Attilio Hortis (ur. 13 maja 1850 w Trieście, zm. 23 lutego 1926 tamże) – włoski historyk literatury, bibliotekarz i polityk. Zajmował się przede wszystkim twórczością Francesca Petrarki i Giovanniego Boccaccia oraz historią Triestu i Istrii. W latach 1873–1923 kierował biblioteką miejską w Trieście, noszącą później nazwę Biblioteca Civica Attilio Hortis. Był deputowanym do austriackiej Rady Państwa, a następnie senatorem Królestwa Włoch.
Życiorys Był synem prawnika i działacza włoskiego ruchu narodowego Arriga Hortisa oraz Elisabetty Romano. Początkowo uczęszczał do niemieckiego gimnazjum w Trieście, a od 1863 roku do utworzonego w mieście gimnazjum włoskiego. W 1866 roku wyjechał wraz z ojcem, który został usunięty z Triestu przez władze austriackie z powodu działalności politycznej. Po pobycie w Wiedniu, Bawarii i Szwajcarii rodzina zamieszkała w Królestwie Włoch.
Studiował prawo i literaturę na Uniwersytecie Padewskim, gdzie w 1871 roku uzyskał stopnie w obu dziedzinach. W następnym roku ukończył również studia prawnicze na Uniwersytecie w Grazu, co umożliwiało mu wykonywanie zawodu prawnika w austriackiej części monarchii habsburskiej. Po powrocie do Triestu zrezygnował jednak z praktyki adwokackiej, wybierając działalność bibliotekarską i naukową.
Działalność bibliotekarska W 1873 roku, po wygraniu konkursu, został dyrektorem biblioteki miejskiej w Trieście. Kierował nią przez około pięćdziesiąt lat, do 1923 roku. Rozwijał przede wszystkim zbiory dotyczące historii, piśmiennictwa i życia kulturalnego Triestu, Istrii oraz regionu adriatyckiego. Pod jego kierownictwem biblioteka pozyskiwała rękopisy, korespondencję, dokumenty archiwalne i księgozbiory prywatne.
W latach 1876–1887 redagował czasopismo historyczne „Archeografo Triestino”. Był również związany z triesteńskim towarzystwem naukowo-literackim Società di Minerva, którego został sekretarzem, a następnie prezesem. Po śmierci przekazał bibliotece miejskiej własny księgozbiór, liczący ponad 11 tys. woluminów, oraz rękopisy i materiały warsztatowe. W 1950 roku bibliotece nadano jego imię.
Działalność naukowa Hortis zajmował się włoską literaturą średniowieczną i humanistyczną. W 1874 roku opublikował opracowanie nieznanych pism Petrarki, a następnie prowadził badania nad recepcją autorów antycznych w dziełach Petrarki i Boccaccia. Jego główną pracą były wydane w 1879 roku Studi sulle opere latine del Boccaccio, poświęcone łacińskojęzycznej twórczości Boccaccia i jej źródłom.
Prowadził również badania nad historią Triestu i Istrii, średniowiecznymi rękopisami, lokalnymi instytucjami oraz działalnością historyków i uczonych związanych z regionem. W 1896 roku został członkiem korespondentem Accademia Nazionale dei Lincei, a w 1917 roku jej członkiem krajowym. Od 1906 roku należał także do Accademia della Crusca.
Działalność polityczna Hortis należał do włoskiego środowiska narodowego w Trieście, które dążyło do wzmocnienia pozycji języka i kultury włoskiej w austriackim kraju koronnym. W 1897 roku został wybrany deputowanym Triestu do Rady Państwa w Wiedniu. Mandat sprawował do 1906 roku. W parlamencie zabiegał między innymi o utworzenie włoskojęzycznego uniwersytetu w Trieście.
Po przyłączeniu Triestu do Włoch został w 1919 roku mianowany senatorem Królestwa Włoch. Od grudnia 1919 do kwietnia 1921 roku pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Senatu. Zasiadał w nim do śmierci w 1926 roku.
Wybrane publikacje Scritti inediti di Francesco Petrarca, 1874 M.T. Cicerone nelle opere del Petrarca e del Boccaccio, 1878 Studi sulle opere latine del Boccaccio, 1879 Gli antichi podestà di Trieste, 1895 Di Tomaso Diplovatazio e delle sue notizie sull’Istria, 1905 Di Pietro Kandler, 1912 Dante e la Venezia Giulia, 1918 Le riunioni degli scienziati italiani prima delle guerre dell’indipendenza: 1839–1847, 1922
Upamiętnienie W 1950 roku imię Hortisa otrzymały biblioteka miejska w Trieście oraz położony przed jej historyczną siedzibą Piazza Attilio Hortis. W ogrodzie na placu znajduje się jego popiersie wykonane przez triesteńskiego rzeźbiarza Giovanniego Mayera.
Przypisy
Kategoria:Włoscy historycy Kategoria:Włoscy bibliotekarze Kategoria:Włoscy politycy Kategoria:Włoscy senatorowie Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Padwie Kategoria:Ludzie urodzeni w Trieście Kategoria:Urodzeni w 1850 Kategoria:Zmarli w 1926