Stare zgredy (fr. Les Vieux Fourneaux) – francuska seria komiksowa autorstwa scenarzysty Wilfrida Lupano i rysownika Paula Cauueta, publikowana od 2014 przez wydawnictwo Dargaud. Jej bohaterami są trzej przyjaciele w podeszłym wieku – Antoine, Pierrot i Mimile – oraz Sophie, wnuczka Antoine'a. Seria łączy elementy komedii obyczajowej, satyry społecznej i opowieści przygodowej, podejmując między innymi temat starzenia się, przyjaźni, pamięci, nierówności społecznych, aktywizmu politycznego i ochrony środowiska.
Do 2024 ukazało się osiem tomów serii, a dziewiąty został zapowiedziany na listopad 2026. W Polsce serię publikuje od 2023 wydawnictwo Labrum. Fabuła Antoine Perron, Pierre "Pierrot" Mayou i Émile "Mimile" Carabignac są przyjaciółmi od dzieciństwa. Antoine jest emerytowanym robotnikiem i działaczem związkowym, Pierrot – mieszkającym w Paryżu anarchistą, a Mimile – byłym rugbystą i przedsiębiorcą. Mimo że przekroczyli siedemdziesiąty rok życia i przez wiele lat mieszkali z dala od siebie, pozostają związani wspólnymi wspomnieniami oraz doświadczeniami młodości.
Akcja pierwszego tomu rozpoczyna się podczas pogrzebu Lucette, żony Antoine'a. Po jej śmierci Antoine dowiaduje się, że kilkadziesiąt lat wcześniej miała romans z Armandem Garan-Servierem, właścicielem zakładu, w którym Antoine pracował. Wyrusza do Toskanii z zamiarem zemsty. Pierrot, Mimile i ciężarna wnuczka Antoine'a, Sophie, podążają za nim, próbując zapobiec tragedii.
Kolejne tomy rozwijają historie poszczególnych bohaterów i odsłaniają wydarzenia z ich przeszłości. Wątki współczesne przeplatają się z retrospekcjami dotyczącymi między innymi działalności anarchistycznej Pierrota, podróży Mimile'a, konfliktów pracowniczych Antoine'a oraz dzieciństwa i młodości całej trójki. Sophie prowadzi objazdowy teatr lalek, wychowuje córkę i stopniowo staje się równorzędną bohaterką serii.
Powstanie serii Lupano i Cauuet współpracowali wcześniej przy komiksowej serii fantastycznonaukowej L’Honneur des Tzarom. Pomysł na Stare zgredy rozwinął się z rozmów obu twórców o współczesnym społeczeństwie, przemianach politycznych i osobach starszych, które nie odpowiadały utrwalonym w kulturze popularnej wyobrażeniom o biernej i wycofanej starości. Cauuet podkreślał, że seria nie miała być opowieścią „o starości” lecz taką, w której główni bohaterowie są starzy. Lupano tworzył scenariusze jako połączenie komedii charakterów, historii przygodowej i komentarza społecznego. Cauuet opracował postacie w stylistyce realistyczno-karykaturalnej. Tomy +TomWydanie polskieWydanie oryginalne1Ci, którzy jeszcze żyją (2023)Ceux qui restent (2014)2Bonnie i Pierrot (2023)Bonny et Pierrot (2014)3Ten, który zawsze przyjeżdża (2024)Celui qui part (2015)4Na ratunek dziewicy (2026)La Magicienne (2017)5Bons pour l'asile (2018)6L'Oreille bouchée (2020)7Chauds comme le climat (2022)8Graines de voyous (2024)
Odbiór Francuscy krytycy zwracali uwagę, że seria odwraca stereotypowy obraz starości, przedstawiając seniorów jako bohaterów pełnych energii, sprawczości i politycznego zaangażowania. Jednocześnie komiks podejmuje aktualne problemy społeczne bez rezygnacji z lekkiego tonu narracji. Morgan Di Salvia z serwisu ActuaBD określił pierwszy tom jako sprawnie skonstruowaną komedię społeczną, podkreślając jakość dialogów, tempo narracji oraz różnorodność charakterów bohaterów. Recenzenci serwisu 9e Art zwracali uwagę, że komiks unika protekcjonalnego przedstawiania starości, a ograniczenia fizyczne postaci nie odbierają im indywidualności ani sprawczości. W podobnie przychylnym tonie utrzymana jest recenzja pierwszego tomu zamieszczona w polskim serwisie Czas na Komiks.
Seria została wyróżniona we Francji m.in. nagrodą bibliotek komiksowych (Prix des libraires de bande dessinée) w 2014 i nagrodą publiczności na Międzynarodowym Festiwalu Komiksu w Angoulême (Prix du public Cultura au Festival d'Angoulême) w 2015. Osiągnęła też znaczny sukces komercyjny. We wrześniu 2015 Dargaud poinformował o sprzedaży 300 000 egzemplarzy, a w styczniu 2016 – ponad 500 000 egzemplarzy trzech pierwszych tomów. W 2018 sprzedaż czterech pierwszych albumów przekroczyła 1,2 miliona egzemplarzy.
Seria poboczna Od 2016 nakładem wydawnictwa Dargaud ukazuje się seria poboczna Starych zgredów zatytułowana Le Loup en slip (niewydana po polsku), stworzona przez Lupano, Mayanę Itoïz i Cauueta. Głównym bohaterem jest tytułowy wilk w slipkach z teatru kukiełkowego, który w Starych zgredach prowadzi Sophie, wnuczka Antoine'a. Seria, skierowana do młodszych odbiorców, korzysta z charakterystycznego dla Starych zgredów połączenia humoru z refleksją nad współczesnymi problemami społecznymi. Poszczególne tomy podejmują w baśniowej konwencji takie zagadnienia, jak strach, manipulacja, konsumpcjonizm, solidarność czy akceptacja różnorodności.
Adaptacje filmowe Powstały dwie filmowe adaptacje serii w reżyserii Christophe'a Duthurona: Les Vieux Fourneaux (2018), w Polsce wyświetlana pod tytułem Starzy durnie, i jej kontynuacja, Les Vieux Fourneaux 2: Bons pour l'asile (2022), która nie miała polskiej dystrybucji).
Przypisy
Kategoria:Francuskie komiksy Kategoria:Komiksy humorystyczne Kategoria:Komiksy przygodowe Kategoria:Komiksy zekranizowane