Pałac biskupi w Koprze (, ) – zabytkowa siedziba diecezji koperskiej, położona przy placu Brolo w historycznym centrum Kopru. Obecny trzykondygnacyjny pałac został zbudowany w 1890 roku na miejscu wcześniejszej rezydencji biskupiej z 1522 roku. W budynku mieszczą się m.in. kuria diecezjalna i archiwum diecezjalne.
Pałac jest wpisany do słoweńskiego rejestru nieruchomego dziedzictwa kulturowego pod numerem EŠD 8315. Ochroną objęto zarówno dziewiętnastowieczny gmach, jak i zachowane elementy wcześniejszej rezydencji, w tym renesansowy portal ogrodowy, studnię, triforium oraz kamienny herb.
Położenie Pałac znajduje się przy placu Brolo, bezpośrednio na północ od zespołu katedry Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Wraz z katedrą, Fontico, pałacem Bruti i dawnym kościołem św. Jakuba tworzy część historycznej zabudowy placu, który w średniowieczu i okresie nowożytnym stanowił jeden z głównych ośrodków życia kościelnego i publicznego Kopru.
Adres Trg Brolo 11 jest współcześnie oficjalną siedzibą diecezji koperskiej i jej ordynariatu. W budynku działają m.in. kancelaria, sekretariat, wydział ekonomiczny oraz archiwum diecezjalne.
Historia Dawna rezydencja biskupia Na miejscu obecnego pałacu znajdowała się wcześniej renesansowa rezydencja biskupów koperskich, wzniesiona w 1522 roku. Zachowane elementy kamieniarskie wskazują, że była to budowla o reprezentacyjnym charakterze, wyposażona w dziedziniec lub ogród, studnię oraz ozdobne otwory okienne.
Rezydencja służyła nie tylko jako mieszkanie biskupa, lecz także jako ośrodek zarządzania diecezją. W pałacu przechowywano dokumentację kurialną, przyjmowano duchowieństwo i gości oraz prowadzono sprawy administracyjne. Za rządów biskupa Paola Naldiniego pod koniec XVII wieku uporządkowano archiwum biskupie, odnowiono kaplicę pałacową, a w 1692 roku umieszczono w budynku portrety poprzednich biskupów Kopru wraz z ich herbami.
W murach pałacu znajdowały się również wtórnie wykorzystane zabytki starożytne odkrywane na obszarze Kopru. Jedna z rzymskich inskrypcji nagrobnych była pierwotnie osadzona w ścianie rezydencji biskupiej, zanim została przeniesiona do innych budynków i ostatecznie do zbiorów muzealnych.
Budowa obecnego pałacu W 1890 roku starszą rezydencję zastąpiono obecnym trzykondygnacyjnym pałacem. Nowy gmach ukształtowano w historyzującej formie, odwołującej się do tradycji barokowych pałaców miejskich i architektury dawnych rezydencji weneckich Kopru.
Podczas budowy zachowano część elementów wcześniejszego pałacu z 1522 roku. Do nowej budowli lub jej otoczenia włączono renesansowy portal prowadzący do ogrodu, kamienną cembrowinę studni, triforium oraz herb. Dzięki temu dziewiętnastowieczny zespół zachował materialne pozostałości dawnej siedziby biskupiej.
Pałac nadal pełnił funkcję siedziby administracji kościelnej, mimo zmian granic państwowych i organizacji kościelnej w XX wieku. Po ostatecznym ukształtowaniu współczesnej diecezji koperskiej budynek pozostał siedzibą ordynariatu oraz miejscem przechowywania archiwaliów diecezjalnych.
Architektura Pałac jest trzykondygnacyjną budowlą o zwartej bryle i regularnie rozplanowanej fasadzie. Jego wygląd ukształtowano zgodnie z dziewiętnastowiecznym historyzmem, przy wykorzystaniu motywów nawiązujących do architektury barokowej i tradycji reprezentacyjnych pałaców koperskich.
Fasada otrzymała symetryczny układ otworów okiennych. Środkową oś podkreśla główny portal wejściowy oraz położony nad nim balkon z kamienną balustradą. Obramienia okienne piano nobile zwieńczono naprzemiennie odcinkowymi i trójkątnymi naczółkami, podczas gdy okna najwyższej kondygnacji mają prostsze oprawy.
W reprezentacyjnych pomieszczeniach pierwszego piętra, odpowiadającego pałacowemu , zachował się dekoracyjnie malowany strop. Od strony ogrodu znajduje się zewnętrzna kamienna klatka schodowa lub schody prowadzące z pałacu do ogrodu.
Do starszej fazy budowlanej należą renesansowy portal ogrodowy, kamienna studnia, triforium i herb. Elementy te stanowią pozostałość rezydencji wzniesionej w 1522 roku i wyróżniają się od dziewiętnastowiecznej struktury pałacu formą oraz opracowaniem kamieniarskim.
Współczesne użytkowanie Pałac pozostaje siedzibą ordynariatu diecezji koperskiej. Mieszczą się w nim urzędy odpowiedzialne za bieżące zarządzanie diecezją, w tym kancelaria, sekretariat, administracja finansowa oraz biura wikariuszy biskupich.
W pałacu działa również archiwum diecezjalne, gromadzące dokumentację władz diecezjalnych, dekanatów i parafii, a także materiały po dawnych administraturach apostolskich funkcjonujących na obszarze współczesnej diecezji. Archiwum udostępnia zbiory badaczom w działającej przy nim czytelni.
Ochrona zabytku Pałac biskupi jest chroniony jako przykład dziewiętnastowiecznej architektury rezydencjonalnej wykorzystującej starsze elementy renesansowe. W rejestrze dziedzictwa został zaklasyfikowany jako świeckie dziedzictwo architektoniczne, mimo zachowanej funkcji związanej z administracją kościelną.
Ochroną konserwatorską objęto bryłę pałacu, układ i dekorację fasad, reprezentacyjne wnętrza, malowany strop oraz zachowane elementy dawnej rezydencji. Budynek stanowi ponadto część chronionego zespołu historycznego centrum Kopru.
Przypisy
Kategoria:Zabytki w Koprze Kategoria:Pałace w Koprze Kategoria:Religia w Koprze Kategoria:Budynki oddane do użytku w 1890