Valentin von Saebisch

Valentin von Saebisch mł. (ur. 13 sierpnia 1577, zm. 14 lipca 1657) – najwybitniejszy śląski architekt pierwszej połowy XVII wieku.

Biografia

Valentin von Saebisch wywodził się z wrocławskiego rodu patrycjuszowskiego. Od 1593 roku studiował sztukę fajerwerków i architekturę w Lipsku a w 1997 w Universität Altdorf oraz filozofię, prawo i nauki ścisła w Strasburgu. We Wrocławiu mieszkał od 1602 roku. Od 1612 roku Saebisch pracował we wrocławskim urzędzie ds. fortyfikacji wojskowych; z tego okresu pochodzą jego pierwsze, zachowane projekty fortyfikacyjne. W tym okresie projektował liczne zamki, pałace i kościoły – zarówno na Śląsku, jak i w Rzeczypospolitej Obojga Narodów – realizując zlecenia dla rodów magnackich związanych z dworem cesarskim w Pradze. W latach 1626-1631 był członkiem rady miasta Wrocławia, jednym z dwóch odpowiadających za nadzór nad budownictwem miejskim. Od 5 maja 1634 roku piastował dożywotnie stanowisko budowniczego fortyfikacji i inspektora arsenału. W kolejnych latach jego działalność skupiała się na roli fortyfikatora- projektanta oraz urzędnika odpowiedzialnego za obronność miasta. Zlecił napisanie pierwszego podręcznika-regulaminu "Festung Reglement", w którym m.in. określano jakie grupy zawodowe i którzy mieszkańcy Wrocławia mogą zostać wezwane do wykonania określonych usług przy budowie umocnień twierdzy, za jakie wynagrodzenie oraz kto mógł być zwolniony z takich prac

Projekty

Do dnia dzisiejszego zachowało się bardzo niewiele informacji na temat projektów Saebischa i jego aktywności. Spuścizna rysunkowa Valentina von Saebischa ma szczególną wartości jako materiał źródłowy do badań nad architekturą luterańską pierwszej połowy XVII wieku. Zbiór pism teoretycznych i rysunków Valentina odziedziczył jego syn i kontynuator, Albrecht (1610–1688). Po jego śmierci, wobec braku potomków, prace ojca zostały przekazane w spadku do kolekcji zbiorów i biblioteki Thomasa Rehdigera a następnie do biblioteki kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu. Obecnie zachowane dokumenty znajdują się w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu. Składają się z kart papieru in folio o wymiarach: 31 × 41,6 cm, z 42 projektowymi rysunkami architektonicznymi; zachowały się materiały dotyczące sztuki wojennej i architektury militarnej oraz rękopis R 939, zawierający zbiór rysunków projektowych architektury świeckiej i sakralnej. Wiele prac przypisywanych jego osobie identyfikowana jest na podstawie stylów, skąpych notatek lub pośrednich relacjach.

Do jego zachowanych dzieł należą m.in.: przebudowa wrocławskiego ratusza, rozbudowa fortyfikacji Wrocławia, budowa zamku Carolath wraz z kaplicą w dzisiejszym Siedlisku oraz kościoły w Krzepicach i Kłobucku (obie miejscowości położone w granicach ówczesnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów).

thumb|right|Portal boczny we wrocławskim Ratuszu - praca Saebischa z 1616 roku

Zachowane projekty architektoniczne

Z dużym prawdopodobieństwem Valentin von Saebisch był zaangażowany w przebudowę arsenału mikołajskiego. W 1629 roku, na podstawie jego projektów wykonano dziedziniec arsenału oraz dwupiętrowy, trójosiowy budynek bramny, scalający wschodnie skrzydło arsenału.

