thumb|Zastępca burmistrza Lipska wraz z żoną Renate i córką Reginą popełnili samobójstwo w Nowym Ratuszu, gdy wojska amerykańskie wkraczały do ​​miasta 20 kwietnia 1945 roku thumb|Zwłoki , dowódcy batalionu Volkssturmu, leżące obok uszkodzonego portretu Adolfa Hitlera. Dönicke popełnił samobójstwo w Nowym Ratuszu w Lipsku 19 kwietnia 1945 roku, na krótko przed wkroczeniem Amerykanów thumb|Zwłoki Heinricha Himmlera, leżące na podłodze w kwaterze głównej brytyjskiej 2 Armii po tym, jak zażył truciznę (1945) thumb|Propagandowa pocztówka wysłana w ramach brytyjskiej , wzywająca adresata do popełnienia samobójstwa Masowe samobójstwa w nazistowskich Niemczech (1945) – fala samobójstw cywilów, urzędników państwowych i wojskowych w całych Niemczech i okupowanej przez Niemcy Europie w ostatnich tygodniach trwania nazistowskich Niemiec i II wojny światowej w Europie.

Oprócz Adolfa Hitlera i wielu wysoko postawionych nazistowskich urzędników, takich jak Joseph Goebbels, Heinrich Himmler i Philipp Bouhler, również i inni wybrali samobójstwo zamiast akceptacji klęski Niemiec. Czynnikami motywującymi lub wyzwalającymi były strach przed egzekucją za zbrodnie wojenne lub represjami i okrucieństwami ze strony aliantów, a zwłaszcza Sowietów (w tym przed gwałtami) oraz nazistowska propaganda gloryfikująca samobójstwo jako lepsze od porażki, a także przygnębienie po samobójstwie Hitlera. Na przykład w maju 1945 roku w niemieckim mieście Demmin, przed i po wkroczeniu Armii Czerwonej, samobójstwa popełniło nawet 1000 osób. Tylko w Berlinie w 1945 roku odnotowano ponad 7000 samobójstw.

Okresy samobójstw odnotowano między styczniem a majem 1945 roku, kiedy tysiące Niemców odebrało sobie życie. Amerykańskie czasopismo Life donosiło: „W ostatnich dniach wojny przytłaczająca świadomość całkowitej klęski była dla wielu Niemców zbyt wielka. Pozbawieni bagnetów i patosu, które dały im władzę, nie byli w stanie stawić czoła ani swoim zwycięzcom, ani swojemu sumieniu”. Niemiecki psychiatra zauważył istnienie „zorganizowanych masowych samobójstw na dużą skalę, które wcześniej nie miały miejsca w historii Europy [...] Istnieją samobójstwa, które nie mają nic wspólnego z chorobą psychiczną ani z jakimś moralnym i intelektualnym zboczeniem, ale przede wszystkim z ciągłością ciężkiej porażki politycznej i strachem przed pociągnięciem do odpowiedzialności”.

Geneza Powody Istniało kilka powodów, dla których niektórzy Niemcy zdecydowali się odebrać sobie życie w ostatnich miesiącach wojny. Po pierwsze, do 1945 roku nazistowska propaganda wzbudziła wśród niektórych grup społecznych strach przed zbliżającą się inwazją wojskową Sowietów lub zachodnich aliantów na ich kraj. Filmy oświatowe Ministerstwa Propagandy i Oświecenia Publicznego Rzeszy wielokrotnie instruowały widzów, dlaczego Niemcy nie mogą się poddać, ostrzegając ich przed groźbą tortur, gwałtów i śmierci w obliczu klęski. Obawy te nie były bezpodstawne, ponieważ wielu Niemców padło ofiarą gwałtów. Liczba gwałtów jest kwestionowana, ale z pewnością była znaczna – według większości zachodnich historyków sięgała setek tysięcy przypadków.

Po drugie, wielu nazistów zostało zindoktrynowanych w bezwarunkowej lojalności wobec partii i związanej z nią ideologii kulturowej, która głosiła, że ​​śmierć jest ważniejsza od życia w klęsce. Wreszcie, inni popełniali samobójstwo, ponieważ wiedzieli, co ich czeka po porażce. Sowieci, Amerykanie i Brytyjczycy jasno wskazali w 1943 roku, w deklaracji moskiewskiej, że wszyscy uznani za zbrodniarzy wojennych staną przed sądem, kończącym się egzekucją lub dożywotnim wyrokiem. Wielu funkcjonariuszy partyjnych i wojskowych zdawało sobie zatem sprawę, że spotka ich surowa kara za ich postępowanie podczas wojny.

