Pokój pożoński – traktat pokojowy zawarty 7 listopada 1491 w Pożoniu (ob. Bratysława) pomiędzy królem Czech i Węgier, Władysławem II Jagiellończykiem a Maksymilianem I i arcyksięciem Austrii i cesarzem rzymskim, Fryderykiem III. Traktat zakończył wojnę pomiędzy Habsburgami i Władysławem II prowadzoną w ramach wojny o sukcesję węgierską.
Geneza Po elekcji Władysława II Jagiellończyka na króla Węgier w 1490 roku, strona habsburska na podstawie postanowień pokoju w Wiener Neustadt i Sopronie z 1463 roku zaatakowała Węgry w celu ich podporządkowania. Początkowo Austriacy odbili tereny Austrii zajęte przez Macieja Korwina, a następnie wojska habsburskie weszły na terytorium Węgier (m.in. zajęli Kőszeg i Sopron). W 1491 roku Węgrzy przeszli do kontrofensywy – odbili większość terenów Węgier zajętych przez Habsburgów, a na Słowacji Jan Olbracht wznowił działania wojenne skierowane przeciwko Władysławowi. W konsekwencji tych wydarzeń Maksymilian podjął rozmowy pokojowe ze stroną węgierską w Pożoniu.
Przebieg i postanowienia W trakcie rozmów pokojowych na południu kraju wojsko osmańskie zagrażało Szabácsowi. Dodatkowo Władysław II, skompromitowany sprawą małżeństwa z Beatrycze Aragońską i Bianką Marią Sforzą, nie posiadał żadnych sojuszników na arenie międzynarodowej, a wielu przedstawicieli węgierskich w Pożoniu nie umiało czytać i pisać. Te czynniki wpłynęły na wynik rokowań pokojowych, który był przychylny stronie habsburskiej. 7 listopada 1491 roku ostateczne warunki traktatu zostały ustalone, 6 grudnia traktat został ratyfikowany przez Władysława, 20 grudnia przez Maksymiliana, a 14 stycznia 1492 przez Fryderyka.
Traktat odnowił roszczenia Habsburgów do korony Węgier z pokoju w Wiener Neustadt i Sopronie. W razie śmierci Władysława bez męskiego potomka, Habsburgowie mieli odziedziczyć tereny Węgier. By zabezpieczyć roszczenia Habsburgów, Władysław został zobowiązany do zwołania sejmu. Prałaci i dostojnicy koronni zostali zobligowani do złożenia przysięgi uznającej prawa sukcesyjne Habsburgów za każdym razem, gdy obejmowali urząd. Dodatkowo w traktacie uznano elekcję Władysława II na króla Węgier, a Maksymilian otrzymał tytuł króla Węgier, który dał mu możliwość współrządzenia razem z Władysławem. Habsburgowie zobowiązali się do udzielenia pomocy Węgrom w walce z Imperium Osmańskim. Węgry zostały zobowiązane do oddania ziem austriackich Habsburgom oraz do wypłacenia w ciągu dwóch lat odszkodowań wojennych w wysokości 100 tys. florenów. Władysław zrzekł się roszczeń swojej matki do krajów austriackich oraz zobowiązał się wprowadzić sukcesję habsburską w Czechach.
Sejm w Budzie 2 lutego 1492 roku zwołano sejm w Budzie, na którym planowano zatwierdzić postanowienia traktatu pożońskiego. Mowy Władysława II zostały przyjęte z oburzeniem, a odczytanie postanowień pokoju przez Tamása Bakócza wszczęły otwarty sprzeciw i oskarżenia o zdradę kraju. Sytuacja zmieniła się z upływem czasu, rozpoczęto starania o modyfikację punktu mówiącego o składaniu przysięgi przez prałatów i dostojników koronnych. Dzięki pomocy węgierskich wysłanników oraz doradcy Heinricha Von Prüschenka, Maksymilian I ustąpił Węgrom. Ostatecznie szlachta i prałaci zostali zobligowani do złożenia przysięgi jednorazowo. Rozpoczęto proces składania dokumentów potwierdzających sukcesję habsburską. 7 marca wystawiło 10 najważniejszych dostojników kościelnych (w tym i prymas Węgier), wojewoda siedmiogrodzki – Stefan Batory, czy żupan temeski – . Łącznie do końca 1493 roku taki dokument wystawiło ponad 100 arystokratów i duchownych.
W trakcie sejmu podejmowano próby samowolnej modyfikacji treści pokoju przez szlachtę. Największym z nich był akt z 7 marca, w którym występuje potwierdzenie pokoju pożońskiego, jednak wspomniano w nim jedynie o uznaniu sukcesji habsburskiej na Węgrzech. Istnieje spór, czy takie akty są równoznaczne z potwierdzeniem całości traktatu. Austriacki historyk uważał, że takie dokumenty są równoznaczne z przyjęciem całości pokoju pożońskiego. Innego zdania był węgierski historyk , który stwierdził, że „nie jest całkiem jasne, czy traktat został przez sejm ratyfikowany, jednak został on przez znaczną część możnych grupowo lub osobiście uznany”. Przeciwnicy również wskazują na to, że takie akty nie zostały włączone do oficjalnych zbiorów sejmu.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Traktaty międzynarodowe Węgier Kategoria:Traktaty międzynarodowe Austrii Kategoria:Wydarzenia 1491 Kategoria:Historia Bratysławy Kategoria:Traktaty pokojowe