Najbardziej znaną i udokumentowaną pracą Saebischa jest realizowana w 1616 roku przebudowa zachodniej partii ratusza wrocławskiego. Przebudowa miała na celu stworzenia dwóch pomieszczeń w południowej części, dla reaktywowanych dwóch kompanii najemnych. Aby zrealizować cel, Saebisch zmodyfikował układ wnętrz, ale również dodał okazałe schody do wykusza w południowej elewacji oraz dodał liczne portale wewnętrzne jak i ten najbardziej okazały, nad wejściem do Ratusza od strony Targu Rybnego. Oryginale plany z tego okresu nie zachowały się ale zachowały się sześć reprodukcji, opublikowanych częściowo: plan parteru umieścił w 1913 roku Ludwig Burgemeister w swojej monografii obiektu Das Breslauer Rathaus a rzut pierwszego piętra umieścił Kurt Bimler w swoim przewodniku Das Breslauer Rathaus. Breslau 1941. Inne cztery rysunki (trzech portali oraz obramienia okiennego) zachowały się w dokumentacji konserwatorskiej remontu przeprowadzanego w dwudziestoleciu międzywojennym - obecnie w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu. Nie wszystkie projekty Saebischa zostały w pełni zrealizowane ale część z nich jest widoczna obecnie.

W 1617 lub 1619 roku Valentin von Saebisch zaprojektował bramę triumfalną stworzoną na cześć wjazdu do Wrocławia króla czeskiego Ferdynanda II Habsburga.

Po za Wrocławiem Saebisch wykonał projekty fortyfikacyjne z czasów wojny 30-letniej w Brzegu (w 1622 roku), Żmigrodzie (1626-1629), Sycowie (1628), Oławie (po 1634), Opolu (1644), Legnicy (ok,1646) oraz fortyfikacje w Bytomiu Odrzańskim (1604), projekt kaplicy zamku i fortyfikacji w Siedllisku (1612), projekt odbudowy zamku w Jelczu k. Oławy, projekty kościołów w Krzepicach i Kłobucku.

Prace i projekty przypisywane

Valentin von Saebisch był prawdopodobnie autorem niezrealizowanego projektu barokowej fasady kościoła pw. św. Piotra i św. Pawła, pochodzącego z 1618 roku. Zleceniem projektu mógł być arcyksiążę Karol Habsburg – biskup wrocławski, dla którego Saebisch tworzył projekty architektury rezydencjonalnej i rekreacyjnej. Być może był związany z projektami wrocławskich, podmiejskich kościołów luterańskich, w tym przebudowę kościoła pw. św. Urszuli i Jedenastu Tysięcy Dziewic ukończoną w 1613 roku. Jest wymieniany, obok ojca i braci, jako jeden ze współfundatorów tamtejszej ambony (w latach 90. XVI w.). Prawdopodobne jest, że ten projekt pomógł mu w realizacji innego projektu: odbudowy w 1648 roku kościoła św. Anny w Praczach Odrzańskich – miejscowości, która wówczas należała do wrocławskiego szpitala św. Trójcy a nad którym rada miejska roztaczała opiekę. Odbudowa tamtejszego kościoła podlegało wrocławskiej administracji a Saebisch pełniący już funkcję architekta miejskiego, musiał przynajmniej zaakceptować projekt; konstrukcja kościoła nosiła cechy podobne do projektu innej świątyni z 1619 roku.

W latach 1612 - 1620 Valentin von Saebisch, wykonał niezrealizowany projekt gmachu szkoły św. Marii Magdaleny we Wrocławiu. Jest autorem niezrealizowanego projektu przebudowy zamku GryfNiezrealizowany projekt przebudowy zamku Gryf autorstwa Valentina von Saebisch. W tym samym okresie prawdopodobnie wykonał projekt portalu do kaplicy Dumlosych przy kościele pw.św. Elżbiety.

Przypisy .

Bibliografia

Kategoria:Niemieccy architekci Kategoria:Ludzie związani z Wrocławiem (Królestwo Czech) Kategoria:Urodzeni w 1577 Kategoria:Zmarli w 1657