Rozmowa () – obraz temperą Henriego Matisse’a z 1908–1912 roku w kolekcji petersburskiego Ermitażu.
Historia Rozmowa () nie jest już typowym obrazem fowistycznym z lat 1905–1907. Jest raczej dziełem przejściowym: zachowuje gwałtowną, czystą kolorystykę fowizmu, ale zarazem prowadzi Matisse’a w stronę dekoracyjności, płaskości i kompozycji opartej na relacjach dużych pól barwnych.
Od 1906 rosyjski kolekcjoner Siergiej Szczukin kupował prace Matisse’a i zapewnił mu znacznie większą stabilność finansową. Dzięki temu malarz mógł w 1909 przeprowadzić się z rodziną do Issy-les-Moulineaux, na południowo-zachodnich przedmieściach Paryża, i urządzić tam duże atelier. Właśnie Issy stało się głównym miejscem jego pracy aż do wyjazdu do Nicei w 1917.
Oficjalne datowanie płótna w katalogu Ermitażu to 1908–1912, ale w literaturze podaje się też rok 1909 jako zasadniczy moment jego powstania. Latem 1909 Matisse przebywał z rodziną w na Lazurowym Wybrzeżu, a dopiero we wrześniu 1909 osiadł w Issy-les-Moulineaux. Pobyt w Cavalière był związany z intensywną pracą nad projektami dla Szczukina. W Cavalière powstawały prace związane m.in. z późniejszymi monumentalnymi panelami Taniec i Muzyka. La Conversation musiała zostać ukończona w okresie do 1912 już w Issy.
Zachował się list Szczukina do Matisse’a z 22 sierpnia 1912, w którym pisał o „niebieskim obrazie z dwiema postaciami”, porównując jego kolor do bizantyjskiej emalii. Kolekcjoner kupił obraz w 1912, ale otrzymał go dopiero późną jesienią 1913. Od 5 października do 31 grudnia 1912 Rozmowa była wystawiana w Londynie w Grafton Galleries na „”. Była już wówczas własnością Szczukina.
Obraz był w prywatnej kolekcji w pałacu Szczukina przy ulicy Bolszoj Znamienskij (). W 1918 po rewolucji październikowej kolekcja została znacjonalizowana. Rozmowa trafiła w 1918 do Pierwszego Muzeum Nowej Sztuki Zachodniej w Moskwie, zrestrukturyzowanego w 1923 jako (). Po jego likwidacji w 1948 płótno przekazano do petersburskiego Ermitażu (nr inwentarzowy ГЭ-6521). Jest eksponowane w Gmachu Sztabu Głównego, sala 440.
Opis Obraz ma format poziomy. Artysta użył (tempera), malując na płótnie. Wymiary dzieła to: 177 × 217 cm.
Matisse zastosował duże, płaskie pola jednolitej barwy pozostające w silnym kontraście do siebie. Całkowicie ograniczył modelunek światłocieniowy. Świadomie spłaszczył przestrzeń. Widoczne są mocne kontury. Pojawia się też rytmizacja linii: proste linie w postaci mężczyzny i kręte w postaci kobiety, proste linie pnia „w opozycji do” krętych linii rabat. Zastosowana też została dekoracyjna arabeska w filigranowej poręczy balkonu-okna.
Po lewej stronie ukazany został stojący w charakterystycznej pidżamie mężczyzna, to Henri Matisse rozpoznawalny dzięki rysom twarzy i zarostowi. Po przeciwnej stronie, a więc na prawo, siedzi jego żona Amélie Noellie Parayre Matisse. Kobieta ma na sobie ciemny strój, może szlafrok, z zielonym wykończeniem przy szyi. Sylwetka kobiety jest ciemna, niemal cała zbudowana z czerni, granatu i zieleni. Mąż ma ręce w kieszeni, jakby w zakłopotaniu, a żona siedzi na krześle z poręczami, jak na tronie. Między nimi znajduje się otwór okienny. Widać schematycznie przedstawiony ogród. Jest on niemal tak samo nierealny jak wnętrze pokoju. Żelazna balustrada okna staje się graficznym „mostem” między światem linii prostych i krętych. Być może autor ukrył w arabesce balustrady słowo „nie” () .
Interpretacja Celem malarza nie było namalowanie tradycyjnego portretu małżeńskiego. Matisse odwołuje się do intuicji i pamięci kulturowej odbiorcy. Rozmowa jest dziełem metafizycznym. Do jego odczytania konieczne jest odniesienie do życia artysty. Autor „podnosi mieszczańską scenę rodzajową do szlachetnej tematyki”, on „ją uniwersalizuje, ponadczasowo uogólnia”. Dominujący błękit, jak w sztuce bizantyjskiej, poznanej podczas pobytu w Moskwie, nadaje dziełu wymiar metafizyczny: oglądający dotyka tajemnicy istnienia, świętości życia.
Widoczny przez okno „ziemski Eden” każe widzieć rozmawiających jako Adama i Ewę, jako archetyp mężczyzny i kobiety. Podkreślona różnica w odcieniu – skóra mężczyzny jest ciemniejsza, kobiety jaśniejsza – nie jest bez znaczenia. Matisse interesował się sztuką Starożytnego Egiptu. W malarstwie egipskim mężczyźni przedstawiani byli ze skórą ciemniejszą. Zabieg służy wyraźnemu rozdzieleniu ról na męską i żeńską. Postaci są oddalone od siebie. Bardziej niż o rozmowie, trzeba by było powiedzieć o audiencji, o posłuchaniu. Łatwo określić, kto w tym metafizycznym dialogu ma rolę dominującą.
Przypisy
Kategoria:Malarstwo rodzajowe Kategoria:Obrazy Henriego Matisse’a Kategoria:Obrazy w Muzeum Ermitażu Kategoria:Obrazy z okresu modernizmu