Samobójstwa miały miejsce w trzech kolejnych falach: pierwsza fala rozpoczęła się na początku stycznia 1945 roku, kiedy wojska radzieckie wkroczyły do Prus Wschodnich i Śląska. druga fala miała miejsce w kwietniu i maju, dotyczyła zwłaszcza wielu członków NSDAP i wyższych rangą wojskowych. Liczba samobójstw osiągnęła apogeum w Berlinie w kwietniu 1945 roku, kiedy w trakcie bitwy o Berlin odebrało sobie życie 3881 osób, wśród nich m.in. Adolf Hitler i Joseph Goebbels wraz ze swoimi żonami. ostatnia fala miała miejsce po zajęciu Niemiec przez aliantów, głównie na terenach okupowanych przez Armię Czerwoną, często w odpowiedzi na powszechne gwałty i grabieże dokonywane przez żołnierzy radzieckich (samobójstwa w Demminie).

Skala fali samobójstw sugeruje, że powszechnymi motywami były strach i lęk. Odnotowano również dużą liczbę samobójstw rozszerzonych, w których matki i ojcowie odbierali życie swoim dzieciom i sami popełniali samobójstwa (m.in. np. Magda Goebbels przed samobójstwem zamordowała swoje dzieci).

Metody W marcu 1945 roku, w ramach , Brytyjczycy wydrukowali niemieckojęzyczną pocztówkę propagandową, rzekomo wydaną przez fikcyjny antyhitlerowski ruch oporu „Czerwony Koń”, zawierającą szczegółowe instrukcje, jak powiesić się z minimalnym bólem. Deklarowanym celem tej grupy była egzekucja wysoko postawionych funkcjonariuszy nazistowskich. Aby zwrócić uwagę niemieckiej ludności na ten cel, agenci umieszczali symbol konia na różnych budynkach i obiektach, a do prominentnych Niemców wysyłano pocztówki z groźbami i symbolem „Czerwonego Konia”. Kiedy adresaci byli proszeni o popełnienie samobójstwa, ukryte znaczenie brzmiało, że jest to bardziej honorowe niż likwidacja przez grupę oporu.

Kapsułki z cyjankiem były jedną z najczęstszych metod samobójstw w ostatnich dniach wojny. 12 kwietnia 1945 roku członkowie Hitlerjugend rozdawali tabletki z cyjankiem widzom podczas ostatniego koncertu Filharmoników Berlińskich. Hitler zanim popełnił samobójstwo w swoim bunkrze, zadbał o to, by wszyscy jego pracownicy otrzymali kapsułki z trucizną.

Wielu niemieckich cywilów szło do lasów, aby powiesić siebie i swoje rodziny na terenach, które wkrótce miały zostać zaatakowane przez Armię Czerwoną, podczas gdy inni używali trucizny.

Członkowie niemieckich sił zbrojnych często używali broni palnej do odebrania sobie życia. Na przykład SS-Obergruppenführer Ernst-Robert Grawitz rozerwał granatem Eihandgranate 39 siebie i swoją rodzinę, generałowie Wehrmachtu Wilhelm Burgdorf i Hans Krebs strzelili sobie w głowę z pistoletów, a Josef Terboven, komisarz Rzeszy w okupowanej przez Niemców Norwegii, wysadził się w bunkrze, detonując 50 kilogramów dynamitu.

Liczby i miejsca W 1945 roku w Berlinie odnotowano 7057 samobójstw, jednak uważa się, że wiele z nich nie zostało zgłoszonych z powodu chaosu panującego w okresie powojennym. Inne miejsca, w których doszło do masowych samobójstw, to m.in.: Neubrandenburg: ponad 600 samobójstw Burg Stargard: 120 samobójstw Neustrelitz: 681 samobójstw Penzlin: 230 samobójstw Tessin: 107 samobójstw Vietzen i Rechlin: zbiorowe samobójstwo przez utonięcie w jeziorze Müritz Teterow, Güstrow, Rostock, Bad Doberan: setki samobójstw w każdym z nich Malchin: ponad 500 samobójstw, ofiary pochowano w zbiorowej mogile Schönlanke (obecnie Trzcianka): około 500 samobójstw Stolp (obecnie Słupsk): około 1000 samobójstw Lauenburg (obecnie Lębork): około 600 samobójstw Grünberg (obecnie Zielona Góra): około 500 samobójstw

