cylindryczny, zakrzywiony, zanikający ku podstawie, nieskręcony, z silnie pofałdowaną powierzchnią i wyglądający na rozdarty, ochrowobrązowy, zdrewniały. Kolumelli brak. Cechy mikroskopowe Bazydiospory 4,9–7,8 × 4,4–6,8 μm, Qav = 1,1, kuliste do prawie kulistych, żółtoochrowe, bez ornamentacji, z wyraźnym wyrostki, silnie brodawkowate, z brodawkami zgrupowanymi w struktury stożkowe o średniej wysokości 1,3. Podstawki niewidoczne. Włośnie liczne, cylindryczne, skręcone, falisto-helikalne bez fibul, ochrowe, grubościenne, słabo rozgałęzione i rzadko podzielone, o średniej szerokości 7,1 μm.
Występowanie i siedlisko Występuje w niektórych krajach Europy i nielicznych miejscach w Ameryce Północnej. W Polsce podano tylko jedno stanowisko w 1924 r. Gatunek bardzo rzadki, W. Wojewoda proponował uznanie go za gatunek w Polsce wymarły.
Grzyb naziemny. W Polsce podano jego występowanie w sosnowym lesie.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pieczarkowate