Zenon Szczepaniak (ur. 5 marca 1934 w Krotoszynie, zm. 28 sierpnia 2019) – polski inżynier górniczy, naukowiec, nauczyciel akademicki Politechniki Śląskiej.
Życiorys Urodził się w rodzinie robotniczej. Szkołę podstawową ukończył w Gaworzycach k. Głogowa. Po ukończeniu z wyróżnieniem Liceum Ogólnokształcącego w Szprotawie, w 1953 r. rozpoczął studia w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Katowicach. Po zaliczeniu pierwszego roku studiów w 1954 r. przeniósł się na Wydział Górniczy Politechniki Śląskiej w GliwicachJan Urbańczyk, Prof. dr hab. inż. Zenon Szczepaniak - sylwetka profesora i jego osiągnięcia Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Górnictwo, z. 261 = Nr 1650, Gliwice 2004, s. 81–85 [dostęp 2026-07-21]., uzyskując w 1960 r. stopień naukowy magistra inżyniera górnictwa o specjalizacji w zakresie eksploatacji złóż, robót kamiennych, głębienia szybów i obudowy wyrobisk górniczych.
Po ukończeniu studiów podjął pracę zawodową na macierzystej uczelni, początkowo jako asystent, a następnie starszy asystent w Katedrze Budownictwa Podziemnego Kopalń na Wydziale Górniczym. W 1966 r. uzyskał stopień doktora nauk technicznych za pracę pt. Stan naprężeń w sklepieniach obudów murowych wyrobisk korytarzowych (promotor: prof. n. dr inż. Jerzy Rabsztyn) i otrzymał awans na stanowisko adiunkta, a od 1968 r. – docenta etatowego. Uchwałą Rady Wydziału Górniczego w 1982 r. uzyskał stopień doktora habilitowanego na podstawie rozprawy pt. Odporność segmentowej obudowy żelbetowej oraz jej wpływ na stateczność wyrobisk udostępniających na dużych głębokościach. Tytuł naukowy profesora w zakresie „górnictwo, geomechanika i budownictwo podziemne” otrzymał w 1986 r.
Prowadził zajęcia dydaktyczne na studiach dziennych, wieczorowych, podyplomowych i ze słuchaczami studiów doktoranckich. W latach 1961–1963 brał udział w zorganizowaniu i założeniu Koła Wychowanków przy Wydziale Górniczym Politechniki Śląskiej, pracując następnie w jego zarządzie. Doprowadził też do utworzenia przy Wydziale Górniczym Politechniki Śląskiej koła SITG i pełnił w nim funkcje sekretarza oraz zastępcy przewodniczącego Zarządu i skarbnika. W latach 1970–1990 opiekował się Studenckim Kołem Naukowym, działającym przy Instytucie Projektowania Budowy Kopalń i Ochrony Powierzchni. Jest promotorem 6 prac doktorskich, a także recenzji prac doktorskich – w tym również realizowanych w GIG i na AGH oraz recenzji wniosków do CKK na tytuł profesora.
Na Wydziale Górnictwa i Geologii pełnił m.in. funkcje: zastępcy dyrektora ds. nauczania i wychowania Instytutu Projektowania, Budowy Kopalń i Ochrony Powierzchni (1972–1991), kierownika Katedry Geomechaniki, Budownictwa Podziemnego i Ochrony Powierzchni (1995–2000), zastępcy kierownika Katedry (2000–2004). W 2004 r. przeszedł na emeryturę.
W latach 1972–1985 pracował w Uczelnianej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Politechniki Śląskiej, w której pełnił funkcję przewodniczącego i zastępcy przewodniczącego tej Komisji. Od 1986 r. był członkiem Uczelnianej Komisji Dyscyplinarnej dla Pracowników Politechniki Śląskiej, a w latach 1990–1993 zastępcą przewodniczącego tej Komisji.
Jest autorem lub współautorem ponad 150 publikacji naukowych, 56 opublikowanych referatów wygłoszonych na konferencjach i sympozjach krajowych oraz międzynarodowych i współautorem dwóch książek z dziedziny górnictwa, współautorem i autorem dwóch monografii, a także autorem jednej części drugiego tomu Poradnika Górnika. Jest współautorem trzech skryptów obejmujących całościowo problematykę głębienia szybów metodą zwykłą i metodami specjalnymi oraz projektowania i wykonawstwa wyrobisk komorowych i udostępniających wyrobisk korytarzowych. Był członkiem komitetu redakcyjnego kwartalnika naukowo-technicznego „Budownictwo Górnicze i Tunelowe”.
Czynnie uczestniczył w Komisji Górniczej Sekcji Geomechaniki, Budownictwa Górniczego i Tunelowego Oddziału PAN w Katowicach, Radzie Naukowej BUDOKOP'u Mysłowice, Głównej Komisji Budownictwa Podziemnego przy ZG SITG oraz w Polskim Towarzystwie Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej. Otrzymał stopień Generalnego Dyrektora Górniczego I stopnia.
Pochowany 31 sierpnia 2019 r. na cmentarzu parafialnym w Wójtowej Wsi (sektor A3-3-2).
Ordery i odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi (1977) Srebrny Krzyż Zasługi (1972) Medal Komisji Edukacji Narodowej Złota Odznaka „Zasłużony dla Górnictwa” Srebrna Odznaka „Zasłużony dla Górnictwa” Złota Odznaka „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” (1970) Złota Odznaka „Zasłużony Racjonalizator Produkcji” Odznaka „Zasłużonemu dla Politechniki Śląskiej” (1974) Odznaka 25-lecia Politechniki Śląskiej (1970) Źródło:.
Nagrody
Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki indywidualna III stopnia za szczególnie ważne i twórcze osiągnięcia w dziedzinie dydaktycznej i wychowawczej (1973) Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki indywidualna III stopnia za osiągnięcia w dziedzinie dydaktyczno-wychowawczej (1977) Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki zespołowa I stopnia za osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1980)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Politechniki Śląskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Krotoszynie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Śląskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla górnictwa PRL” Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Racjonalizator Produkcji” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Polscy inżynierowie górniczy Kategoria:Urodzeni w 1934 Kategoria:Zmarli w 2019