Zachęta państwa Gotowość do popełnienia samobójstwa przed zaakceptowaniem porażki była kluczową ideą nazistów podczas II wojny światowej. Adolf Hitler w przemówieniu wygłoszonym w Reichstagu podczas inwazji na Polskę w 1939 roku oświadczył, że woli śmierć od porażki, mówiąc: „Nie chcę być teraz nikim innym, jak tylko pierwszym żołnierzem Rzeszy Niemieckiej. Dlatego włożyłem ten mundur, który zawsze był dla mnie najświętszy i najdroższy. Nie zdejmę go ponownie, dopóki zwycięstwo nie będzie nasze, bo inaczej nie dożyję tego dnia!”.

Kiedy stało się jasne, że naziści są bliscy przegranej wojny, przywódcy Niemiec (w tym Hitler i Goebbels) publicznie opowiedzieli się za samobójstwem jako opcją. Hitler oświadczył 30 sierpnia 1944 roku podczas odprawy wojskowej: „To tylko [ułamek] sekundy. Wtedy człowiek zostaje odkupiony od wszystkiego i znajduje wieczny spokój”. Wielu zwolenników ideologii i partii nazistowskiej podzielało apokaliptyczne przesłanie narodowego socjalizmu i z niecierpliwością oczekiwało końca swojego życia. Lata narażenia na propagandę nazistowską sprawiły również, że wielu Niemców uważało samobójstwo za jedyne wyjście.

Uważa się, że gloryfikowanie gwałtownej śmierci ma swoje korzenie w walce nazistów po I wojnie światowej o władzę i wczesnej śmierci działaczy nazistowskich, takich jak Horst Wessel. Podobnie samobójstwa czołowych nazistów miały być postrzegane jako heroiczne poświęcenie. W przemówieniu radiowym z 28 lutego 1945 roku (rozpowszechnionym w większości gazet w Rzeszy 1 marca) Goebbels oświadczył w radiu publicznym, że w razie klęski Niemiec „z radością oddałby swoje życie”, tak jak to zrobił Katon Młodszy. 28 marca tego samego roku nazistowska gazeta Völkischer Beobachter opublikowała artykuł zatytułowany „Ryzyko życia”, w którym wzywał Niemców do walki na śmierć i życie.

Samobójczą atmosferę potęgowały doniesienia nazistów o licznych masowych grobach i innych okrucieństwach popełnionych przez NKWD i Armię Czerwoną pod koniec wojny. Nazistowska ulotka rozprowadzana w lutym 1945 roku na terenie Protektoratu Czech i Moraw ostrzegała niemieckich czytelników przed „bolszewicką bandą morderców”, której zwycięstwo doprowadzi do „niewiarygodnej nienawiści, grabieży, głodu, strzałów w tył głowy, deportacji i eksterminacji”, a także apelowała do niemieckich mężczyzn, aby „ratowali niemieckie kobiety i dziewczęta przed zbezczeszczeniem i rzezią przez bolszewickie psy gończe”. Te obawy, a także przedstawianie „sowieckich bolszewików” jako podludzi-potworów, doprowadziły do ​​wielu masowych samobójstw we wschodnich Niemczech. Pewna urzędniczka w mieście Schönlanke (obecnie Trzciance) powiedziała: „Ze strachu przed tymi zwierzętami ze wschodu wielu mieszkańców odebrało sobie życie (około 500 osób). Całe rodziny zostały w ten sposób zgładzone”. Strach przed okupacją sowiecką był tak wielki, że nawet ludzie mieszkający daleko od sowieckich linii, w tym emeryt z Hamburga, odbierali sobie życie ze strachu przed tym, co zrobią im sowieccy żołnierze. Zachowanie żołnierzy radzieckich również odegrało rolę, ponieważ wielu Niemców popełniło samobójstwo, aby uniknąć gwałtu lub ze wstydu z powodu dokonanego gwałtu. Ponadto uważa się, że wiele samobójstw nastąpiło z powodu depresji spowodowanej lub pogłębionej przez życie w strefie wojny wśród ruin.

Zobacz też Rozkaz Nerona

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Samobójstwo Kategoria:Propaganda nazistowska Kategoria:Niemcy podczas II wojny światowej Kategoria:1945 w Niemczech