Wszechjedność (, , ) – jedna z centralnych kategorii szeregu systemów filozoficznych. Jest to kategoria głównie ontologiczna, wyrażająca określony sposób lub ustrój bytu.

Siergiej Chorużyj zaproponował następującą definicję wszechjedności:

Filozoficzna historia tego pojęcia zaczyna się w epoce przedsokratejskiej. Wielu myślicieli VI-V w.p.n.e., opisując rzeczywistość, używało sformułowań: hen kai pan czy panta hen. Dotyczy to np. Heraklita z Efezu nauczającego o jedności przeciwieństw, Ksenofanesa piszącego o jednym bóstwie niepodobnym do ludzi, które czy Anaksagorasa głoszącego, że . Wszystkie te i inne wypowiedzi zakładają jedność rzeczywistości.

Dalsze etapy rozwoju filozoficznej koncepcji wszechjedności związane są z patrystyką i rozwojem myśli chrześcijańskiej, gdzie zgodnie z ideą apostoła Pawła wszechjedność występuje jako Kościół rozumiany jako ciało Jezusa Chrystusa. Kolejny krok na drodze rozwoju koncepcji wszechjedności zrobił u schyłku średniowiecza Mikołaj z Kuzy, połączywszy w swym systemie założenia teologii apofatycznej i dialektyki. Zakończeniem zachodniego prologu metafizyki wszechjedności był idealizm niemiecki, a szczególnie systemy Friedricha Schellinga i Hegla.

Inicjatorem religijno-idealistycznej metafizyki wszechjedności w filozofii rosyjskiej był Władimir Sołowjow, a jej zwolennikami byli Pawieł Fłorienski, Siergiej Bułgakow, Siemion Frank, Lew Karsawin, Nikołaj Łosski i in. Zdaniem Walickiego, wśród rosyjskich filozofów ujawniły się dwa warianty panenteistycznej filozofii wszechjedności Sołowjowa. Pierwszy – antropologiczny – był reprezentowany przez Bierdiajewa i drugi – teokosmiczny – został rozwinięty przez Bułgakowa.

Zasada wszechjedności złączona jest pokrewieństwem z koncepcją Kiriejewskiego i Chomiakowa. Najważniejszym wyrazem zasady wszechjedności jest Ludzkość jako Bogoczłowieczeństwo. Lilianna Kiejzik podkreśla, że kategoria Bogoczłowieka konkretyzuje symbol wszechjedności.

Przypisy

Bibliografia Polskojęzyczna

Obcojęzyczna

В. И. Кураев. ВСЕЕДИНСТВО // Русская философия. Энциклопедия / Под общ. ред. М. А. Маслина. Сост. П. П. Апрышко, А. П. Поляков. – 2-изд, дораб. и доп.. – М., 2014.

Kategoria:Filozofia rosyjska Kategoria:Ontologia